Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 kwietnia 2022r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSA Tomasz Pidzik
Protokolant:	Marzena Wróbel

po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa T. J.

przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółce komandytowo-akcyjnej w T. poprzednio (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna w T.

o uchylenie uchwał ewentualnie o stwierdzenie nieważności uchwał

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 31 sierpnia 2021r., sygn. akt XIII GC 338/20

1.  zmienia zaskarżony wyrok:

- w punkcie 1 o tyle, że: stwierdza nieważność uchwały nr (...) w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w drodze emisji akcji zwykłych na okaziciela serii (...) przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz zmiany § 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki oraz uchwały nr (...) w sprawie § 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki podjętych na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Spółki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w T. w dniu 26 czerwca 2020 r.,

- w punkcie 2 w ten sposób, że znosi koszty procesu między stronami,

- nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego
w Katowicach) kwotę 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych tytułem nieuiszczonej opłaty od uwzględnionego roszczenia ewentualnego;

2.  oddala apelację powoda w pozostałej części;

3.  zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego po ich stosunkowym rozliczeniu.

SSA Tomasz Pidzik

Sygn. akt V AGa 507/21

UZASADNIENIE

Powód T. J. wniósł o uchylenie uchwał nr (...) i (...) podjętych na Zgromadzeniu Wspólników pozwanej (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo – akcyjnej w T. z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego spółki poprzez emisję akcji zwykłych na okaziciela serii (...) przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz zmiany § 8 ust. 1 i 2 statutu spółki, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych uchwał oraz o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu.

W odpowiedzi na pozew pozwana wnosiła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz o zasądzenie od powoda kwoty stanowiącej dziesięciokrotność wysokości kosztów sądowych i wynagrodzenia radcy prawnego, wobec wniesienia oczywiście nieuzasadnionego powództwa.

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2021 r. oddalił powództwo w całości i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.114 zł tytułem kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku. Wyrok ten wydano w następująco ustalonym stanie faktycznym:

W pozwanej spółce (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo – akcyjna komplementariuszem jest spółka (...) Sp. z o. o. Powód posiada w kapitale zakładowym pozwanego 500 akcji serii (...) o wartości nominalnej 1.000 zł każda i łącznej wartości nominalnej 500.000 zł, które objął w drodze subskrypcji prywatnej na mocy umowy z dnia 17 maja 2019 r. w zamian za wkład pieniężny w kwocie 5.000.000 zł. W dniu 12 listopada 2019 r. powód został ujęty w spisie nabywców akcji. W dniu 17 maja 2019 r. powód zawarł z pozwaną spółką porozumienie do umowy objęcia akcji, zgodnie z którym pozwana zadeklarowała, że po upływie kolejnych 30 miesięcy od zawarcia umowy, na pisemne żądanie powoda złożone na piśmie na 6 miesięcy przez upływem powyższego okresu, przedstawi powodowi nowego nabywcę posiadanych przez niego akcji. Akcje zwykłe na okaziciela serii (...): od nr (...) do nr(...) pozwanej spółki zostały wydane w dniu 29 listopada 2019 r. i zarejestrowane. Powód stał się akcjonariuszem pozwanej spółki.

W dniu 3 czerwca 2020 r. ukazało się w (...) ogłoszenie o zwołaniu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia (NWZ) na dzień 26 czerwca 2020 r., z informacją, że w (...) mogli uczestniczyć akcjonariusze posiadający akcje na okaziciela, jeśli zostaną one złożone w spółce co najmniej na tydzień przez terminem zgromadzenia. Zamiast akcji złożone mogło być zaświadczenia wydane na dowód złożenia akcji u notariusza. W dniu 19 czerwca 2020 r. powód wystosował do pozwanego żądanie potwierdzenia zdeponowania akcji zarzucając, że dokumenty akcji nigdy nie zostały mu przez tą spółkę wydane. Zatem są one zdeponowane w siedzibie spółki i wniósł o wydanie zaświadczenia o zdeponowaniu jego akcji w siedzibie spółki w związku z NWZ, które miało odbyć się w dniu 26 czerwca 2020 r. W tamtym okresie ze względu na pandemię COVID-19 biuro pozwanej spółki był od marca 2020 r. zamknięte, a pracownicy pracowali w systemie zdalnym. Dlatego też w dniu, w którym powód pojawił się w siedzibie spółki nie zastał nikogo z pracowników, ani zarządu komplementariusza. Nie był umówiony na spotkanie z prezesem zarządu komplementariusza. Zgodnie z listą akcjonariuszy uprawnionych do uczestnictwa w NWZ w dniu 26 czerwca 2020 r. akcjonariuszem tym była spółka (...) Sp. z o. o. Sp. K.A., posiadająca łącznie 3350 akcji serii (...) i (...), które zostały złożone w spółce w dniu 17 czerwca 2020 r. Akcje są na stałe zdeponowane w spółce, gdyż co najmniej kilkukrotnie w ciągu roku odbywają się zgromadzenia. Przygotowując zgromadzenia pracownicy spółki sprawdzają zdeponowane akcje i wpisują je z datą w jakiej otwiera się listę akcjonariuszy. Przyjmuje się datę bieżącą dla ułatwienia, albowiem utrudnione jest za każdym razem odtwarzanie kilka lat wstecz daty pierwotnego złożenia dokumentów.

Ustalił dalej Sąd Okręgowy, że zgodnie z opinią komplementariusza pozwanej spółki, uzasadniającą powody pozbawienia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną akcji bądź sposób jej ustalenia, komplementariusz rekomendował emisję nie mniej niż 10 i nie więcej niż 1500 akcji na okaziciela serii (...) o wartości nominalnej 1000 zł jedna akcja, po cenie emisyjnej akcji przyjętej na podstawie uchwały komplementariusza spółki. Pozbawienie prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy było zgodnie z tą opinią uzasadnione interesem pozwanej spółki. W opinii tej wskazano, iż dalsze istnienie spółki i rozwój prowadzonej działalności wymagają jej dokapitalizowania. Taki sposób podwyższenia kapitału zakładowego pozwoli znacznie szybciej pozyskać środki na działalność spółki oraz usprawni procedurę pozyskania kapitału. Wysokość planowanego podwyższenia kapitału oraz proporcje struktury akcjonariatu i wynikających z niej praw nie zostaną zachwiane przez dokonaną emisję. W opinii komplementariusza takie rozwiązanie będzie najbardziej efektywne i korzystne dla dalszej działalności spółki i leży w interesie spółki jak i jej akcjonariuszy, zarówno obecnych jak i przyszłych. Wyłączenie prawa poboru było wyłączone z uwagi na fakt, iż dotychczasowi akcjonariusze nie zgłaszali chęci nabycia akcji w trybie zamkniętym, a więc z prawem poboru. Pozwana spółka chciała pozyskać kapitał w formie emisji prywatnej także od innych inwestorów. Powód wyrażał natomiast wolę zbycia posiadanego pakietu akcji, ale ze względów finansowych spółka nie mogła się zgodzić na ich wykup. Celem ekonomicznym emisji była realizacja zadań inwestycyjnych, pozwana nie miała intencji działania na szkodę powoda. Spółka wycofała się z projektu budowy hotelu w (...) z uwagi na sytuację w branży turystycznej, związaną z pandemią koronawirusa.

W dniu 26 czerwca 2020 r. odbyło się NWZ pozwanej spółki, w obecności notariusza R. N.. W zgromadzeniu uczestniczyli i byli reprezentowani akcjonariusze posiadający łącznie 3350 nieuprzywilejowanych akcji na okaziciela serii (...) i (...), dysponujący łącznie 3350 głosami, reprezentujący łącznie 87% kapitału zakładowego (akcji) spółki. W zgromadzeniu uczestniczył także przedstawiciel jedynego komplementariusza tj. spółki (...) Sp. z o. o. Zgromadzenie został uznane za ważne i zdolne do podejmowania uchwał. Przewodniczący zgromadzenia stwierdził, że powód nie przedstawił certyfikatu akcji na okaziciela i nie można w takim wypadku było potwierdzić, że powód był w tym dniu akcjonariuszem spółki. Pełnomocnik spółki (...) Sp. z o. o. Sp. K.A. oświadczył, że dokumenty akcji zostały złożone w spółce w sposób prawidłowy. Na zgromadzeniu podjęto uchwałę nr (...) w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego w drodze emisji akcji zwykłych na okaziciela serii (...), przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz uchwałę nr (...) w sprawie zmiany § 8 ust. 1 i 2 statutu spółki. W § 2 uchwały nr (...)wskazano, że w interesie spółki pozbawia się dotychczasowych akcjonariuszy w całości prawa do poboru akcji serii (...) i przyjmuje się do wiadomości opinię spółki (...) Sp. z o. o., będącej jedynym komplementariuszem pozwanej spółki, dotyczącą pozbawienia prawa poboru akcji serii (...) przedstawioną na piśmie NWZ. Powód oświadczył, że głosował przeciwko tym uchwałom i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu.

Nadto Sąd Okręgowy ustalił, iż akcjonariuszem pozwanej spółki jest spółka (...) Sp. z o. o. Sp. K.A., przy czym nazwa (...) to pierwsza i najdłużej używana nazwa spółki, którą spółka ta często nadal posługuje się dla ułatwienia odniesienia. Zmiana nazwy spółki została wymuszona wymogami dotyczącymi alternatywnych spółek inwestycyjnych. Do tej starej nazwy pracownicy i osoby decyzyjne w spółce są przyzwyczajone i nadal się nią posługują, często myląc się tak jak to miało miejsce w przypadku udzielenia pełnomocnictwa. Zlecono przygotowania pełnomocnictwa od spółki (...) i pracownik spółki przygotował dokument na starym wzorze, z dawną nazwą spółki. Pozwana spółka i jej większościowy akcjonariusz są spółkami powiązanymi i współpracują przy różnych projektach, zarządy obu spółek pozostają w stałym kontakcie. Na temat planów dotyczących emisji nowych akcji i szczegółach tej operacji akcjonariusz dowiadywał się bezpośrednio od przedstawiciela komplementariusza pozwanej spółki. Dopełnienie formalności nastąpiło na piśmie przed NWZ z 26 czerwca 2020 r. Większościowy akcjonariusz posiadał wówczas 87% kapitału zakładowego pozwanej spółki, zatem tylko on miał realny wpływ na decyzje walnego zgromadzenia. Z opinią komplementariusza pozwanego akcjonariusz ten zapoznał się na kilka dni przed planowanym zgromadzeniem.

W dniu 15 września 2020 r. powód potwierdził wydanie mu akcji pozwanej spółki.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy, po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego, wskazał na istotę spółki komandytowo – akcyjną jaką jest pozwana i wskazał, iż jego zdaniem powód nie spełnił obowiązku złożenia dokumentów akcji na co najmniej na tydzień przez terminem zgromadzenia, wobec tego stwierdzić należy, iż powód nie był uprawniony do udziału w zgromadzeniu, które odbyło się w dniu 26 czerwca 2020 r. Nie złożył także zaświadczenia na dowód złożenia akcji u notariusza. W myśl art. 406 § 2 k.s.h. (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 1 marca 2021 r.) akcje na okaziciela dają prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu spółki niepublicznej, jeżeli dokumenty akcji zostaną złożone w spółce co najmniej na tydzień przed terminem tego zgromadzenia i nie będą odebrane przed jego ukończeniem. Zamiast akcji może być złożone zaświadczenie wydane na dowód złożenia akcji u notariusza, w banku lub firmie inwestycyjnej mających siedzibę lub oddział na terytorium Unii Europejskiej lub państwa będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wskazanych w ogłoszeniu o zwołaniu walnego zgromadzenia. W zaświadczeniu wskazuje się numery dokumentów akcji i stwierdza, że dokumenty akcji nie będą wydane przed zakończeniem walnego zgromadzenia. W procesie pozwana przyznała, że powód był akcjonariuszem pozwanej spółki, a dokumenty akcji zostały wydane powodowi przez pozwaną spółkę dopiero w dniu 15 września 2020 r. Powód nabył akcje pozwanej spółki na podstawie umowy z dnia 17 maja 2019 r. i spółka ta ujęła go w spisie nabywców akcji z dnia 12 listopada 2019 r. Ponadto przed terminem zgromadzenia powód zwracał się o potwierdzenie zdeponowania akcji w spółce. Skoro tak to przyjąć należało, zdaniem Sądu Okręgowego, że w dacie zgromadzenia akcje te były zdeponowane w pozwanej spółce, o czym świadczy wydanie akcji powodowi przez spółkę w dniu 15 września 2020 r. Wskazał dalej Sąd Okręgowy, iż w realiach niniejszej sprawy uprawnienie powoda do udziału w zgromadzeniu może być oceniane poprzez pryzmat ewentualnych skutków, jakie jego niedopuszczenie do udziału w zgromadzeniu mogło mieć wpływ na treść powziętych uchwał. Prawdą jest, iż powód posiadał 13% kapitału zakładowego, a drugi akcjonariusz 87%, bezsprzecznie zatem powód nie miał możliwości odrzucenia uchwał poddanych pod głosownie. Powód nie posiadał realnego wpływu na wynik głosowania, to jednakże nie ma wpływu na możliwość zaskarżenia uchwał. Przepis art. 422 § 1 k.s.h. nie różnicuje akcjonariuszy w stosunku do wielkości posiadanego udziału w kapitale zakładowym. Prawo uczestnictwa w zgromadzeniu i prawo głosowania nad uchwałami stanowi podstawowe prawo korporacyjne akcjonariusza, nie ma znaczenia, czy jest to akcjonariusz większościowy, czy też mniejszościowy. Wobec tego powód był uprawniony do głosowania na zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r., a jego głosowanie przeciwko uchwałom i zażądanie zaprotokołowania sprzeciwu należy uznać za skuteczne (w przypadku , iż w świetle protokołu ze zgromadzenia należy uznać, iż został bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu, to w ocenie Sądu Okręgowego powód nadal posiada legitymację czynną do wytoczenia powództwa). Ponadto zgodnie z art. 424 § 1 k.s.h. powództwo o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie sześciu miesięcy od dnia powzięcia uchwały. Powód dochował tego terminu.

Czyniąc te uwagi Sąd Okręgowy stwierdził, iż wymienione w art. 422 § 1 k.s.h. przesłanki uchylenia uchwały walnego zgromadzenia należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach: uchwał powziętych z naruszeniem postanowień statutu spółki lub sprzecznych z dobrymi obyczajami (jedna, wszystkie) oraz jednoczesnego godzenia w interesy spółki lub skierowania na pokrzywdzenie akcjonariusza. Można więc przyjąć, że uchwała musi być sprzeczna ze statutem spółki i jednocześnie godzić w interesy spółki lub musi być sprzeczna ze statutem spółki i jednocześnie mieć na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Ewentualnie uchwała może być sprzeczna z dobrymi obyczajami i jednocześnie godzić w interesy spółki albo też być sprzeczna z dobrymi obyczajami i mieć na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Poza tymi czterema wariantami możliwe jest również, aby uchwała była sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie godziła w interesy spółki, była sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie miała na celu pokrzywdzenie akcjonariusza i w końcu była sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie godziła w interesy spółki oraz miała na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Wykładnia art. 422 § 1 k.s.h. prowadzi do wniosku, że powództwo o uchylenie uchwały jest możliwe, gdy wykazuje ona sprzeczność ze statutem lub dobrymi obyczajami. Wystarczy zatem stwierdzenie sprzeczności jedynie ze statutem lub tylko z dobrymi obyczajami bądź zarówno ze statutem, jak i dobrymi obyczajami. Jednak w każdym z tych przypadków jest konieczne, aby dodatkowo uchwała godziła w interes spółki lub miała na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Wobec tego zawsze przynajmniej dwie przesłanki wadliwości uchwały muszą zachodzić łącznie. Aby uchwała mogła być skutecznie zaskarżona należy więc wykazać przykładowo, że zachodzi jej sprzeczność ze statutem i godzi ona w interes akcjonariusza. W niniejszej sprawie powód zarzucał, iż zaskarżone uchwały godziły w interes spółki i miały na celu pokrzywdzenie powoda, jako akcjonariusza, jednakże faktu tego w żaden sposób nie udowodnił, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c. Powód nie zarzucił natomiast, iż uchwały nr (...)i (...) NWZ z 26 czerwca 2020 r. były sprzeczne ze statutem spółki bądź/i były sprzeczne z dobrymi obyczajami. Podstawą uchylenia uchwały walnego zgromadzenia jest jej sprzeczność ze statutem bądź dobrymi obyczajami i godzenie w interes spółki lub cel w postaci pokrzywdzenia akcjonariusza. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy stwierdził, iż powód nie udowodnił, aby zaskarżone uchwały były sprzeczne ze statutem bądź/i dobrymi obyczajami, a więc nie wykazał zasadności zgłoszonego powództwa o uchylenie zaskarżonych uchwał.

W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie brak jest także podstaw do przyjęcia, iż zaskarżone uchwały godziły w interes spółki lub podjęte zostały w celu pokrzywdzenia akcjonariusza – powoda. Godzenie w interesy spółki będzie miało miejsce wówczas, gdy są podejmowane działania powodujące uszczuplenie majątku, ograniczające zysk spółki, „uderzające” w dobre imię jej lub jej organów, chroniące interesy osób trzecich kosztem interesów spółki. Uchwała godzi w interesy spółki, w sytuacji gdy zapewnia ochronę interesów akcjonariuszy lub osób trzecich kosztem interesów spółki (np. zamiast przeznaczenia zysków na niezbędny rozwój spółki przeznaczono go na wynagrodzenia dla zarządu). Wskazuje się ponadto, że uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy godzi w interesy spółki wówczas, gdy została podjęta przez akcjonariuszy ze świadomością, iż jej wykonanie w ujemny sposób wpłynie na szeroko pojętą sferę interesów spółki - czy to przez pomniejszenie jej majątku z korzyścią dla wspólników, czy też przez uniemożliwienie spółce rozwoju prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa. Może mieć to miejsce w przypadku prowadzenia przez niektórych wspólników interesów konkurencyjnych wobec spółki i wynikającego stąd podjęcia uchwały dla spółki niekorzystnej, na przykład w przedmiocie nawiązania przez nią współpracy z określonym kontrahentem, na niezadowalających warunkach. Pokrzywdzenie akcjonariusza będzie miało natomiast miejsce, gdy w wyniku podjęcia uchwały jego pozycja w spółce zmniejsza się, co może wiązać się z pogorszeniem jego sytuacji udziałowej bądź osobistej. Może polegać na odebraniu praw lub zwiększeniu obowiązków. Pokrzywdzenie akcjonariusza to nie tylko powstanie „szkody” w jego majątku, może być również odnoszone do jego pozycji, dobrego imienia, naruszenia zasady równouprawnienia. Uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy może być uznana za krzywdzącą akcjonariusza zarówno wówczas, gdy cel pokrzywdzenia istnieje w czasie podejmowania uchwały, jak i wtedy, kiedy taki cel nie jest zakładany przy jej podejmowaniu, jednak treść uchwały jest taka, że jej wykonanie doprowadziło do pokrzywdzenia akcjonariusza. Nie można przyjąć, że uchwała będzie podjęta w celu pokrzywdzenia akcjonariusza, gdy jedynie on nie akceptuje jej treści lub gdy sprawia mu ona przykrość. W odróżnieniu od godzenia w interesy spółki - co może być działaniem przypadkowym, niecelowym, w przypadku pokrzywdzenia akcjonariusza uchwała taka musi być podjęta z wyraźną wolą pokrzywdzenia (w celu), a nie może to mieć wymiaru przypadkowego. Jeżeli nie została ona podjęta w celu pokrzywdzenia, ale pokrzywdzenie mimo to wystąpi, art. 422 k.s.h. ma zastosowanie. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz poglądy orzecznictwa i komentatorów nie można uznać, zdaniem Sądu Okręgowego, iż zaskarżone uchwały, godziły w interesy spółki i miały na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Przede wszystkim powód nie wykazał na czym polegać miałoby godzenie w interesy spółki, albowiem jak słusznie podniosła pozwana spółka, prywatna subskrypcja akcji jest stosunkowo łatwym i szybkim sposobem na podwyższenie kapitału zakładowego, co niewątpliwie pozostaje w interesie spółki. Uzasadnienie wyłączenia prawa poboru zawarte w opinii zarządu komplementariusza pozwanej spółki, w ocenie Sądu Okręgowego szczegółowo wyjaśnia cele i pobudki spółki w zakresie woli przyznania nowych akcji innym akcjonariuszom. Należy podkreślić, iż postępowanie dowodowe wykazało, iż powód posiada wolę wyzbycia się posiadanych akcji pozwanej spółki. Okoliczności, które legły u podstaw podjęcia zaskarżonych uchwał wskazują że uchwały te nie godziły w interes spółki, wręcz przeciwnie podjęte zostały celem podniesienia wartości kapitałowej spółki i umożliwienia jej dalszego rozwoju.

Również zarzut pokrzywdzenia akcjonariusza podnoszony przez powoda nie został należycie udowodniony. Tak jak to już wyżej zaznaczono, nie można przyjąć, że uchwała będzie podjęta w celu pokrzywdzenia akcjonariusza, gdy jedynie on nie akceptuje jej treści lub gdy sprawia mu ona przykrość. W przypadku pokrzywdzenia akcjonariusza uchwała taka musi być podjęta z wyraźną wolą pokrzywdzenia (w celu), a nie może to mieć wymiaru przypadkowego. W sprawie powód nie wykazał, że zaskarżona uchwała miała na celu pokrzywdzenie dotychczasowych akcjonariuszy, w tym powoda. Powód nie wykazał, aby doszło do celowego pokrzywdzenia dotychczasowych akcjonariuszy wyłączonych z prawa poboru nowych akcji serii (...).

Wskazał także Sąd Okręgowy, że zgodnie z art. 433 § 2 k.s.h. w interesie spółki walne zgromadzenie może pozbawić akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części. Uchwała walnego zgromadzenia wymaga większości co najmniej czterech piątych głosów. Pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji może nastąpić w przypadku, gdy zostało to zapowiedziane w porządku obrad walnego zgromadzenia. Zarząd przedstawia walnemu zgromadzeniu pisemną opinię uzasadniającą powody pozbawienia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną akcji bądź sposób jej ustalenia. Wyniki postępowania dowodowego wskazują, iż opinia została przedstawiona większościowemu akcjonariuszowi uprawnionemu do udziału w walnym zgromadzeniu, który zapoznał się z treścią opinii i zaakceptował ją, co znalazło wyraz w § 2 uchwały nr (...). W konsekwencji stwierdził Sąd Okręgowy, że powód nie wykazał przesłanek określonych w art. 422 § 1 k.s.h. i powództwo podlegało oddaleniu w całości.

W ocenie Sądu Okręgowego również powództwo ewentualne o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał nie zostało udowodnione przez powoda, gdyż powód nie wykazał, aby kwestionowane uchwały były sprzeczne z ustawą, a ściślej z art. 433 § 2 k.s.h. i art. 410 § 2 k.s.h. Zdaniem Sądu Okręgowego skoro opinia została przedstawiona większościowemu akcjonariuszowi uprawnionemu do udziału w walnym zgromadzeniu, który zapoznał się z treścią opinii i zaakceptował ją, co znalazło wyraz w § 2 uchwały nr (...) to nie doszło do naruszenia tej normy, a zaskarżone uchwały nie są sprzeczne z tym przepisem. Podobnie nie doszło, zdaniem Sądu Okręgowego, do naruszenia art. 410 § 2 k.s.h., zgodnie z którym na wniosek akcjonariuszy, posiadających jedną dziesiątą kapitału zakładowego reprezentowanego na tym walnym zgromadzeniu, lista obecności powinna być sprawdzona przez wybraną w tym celu komisję, złożoną co najmniej z trzech osób. Wnioskodawcy mają prawo wyboru jednego członka komisji. Ewentualne uchybienie w tym zakresie nie miało wpływu na treść podjętych uchwał. Jak zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 marca 2005 r. (III CK 477/04) w przypadku uchybień formalnych związanych ze sposobem prowadzenia walnego zgromadzenia oraz tych, które zaistniały przed jego zwołaniem, podstawą żądania stwierdzenia nieważności uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy mogą być tylko takie uchybienia formalne, które wywarły wpływ na treść uchwał. Analiza treści art. 425 k.s.h. nakazuje przyjąć, że podstawą żądania stwierdzenia nieważności uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy mogą być zarówno przesłanki o charakterze materialnym związane z treścią podjętych uchwał, jak i przesłanki o charakterze formalnym związane ze sposobem prowadzenia zgromadzenia lub też nawet poprzedzające jego zwołanie, np. wadliwym zwołaniem walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Przesłanki te nie mają jednak jednakowego charakteru. Uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy o treści sprzecznej z przepisami ustawy niewątpliwie już z tego względu mogą być zaskarżone na gruncie art. 425 k.s.h. Natomiast w przypadku uchybień formalnych trudno dopatrywać się sprzeczności uchwały z przepisami ustawy wynikającej już z samego faktu naruszenia przepisów proceduralnych. Należy opowiedzieć się za poglądem, że w tego rodzaju przypadkach podstawą żądania stwierdzenia nieważności uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy mogą być tylko takie uchybienia formalne, które wywarły wpływ na treść uchwał. Jak wykazało postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie powyższa sytuacja nie zaistniałaby w niniejszej sprawie, gdyż posiadając 13% kapitału zakładowego pozwanej spółki powód nie miałby wpływu na wyniki głosowania, ani na treść podjętych na zgromadzeniu uchwał, gdyż drugi akcjonariusz posiadał 87% kapitału zakładowego. Powód nie wykazał, aby wskazywane przez niego uchybienia miałby jakikolwiek wpływ na treść podjętych uchwał. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych uchwał i w konsekwencji także powództwo ewentualne podlegało oddaleniu, jako nieudowodnione.

W ocenie Sądu Okręgowego wniosek pozwanej odwołującej się do art. 423 § 2 k.s.h. o od powoda kwoty dziesięciokrotnej wysokości kosztów sądowych oraz wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego wobec wniesienia oczywiście bezzasadnego powództwa o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia był nieuzasadniony, albowiem powództwo w sprawie, w tym powództwo ewentualne, nie miały oczywiście bezzasadnego charakteru, dla rozstrzygnięcia sporu konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym z zeznań świadków i strony pozwanej. W konsekwencji nie można uznać, iż powództwo było ewidentnie bezzasadne i podlegało oddaleniu a limine, dlatego Sąd Okręgowy oddalił wniosek pozwanego, uznając go za nieuzasadniony w świetle art. 423 § 2 k.s.h. w związku z art. 425 § 5 k.s.h.

O kosztach procesu orzeczono po myśli art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 k.p.c.

Apelację od tegoż wyroku wniósł powód i zaskarżając go w całości zarzucił:

naruszenie prawa materialnego, a to: art. 422 § 1 k.s.h. poprzez przyjęcie jego błędnej wykładni i uznaniu, iż uchwały nr (...) i(...) NWZ pozwanej z 26 czerwca 2020 r. nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz nie są skierowanie na pokrzywdzenie powoda jako jej akcjonariusza - w sytuacji kiedy powód został bezpodstawnie niedopuszczony do wzięcia udziału w zgromadzeniu oraz przyjęte uchwały umniejszą prawa majątkowe powoda w pozwanej spółce bo prowadzą do rozmycia kapitału zakładowego; art. 433 § 2 k.s.h. poprzez pozbawienie powoda prawa poboru akcji serii (...) i braku przedstawienia w toku zgromadzenia pisemnej opinii uzasadniającej powody pozbawienia powoda prawa poboru akcji nowej emisji oraz proponowaną cenę emisyjną akcji bądź sposób jej ustalenia; art. 410 § 2 k.s.h. poprzez przyjęcie, iż jego naruszenie - co do braku powołania komisji, która miała przeprowadzić weryfikację listę obecności osób mających prawo do wzięcia udziału w zgromadzeniu było bez wpływu na treść podjętych uchwał - w sytuacji kiedy uprawnienie powoda do wzięcia udziału w zgromadzeniu było kwestionowane - a sam powód kwestionował prawo drugiego wspólnika do wzięcia udziału w zgromadzeniu;

naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść wydanego orzeczenia a to: art. 227 k.p.c. i art. 232 k.p.c., a także art 235 (2) § 1 i § 2 k.p.c. i art. 236 § 1 i § 2 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych powoda zgłoszonych w piśmie z dnia 21 września 2020 r. w przedmiocie dopuszczenia dowodu z dokumentów: pełnomocnictwa dla A. M. z dnia 23 czerwca 2020 r. oraz listy akcjonariuszy uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu pozwanej - dokument z dnia 22 czerwca 2020 r. - na okoliczność wykazania faktów, iż drugi akcjonariusz nie brał udziału w zgromadzeniu i udzielone przez niego pełnomocnictwo było błędne, umowy sprzedaży warunkowej nieruchomości z dnia 8 października 2019 r. akt notarialny Rep. (...) numer (...) sporządzony przez notariusza w B. T. J. dotyczący sprzedaży nieruchomości położonych w (...) pow. (...) objętych KW nr (...), (...), (...) i (...) i umowy przenoszącej własność i umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 10 października 2019 r. akt notarialny Rep.(...) numer (...) -sporządzony przez notariusza w B. T. J. dotyczący przeniesienia własności i sprzedaży nieruchomości położonych w (...) pow. (...) objętych KW nr (...), (...), (...), (...), (...) i (...) dowody te zgłoszone zostały na okoliczność wykazania faktów za jaką kwotę pozwana sprzedała jej nieruchomości w (...) - na rzecz (...) sp. z o.o. S.K.A z siedzibą w W. oraz czy posiadała środki finansowe na jej dalszą działalność; art. 327 ^{( 1)} § 1 pkt. 1 k.p.c. poprzez zaniechanie wskazania przez Sąd w sporządzonym uzasadnieniu faktów, które zostały uznane za udowodnione, przyczyn dla których inne zgromadzone w sprawie dowody nie zostały uwzględnione oraz podania przyczyn dla których wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie powoda z dnia 21 września 2020 r. nie zostały przez Sąd Okręgowy uwzględnione; sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, która mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny oraz naruszający zasady poprawnego rozumowania, poprzez błędne przyjęcie, iż: powód nie spełnił obowiązku złożenia dokumentów akcji na co najmniej na tydzień przez terminem zgromadzeni i nie był uprawniony do udziału w zgromadzeniu, które odbyło się w dniu 26 czerwca 2020 r. - w sytuacji, kiedy jasno z zebranego materiału procesowego wynika, iż akcje imienne powoda były na dzień 26 czerwca 2020 r. zdeponowane w pozwanej spółce; z jednej powód brał udział w zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r. i głosował przeciwko uchwałom i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu - po czym Sąd pierwszej instancji stwierdza, że „w świetle protokołu ze zgromadzenia należy uznać, iż został bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu” - jest to oczywista sprzeczność w zakresie ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie; uchwały nr (...) i (...) NWZ pozwanej z 26 czerwca 2020 r. były uzasadnione interesem spółki poprzez jej dokapitalizowanie - w sytuacji, kiedy spółka wyprzedała cały swój majątek - nie prowadzi żadnej obecnie działalności operacyjnej oraz powinna posiadać środki pieniężne ze sprzedaży nieruchomości położnej w (...), dokonywanie podwyższenia kapitału zakładowego pozwanej poprzez emisję akcji serii (...) jest uzasadnione - w sytuacji, kiedy z przesłuchania przedstawiciela pozwanej jednoznacznie wynika, iż pozwana wyprzedała cały swój majątek i obecnie nie prowadzi już działalności operacyjnej; drugi akcjonariusz pozwanej spółki tj. spółka (...) Sp. z o. o. Sp. K.A. miała prawo brać udział w NWZ pozwanej z 26 czerwca 2020 r. w sytuacji, kiedy udzieliła błędnego pełnomocnictwa oraz fakt zdeponowania przez nią akcji w biurze pozwanej przed zgromadzeniem nie został wykazany.

Podnosząc te zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości żądania pozwu; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej kosztów postępowania za obie instancje.

Pozwana wnosiła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

apelacja powoda jest częściowo zasadna.

W postępowaniu apelacyjnym Sąd Apelacyjny, wobec nie pominięcia dowodów z dokumentów (art. 243 ² k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.), w oparciu o dokumenty załączone do apelacji i pisma procesowego powoda z dnia 11 lutego 2022 r. ustalono:

Umową sprzedaży warunkowej nieruchomości z dnia 8 października 2019 r. oraz umową sprzedaży nieruchomości z dnia 10 października 2019 r. pozwana zbyła nieruchomości położone w (...) powiat (...) objęte KW nr (...), (...), (...), (...), (...) i (...) na rzecz (...) sp. z o.o. S.K.A z siedzibą w W. za łączną kwotę 13.553.932,20 zł na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej.

Dowód: umowa sprzedaży warunkowej nieruchomości z dnia 8 października 2019 r. - akt notarialny Rep. (...)numer (...) sporządzony przez notariusza w B. T. J. dotyczący sprzedaży nieruchomości położonych w (...) Powiat (...) objętych KW nr (...), (...), (...) i (...) i umowa przenoszącej własność i umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 10 października 2019 r. akt notarialny Rep. (...) numer (...) -sporządzony przez notariusza w B. T. J. dotyczący przeniesienia własności i sprzedaży nieruchomości położonych w (...) Powiat (...) objętych KW nr (...), (...), (...), (...), (...) i (...) k. 304 – 342 akt.

W dniu 14 czerwca 2021 r. zarejestrowano w KRS emisję akcji (...) w liczbie 809 sztuk i podwyższono kapitał spółki do kwoty 4.659.000 zł, a w dniu 12 lipca 2021 r. zarejestrowano w KRS w zmianę nazwę pozwanej na (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa-akcyjna w T..

Dowód: odpis pełny KRS-u pozwanej k. 380 – 390 akt.

Czyniąc powyższe uzupełniające ustalenia w postępowaniu apelacyjnym należy podzielić ustalony przez Sąd pierwszej instancji stan faktycznego, który znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym nie sposób jednak podzielić w całości dokonanej przez tenże Sąd jego subsumpcji.

Podnosząc powyższe w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów apelacji powoda naruszenia przepisów postępowania oraz sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiale dowodowym, które są kluczowe dla oceny pozostałych zarzutów apelacyjnych, gdyż tylko ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania, mogą być podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Wbrew stanowisku powoda Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 227 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c., a także art. 235 (2) § 1 i § 2 k.p.c. i art. 236 § 1 i § 2 k.p.c. poprzez nierozpoznanie wniosków dowodowych powoda zgłoszonych w piśmie z dnia 21 września 2020 r. (k. 103 – 113 akt). W piśmie tym powód zgłosił m.in. wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów: pełnomocnictwa dla A. M. z dnia 23 czerwca 2020 r. oraz listy akcjonariuszy uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu pozwanej z dnia 22 czerwca 2020 r., a także wnosił o zobowiązanie pozwanej do przedłożenia umowy sprzedaży warunkowej nieruchomości z dnia 8 października 2019 r. i umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 10 października 2019 r. zawartych z (...) sp. z o.o. S.K.A. Podnieść należy w tym miejscu, iż po zmianie przepisów kodeksu postępowania cywilnego zgodnie z art. 243 ² k.p.c. „Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie.”. Sąd pierwszej instancji wskazał zaś w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na dowód z pełnomocnictwa dla A. M. z dnia 23 czerwca 2020 r. oraz listy akcjonariuszy uprawnionych do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu pozwanej z dnia 22 czerwca 2020 r. (k. 7 uzasadnienia). Odnośnie zaś faktu sprzedaży nieruchomości pozwanej do akt do daty wydania zaskarżonego wyroku nie złożono co prawda umów o których załączenie wnosił powód, jednakże sam fakt sprzedaży tychże nieruchomości nie był sporny między stronami i do kwestii tej strony odniosły się w swych pismach procesowych z 21 września 2020 r. i 20 października 2020 r. odmiennie interpretując kwestię wpływu sytuacji finansowej pozwanej dla oceny uchwał dotyczących wyłączenia prawa poboru akcjonariuszy.

Nie sposób zgodzić się także z powodem, iż zaniechanie wskazania przez Sąd pierwszej instancji w sporządzonym uzasadnieniu faktów, które zostały uznane za udowodnione, przyczyn dla których inne zgromadzone w sprawie dowody nie zostały uwzględnione oraz podania przyczyn dla których wnioski dowodowe zgłoszone w piśmie powoda z dnia 21 września 2020 r. nie zostały przez Sąd Okręgowy uwzględnione skutkuje naruszeniem art. 327 ¹ § 1 pkt. 1 k.p.c. mającym wpływ na treść wydanego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu z jakich przyczyn uznał, iż błędne określenie w pełnomocnictwie dla A. M. nazwy drugiego z akcjonariuszy (użyto starej jego nazwy) nie było istotne. Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał na jakich dowodach się oparł stwierdzając jednocześnie ogólnie, iż część dokumentów jest nieprzydatna dla rozstrzygnięcia bez rozwinięcia przyczyn takiego uznania. Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu Apelacyjnego, iż nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, iż powołanie się na naruszenie art. 327 ¹ § 1 k.p.c. jest usprawiedliwione tylko wówczas, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny lub prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Inaczej rzecz ujmując, zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 327 ¹ § 1 k.p.c. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli, czyli gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie toku wywodu, który doprowadził do jego wydania. Z taką zaś sytuacją w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia.

Brak także podstaw do podzielenia zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń Sądu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, która mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegającego na naruszeniu art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny oraz naruszający zasady poprawnego rozumowania. Przed odniesieniem się do tych zarzutów należy jednak przypomnieć, że zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Dodać należy, iż ramy swobodnej oceny dowodów są zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego.

Strona powodowa przypisując Sądowi pierwszej instancji liczne zarzuty sprzeczności dokonanych przez niego ustaleń w istocie błędnie odczytuje uzasadnienie tegoż Sądu, przy czym zgodzić należy się z powodem o tyle, że Sąd pierwszej instancji winien w sposób jednoznaczny i konsekwentny wskazywać na dokonane ustalenia. Powód zarzucając przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż „powód nie spełnił obowiązku złożenia dokumentów akcji na co najmniej na tydzień przez terminem zgromadzeni i nie był uprawniony do udziału w zgromadzeniu, które odbyło się w dniu 26 czerwca 2020 r. - w sytuacji, kiedy jasno z zebranego materiału procesowego wynika, iż akcje imienne powoda były na dzień 26 czerwca 2020 r. zdeponowane w pozwanej spółce” pomija to, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost przecież ostatecznie stwierdzono „Skoro tak to przyjąć należy, że w dacie zgromadzenia akcje te były zdeponowane w pozwanej spółce” (k. 9 uzasadnienia wers 17 i 18 od góry).

Nie mamy do czynienia ze sprzecznością również w zakresie przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż powód brał udział w zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r. i głosował przeciwko uchwałom i zażądał zaprotokołowania sprzeciwu oraz, iż „w świetle protokołu ze zgromadzenia należy uznać, iż został bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu” (k. 9 uzasadnienia wers 1 – 8 od dołu). Powód pomija bowiem sens całej wypowiedzi Sądu pierwszej instancji co do tej kwestii z której wynika przecież, iż Sąd pierwszej instancji przyjął „Wobec tego powód był uprawniony do głosowania na zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r., a jego głosowanie przeciwko uchwałom i zażądanie zaprotokołowania sprzeciwu należy uznać za skuteczne.”, a jedynie niejako z ostrożności wskazał także na istnienie legitymacji czynnej powoda w sprawie niniejszej niezależnie od tego czy brał udział w głosowaniu na przedmiotowym zgromadzeniu i wnosił o zaprotokołowanie sprzeciwy, czy też został bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu.

W zakresie zarzutu błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że podjęcie uchwał nr (...) i(...) NWZ pozwanej z 26 czerwca 2020 r., w tym oczywiście także podwyższenia kapitału zakładowego pozwanej poprzez emisję akcji serii (...), były uzasadnione interesem spółki poprzez jej dokapitalizowanie pomimo tego, że pozwana spółka wyprzedała cały swój majątek, nie prowadzi żadnej obecnie działalności operacyjnej oraz powinna posiadać środki pieniężne ze sprzedaży nieruchomości położnej w (...) należy zauważyć, iż Sąd pierwszej instancji wskazał na wolę wyzbycia się przez powoda akcji oraz wynikającą z opinii komplementariusza potrzebę podniesienia wartości kapitałowej spółki dla umożliwienia jej dalszego rozwoju (k. 12 uzasadnienia wers 7 - 14 od dołu). Takie stanowisko komplementariusza wynika z jego Opinii o pozbawieniu prawa poboru (k. 73 akt) czego powód nie kwestionuje. Dodać należy, iż wobec powiązania pozwanej spółki z komplementariuszem tj. drugim akcjonariuszem pozwanej spółki ( spółką (...) Sp. z o. o. Sp. K.A.) w sytuacji braku wymogu szczegółowego opisu zamierzonego rozwoju prowadzonej działalności i tym samym wysokości wymaganego do tego kapitału nie sposób poprzez proste zestawienie posiadania środków ze sprzedaży nieruchomości przez pozwaną i nie prowadzenia działalności wnioskować o braku potrzeby podwyższenia kapitału zakładowego dla dalszego istnienia i rozwoju pozwanej spółki. W orzecznictwie wskazuje, że w przypadku wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały spółki w oparciu o art. 249 k.s.h., ale też i art. 422 k.s.h., mamy do czynienia z regulacją szczególną, która daje prawo podważenia autonomicznej decyzji prywatnego podmiotu gospodarczego, tylko w ściśle uregulowanych tym przepisem przypadkach, przy czym ciężar ich wykazania na zasadach ogólnych spoczywa na powodzie.

Brak także podstaw do uznania, iż drugi akcjonariusz pozwanej spółki tj. spółka (...) Sp. z o. o. Sp. K.A. nie miał prawa brać udziału w NWZ pozwanej z 26 czerwca 2020 r. w sytuacji, kiedy udzielono błędnego pełnomocnictwa oraz nie wykazano faktu zdeponowania przez nią akcji w biurze pozwanej przed zgromadzeniem. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał w poczynionych ustaleniach, iż wystawiono pełnomocnictwo na „starym wzorze” pełnomocnictwa z poprzednią nazwą tego akcjonariusza. Okoliczność ta jednak nie zmienia jednak tego kto udzielił pełnomocnictwa i w czyim imieniu. Nadto co do tejże kwestii przemilczał powód ustalenie Sądu pierwszej instancji co do „stałego” zdeponowania akcji w spółce, a co wynika z zeznań świadka R. D. (k. 5 uzasadnienia).

Reasumując w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób podzielić zarzutów apelacji powoda naruszenia przepisów postępowania oraz sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przed odniesieniem się do pozostałych zarzutów apelacji powoda wobec tego, iż powód wnosił o uchylenie uchwał nr(...) i (...) podjętych na Zgromadzeniu Wspólników pozwanej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo – akcyjnej w T. z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego spółki poprzez emisję akcji zwykłych na okaziciela serii (...) przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz zmiany § 8 ust. 1 i 2 statutu spółki, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych uchwał, należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów apelacji dotyczących powództwa głównego.

Wbrew twierdzeniom powoda Sąd pierwszej instancji trafnie ustalił, iż brak podstaw do przyjęcia istnienia przesłanek wskazanych w art. 422 k.s.h. uchylenia zaskarżonych uchwał walnego zgromadzenia i zarzucanych przez powoda (pod nie zarzucił sprzeczności zaskarżonych uchwał ze statutem) wobec ich nie wykazania przez powoda. W szczególności trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał na brak podstaw do uznania, iż zaskarżone uchwały są sprzeczne z dobrymi obyczajami i mają na celu pokrzywdzenie akcjonariusza co podnosi obecnie powód. Powód w apelacji wskazał bowiem, iż został on bezpodstawnie niedopuszczony do wzięcia udziału w zgromadzeniu, a przyjęte uchwały umniejszą jego prawa majątkowe w pozwanej spółce bo prowadzą do rozmycia kapitału zakładowego.

Ponad prawidłowe rozważania Sądu pierwszej instancji co do tej kwestii, które Sąd Apelacyjny podziela i co czyni zbędnym ich ponawianie, odnosząc się do twierdzeń powoda należy dodać, iż Sąd pierwszej instancji przyjął przecież ostatecznie to, że powód był uprawniony do głosowania na zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r., a jego głosowanie przeciwko uchwałom i zażądanie zaprotokołowania sprzeciwu należy uznać za skuteczne. Brak także podstaw do przyjęcia pokrzywdzenia powoda poprzez umniejszenie jego praw majątkowych w spółce przez sam fakt podjęcia uchwały, która jest dopuszczalna o ile są spełnione określone w art. 433 k.s.h. wymogi jej podjęcia. Powód w istocie podkreślając rozwodnienie kapitału akcyjnego w spółce w wyniku podjęcia skarżonych uchwał skarżąc je oczekuje zachowania dotychczasowego stanu z pominięciem możliwości realizacji celów spółki. Trafnie co do tejże kwestii podnosi pozwana spółka, iż nie jest rolą Sądu badanie stanu finansowego spółki w kontekście zasadności podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego w sytuacji braku znajomości tła gospodarczego dokonywania transakcji.

W orzecznictwie co do tejże kwestii wskazano odnośnie godzenia w interes spółki, iż celem instytucji pozbawienia prawa poboru jest ochrona interesów spółki. Interes ten kwalifikowany jest jako klauzula generalna, interpretowana w odniesieniu do okoliczności indywidualnej sprawy. Działanie obronne akcjonariusza mniejszościowego nie zawsze jest podyktowane interesem spółki lub zostaje podjęte w obiektywnym jej interesie, oraz że błędne jest utożsamianie interesu spółki akcyjnej wyłącznie z interesem akcjonariusza większościowego. Godzenie w interesy spółki należy interpretować szeroko, z uwzględnieniem sytuacji, która może mieć miejsce w przyszłości. Interes spółki handlowej odpowiada interesom wszystkich grup jej wspólników z uwzględnieniem wspólnego celu określonego w statucie spółki. Godzenie w niego ma miejsce wtedy, gdy są podejmowane działania powodujące uszczuplenie majątku, ograniczające zysk spółki, naruszające dobre imię spółki lub jej organów, chroniące interesy akcjonariuszy lub osób trzecich kosztem jej interesów. Przeciwnie, interes spółki może uzasadniać ograniczenie korzystania przez akcjonariuszy z praw przysługujących im indywidualnie. Natomiast co do przesłanki pokrzywdzenia akcjonariusza uznaje się, że uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy ma na celu pokrzywdzenie akcjonariusza, gdy przyświecał on podejmowaniu uchwały, której treść powoduje, iż jej wykonanie doprowadzi do ograniczenia jego pozycji w spółce, do pogorszenia praw korporacyjnych lub majątkowych, zwłaszcza odebrania praw lub zwiększenia obowiązków. Pokrzywdzenie akcjonariusza oznacza jakąś jego „krzywdę” rozumianą w aspekcie majątkowym lub osobistym. Tak rozumiane pokrzywdzenie na ogół nie zachodzi, gdy dana uchwała jednakowo odnosi się do wszystkich akcjonariuszy, zatem dokonanie innej oceny byłoby możliwe jedynie w razie wykazania szczególnych okoliczności (tak w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2015 r., IV CSK 738/14).

Podzielając to stanowisko orzecznictwa nie sposób w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć zasadności powództwa głównego o uchylenie uchwał na mocy art. 422 § 1 k.s.h.

Odnosząc się natomiast do powództwa ewentualnego o stwierdzenie nieważności objętych sporem uchwał dotyczących: podwyższenia kapitału zakładowego Spółki oraz zmiany 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki w drodze emisji akcji zwykłych na okaziciela serii (...) przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz zmiany 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki należy wskazać na wstępie, iż z prawidłowo ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, iż na Zgromadzeniu pozwanej spółki w dniu 26 czerwca 2020 r. nie przekazano treści opinii zarządu wskazanej w art. 433 § 2 k.s.h. osobom uczestniczącym w Zgromadzeniu, a jedynie z treści uchwały nr (...) podjętej na tym Zgromadzeniu wynika, że jeden z akcjonariuszy „przyjmuje do wiadomości opinię” pozwanej spółki dotyczącą pozbawienia prawa poboru, przy czym z opinią tą akcjonariusz ten miał zapoznać się przed Zgromadzeniem.

W orzecznictwie wskazuje się, że w procesie prowadzonym na zasadzie art. 425 k.s.h., w którym osią sporu jest ocena zgodności z ustawą uchwały pozbawiającej akcjonariusza prawa poboru akcji nowej emisji, ciężar udowodnienia powyższej zgodności obciąża pozwaną. W świetle art. 433 § 1 k.s.h. prawo poboru należy do przywilejów ustawowo gwarantowanych; w konsekwencji pozbawienie lub ograniczenie tego prawa jako czynność wyjątkową i może nastąpić jedynie z zachowaniem przepisów ustawy, zaś jej prawną skuteczność winna udowodnić strona, która powołuje się na pozbawienie akcjonariusza ustawowego przywileju (art. 6 k.c.) (tak w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 maja 2014 r., I ACa 3/14).

Podkreślić należy także w tym miejscu za stanowiskiem doktryny, iż adresatem nakazu równego traktowania wspólników albo akcjonariuszy jest spółka (jej organy) z art. 20 k.s.h. Organy spółki powinny zatem nakaz ten wdrażać w życie, a ich działania w tym zakresie podlegają weryfikacji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w szczególności należy ściśle przestrzegać zasad związanych z organizacją i przebiegiem zgromadzeń spółki. Uwagi te odnoszą się oczywiście także do obowiązków ciążących na zarządzie spółki w związku z zamiarem pozbawienia akcjonariuszy prawa poboru akcji i skutków prawnych ewentualnych uchybień w tym zakresie. Prawo poboru to gwarantowane ustawowo pierwszeństwo dotychczasowych akcjonariuszy do objęcia nowych akcji, proporcjonalnie do kapitału reprezentowanego przez posiadane akcje, przy czym nie ma ono charakteru bezwzględnego. Brak bezwzględnego charakteru prawa poboru wynika z możliwości pozbawienia akcjonariuszy pierwszeństwa, co ma oparcie w ustawie (art. 433 § 2 k.s.h.) i zawsze dotyczy jednakowo wszystkich akcjonariuszy (art. 20 k.s.h.).

Zgodnie z art. 433 § 2 k.s.h. w interesie spółki walne zgromadzenie może pozbawić akcjonariuszy prawa poboru akcji w całości lub w części, przy czym uchwała walnego zgromadzenia wymaga większości co najmniej 4/5 głosów. Pozbawienie akcjonariuszy prawa poboru akcji może nastąpić, gdy zostało to zapowiedziane w porządku obrad walnego zgromadzenia, a zarząd przedstawia walnemu zgromadzeniu pisemną opinię uzasadniającą powody pozbawienia prawa poboru oraz proponowaną cenę emisyjną akcji lub sposób jej ustalenia. Nie ulega wątpliwości, że art. 433 § 2 k.s.h. różnicuje pojęcie porządku obrad walnego zgromadzenia i walnego zgromadzenia. Podstawowa wątpliwość dotyczy zatem tego czy, skoro walne zgromadzenie rozpoczyna się z chwilą stwierdzenia prawidłowości jego zwołania i zdolności do powzięcia uchwał (art. 421 § 2 k.s.h.), to przedstawienie wskazanej opinii musi nastąpić wcześniej. Przepisy szczególne dotyczące spółek publicznych (art. 402 ² i 402 ³ § 1 k.s.h.) określają wymagania ogłoszenia o walnym zgromadzeniu i informacji zamieszczanych na stronie internetowej spółki od dnia zwołania walnego zgromadzenia. Przedstawionej wątpliwości nie wyjaśnia ani art. 402 ² pkt 5 k.s.h., który nakazuje zamieszczenie w ogłoszeniu jedynie informacji, gdzie i w jaki sposób osoba uprawniona do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu może uzyskać pełny tekst dokumentacji, która ma być przedstawiona walnemu zgromadzeniu, ani art. 402 ³ § 1 pkt 4 k.s.h., dotyczący publikacji „dokumentacji, która ma być przedstawiona walnemu zgromadzeniu”, czynności te bowiem służą zapewnieniu akcjonariuszom wcześniejszego dostępu do informacji, ale nie są równoznaczne z obowiązkiem „przedstawienia przez zarząd pisemnej opinii na walnym zgromadzeniu”. Należy się zgodzić z poglądem, że pisemna forma opinii ma służyć akcjonariuszom i zapobiegać sytuacji, w której ustne przedstawienie na walnym zgromadzeniu utrudniałoby zapoznanie się z jej treścią. Odmiennie jednak należy oceniać sytuację, w której informacje, mające w myśl ustawy stanowić integralną część opinii zarządu, w ogóle nie były podane do ich wiadomości, oraz taką, w której zostały przedstawione na walnym zgromadzeniu, ale ustnie. Nie zasługuje na akceptację pogląd piśmiennictwa, że tylko zaniechanie sporządzenia opinii uzasadniającej powody wyłączenia lub ograniczenia prawa poboru podpada pod hipotezę art. 425 k.s.h., stanowiąc podstawę stwierdzenia nieważności uchwały (art. 425 k.s.h.), a przedłożenie opinii pobieżnej lub nierzetelnej w wypadku wykazania przesłanek przewidzianych w art. 422 k.s.h. stanowi podstawę do uchylenia uchwały. W indywidualnych okolicznościach danej sprawy nie można wyłączyć skutecznego dochodzenia ochrony prawnej na podstawie art. 425 k.s.h. (tak w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2015 r., IV CSK 738/14).

Podzielając to stanowisko zgodzić należy się z powodem, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak przedstawienia na Zgromadzeniu pozwanej spółki opinii, o której mowa w art. 433 § 2 k.s.h., skutkuje nieważnością zaskarżonych uchwał dotyczących podwyższenia kapitału zakładowego. W doktrynie wskazuje się, że opinia zarządu ułatwia akcjonariuszom podjęcie decyzji co do głosowania na zgromadzeniu w przedmiocie wyłączenia prawa poboru. Ma ona również istotne znaczenie dla merytorycznej kontroli prawidłowości podjętej uchwały, przede wszystkim w zakresie jej zgodności z interesem spółki. Nadto ewentualna dyskusja pomiędzy akcjonariuszami po przedstawieniu opinii może mieć wpływ na zmianę decyzji akcjonariusza podczas głosowania. Podkreślić należy, iż wymóg pisemności opinii ma przeciwdziałać sytuacji prezentowania na walnym zgromadzeniu ustnych opinii co może utrudniać zapoznanie się z nią i ograniczyć możliwości dowodowe. Opinia ta winna być wyczerpująca. Nadto w doktrynie wskazuje się, że jej brak lub lakoniczność mogą stanowić przyczynę zaskarżenia uchwały lub odmowy jej rejestracji (szerzej co do tejże kwestii Kodeks spółek handlowych, Tom III, Spółka akcyjna, Komentarz do artykułów 301-490, 3. wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, S Sołtysiński/ A. Szajkowski/ A. Szumański/ J. Szwaja str. 1633 i n.). W niniejszej sprawie poza sporem jest brak przedstawienia opinii uzasadniającej powody pozbawienia prawa poboru na Zgromadzeniu w dniu 26 czerwca 2020 r. bez znaczenia jest zaś dla realizacji obowiązku z art. 433 § 2 k.s.h. informacja zawarty w treści zaskarżonej uchwały zapis o „przyjęciu do wiadomości” opinii („przyjmuje się do wiadomości opinię spółki (...) Sp. z o. o., będącej jedynym komplementariuszem pozwanej spółki, dotyczącą pozbawienia prawa poboru akcji serii (...) przedstawioną na piśmie Nadzwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu”). Informacja ta nie pozwala bowiem na jakąkolwiek weryfikację z opinią o jakiej treści zapoznał się jeden z akcjonariuszy poza tym Zgromadzeniem. Zauważyć należy, iż odstąpienie od zasad organizacji i zwołania zgromadzenia spółki mogą mieć miejsce wyjątkowo i w ściśle określonych sytuacjach, z którą w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia.

Zgodzić należy się także z powodem, iż przebieg Zgromadzenia w dniu 26 czerwca 2020 r. uzasadniał w sytuacji kwestionowania wzajemnie przez obu akcjonariuszy prawa do wzięcia udziału w głosowaniu powołanie komisji celem weryfikacji listy obecności osób mających prawo do wzięcia udziału w zgromadzeniu zgodnie z art. 410 § 2 k.s.h.

Sąd pierwszej instancji przyznając istnienie tego ostatniego uchybienia w przebiegu Zgromadzenia wskazał, iż z uwagi na strukturę posiadanego przez obu akcjonariuszy kapitału zakładowego uchybienia to nie miało wpływu na treść podjętych uchwał. Natomiast odnośnie braku przedstawienia na Zgromadzeniu opinii zarządu wskazał, iż została ona przedstawiona większościowemu akcjonariuszowi co wynika z treści uchwały dodając, iż powód nie wykazał aby kwestionowane uchwały były sprzeczne z ustawą.

W orzecznictwie rzeczywiście dominuje stanowisko, iż badanie zgodności z ustawą uchwały zgromadzenia spółki handlowej obejmuje nie tylko stwierdzenie uchybień popełnionych przy zwołaniu zgromadzenia i podjęciu uchwały, ale także wpływ tych uchybień na jej treść. Nie sposób jednak pominąć tego, że spiętrzenie uchybień z jakim mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy skutkuje, zdaniem Sądu Apelacyjnego, przyjęciem nieważności zaskarżonych uchwał. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, to, że powód posiada tylko 13 % kapitału zakładowego pozwanej spółki, a drugi akcjonariusz 87 % kapitału zakładowego i powód nie miał wpływu na wynik głosowania nie może usprawiedliwić naruszenia przepisów ustawy, w tym w szczególności art. 433 § 2 k.s.h. Przepisu kodeksu spółek handlowych właśnie w takich sytuacjach własnościowych winny być bezwzględnie przestrzegane. Brak wpływu akcjonariusza na wynik głosowania w żaden sposób, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie może usprawiedliwiać całkowitego pomijania, czy wręcz nawet ignorowania, mniejszościowego akcjonariusza, w tym poprzez brak umożliwienia zapoznania się z wymaganą art. 433 § 2 k.s.h. opinią i przestrzegania przepisów regulujących pozbawienie prawo poboru akcjonariuszy skoro przepisu kodeksu spółek handlowych o charakterze proceduralnym obowiązują także jedynego akcjonariusza. Nadto przecież skoro to opinia przedstawiona na zgromadzeniu może być wyłącznie podstawą oceny czy podjęta uchwała pozbawiająca prawa poboru akcjonariuszy jest zgodna z interesem spółki. W przywołanym wyżej komentarzu przytoczono stanowisko, iż opinia ta „będąc wprawdzie przesłanką o charakterze formalnym, ma jednak duże znaczenie dla merytorycznej legalności uchwały w sprawie pozbawienia akcjonariuszy przysługującego im prawa poboru”. Stanowisko to Sąd Apelacyjny w całości podziela.

Wskazane okoliczności powodują, iż należy uwzględnić roszczenie ewentualne powoda stwierdzając nieważność zaskarżonych uchwał i w konsekwencji zmienić także orzeczenie o kosztach procesu. Powód poniósł opłatę od pozwu w kwocie 10.000 zł tj. od dwóch zaskarżonych uchwał co do roszczenia głównego o uchylenie uchwał, które to roszczenie oddalono. Wobec jednak uwzględnienia roszczenia ewentualnego o stwierdzenie nieważności uchwał koszty zastępstwa procesowego poniesione przez obie strony co do roszczenia głównego i ewentualnego należało na mocy art. 100 k.p.c. wzajemnie znieść. Wobec uwzględnienia roszczenia ewentualnego należało na mocy art. 113 ust. 1 u.k.s.c. pobrać od pozwanej wobec ich nie uiszczenia przez powoda opłatę sądową od roszczenia ewentualnego w kwocie 10.000 zł (2 x 5.000 zł).

Mając powyższe na uwadze orzeczono na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmieniając zaskarżony wyrok w punkcie 1 o tyle, że: stwierdzono nieważność uchwały nr (...) w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki w drodze emisji akcji zwykłych na okaziciela serii (...) przeprowadzonej w ramach subskrypcji prywatnej z wyłączeniem prawa poboru dotychczasowych akcjonariuszy oraz zmiany § 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki oraz uchwały nr (...) w sprawie § 8 ust. 1 i 2 Statutu Spółki podjętych na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Spółki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w T. w dniu 26 czerwca 2020 r., w punkcie 2 w ten sposób, że zniesiono koszty procesu między stronami oraz nakazano pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) kwotę 10.000 zł tytułem nieuiszczonej opłaty od uwzględnionego roszczenia ewentualnego. Na mocy art. 385 k.p.c. oddalono apelację powoda w pozostałej części jako nie zasadną.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 100 k.p.c. zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10.000 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego po ich stosunkowym rozliczeniu.

SSA Tomasz Pidzik