Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 listopada 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	Sędzia SA Barbara Konińska
Protokolant:	Katarzyna Macoch

po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. w Katowicach

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w C.

przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt XIV GC 464/20

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 8100 (osiem tysięcy sto) złotych
z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

SSA Barbara Konińska

V AGa 396/22

UZASADNIENIE

Powódka (...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w C. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. kwoty 419 543,05 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 30 września 2020 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Powódka wskazała, że w dniu 1 marca 2002 r. strony zawarły umowę, na mocy której dostarczała pozwanej energię cieplną. Umowa trwała do 30 września 2002 r., jednak po tym czasie strony kontynuowały współpracę i dokonywały rozliczeń za dostarczone ciepło
w oparciu o obowiązujące taryfy. Ponadto strony podpisały dwa aneksy do umowy, co uwiarygadnia, iż uznawały że są związane umową. Zgodnie z umową rozliczenie za pobrane ciepło następowało w okresach miesięcznych, w których płacona jest opłata stała oraz opłata zmienna za ilość pobranej energii, według stawek i cen zawartych w obowiązujących taryfach zatwierdzonych każdorazowo przez URE. Dostawy ciepła na rzecz pozwanej realizowane były na podstawie umowy sprzedaży ciepła nr (...) z dnia 1 marca 2002 r. Umowa ta została zawarta na czas określony do dnia 30 września 2002 r. Pomimo wygaśnięcia umowy dostawy realizowane były po tej dacie i aż do dnia wniesienia pozwu kontynuowane. Natomiast odbiór ścieków następował na podstawie umowy nr (...) na dostawę wody i odprowadzania ścieków zawartej w dniu 29 maja 2009 r. Wysokość wynagrodzenia powódki za odbiór ścieków jest wprost zależna od dostaw energii cieplnej. W ten sposób możliwe jest obliczanie różnicy pomiędzy wynagrodzeniem zafakturowanym i zapłaconym
a rzeczywiście należnym, zgodnie z zestawieniem podanym w pozwie. Różnica od początku 2018 r. do końca stycznia 2020 r. z tytułu niezapłaconego wynagrodzenia za odbiór ścieków wyniosła 31 088,08 zł. Powódka dodała, że co najmniej od początku 2018 r. do końca stycznia 2020 r. pracownik powódki F. U. odpowiedzialny za spisywanie liczników dostarczanej energii przekazywał do działu odpowiedzialnego za rozliczenia i wystawianie faktur powódki zaniżone dane dotyczące stanu liczników. W efekcie powódka wystawiała faktury jedynie za część wynikającą z zaniżonych przez byłego pracownika danych z licznika dostarczonego ciepła jak i wyliczanych na tej podstawie ilości zrzuconego do oczyszczalni ścieków powódki kondensatu zużytej pary. W wyniku działania F. U. doszło do zaniżenia rozliczenia rzeczywistej ilości przesyłanej energii cieplnej i odbioru ścieków do pozwanej. Różnica pomiędzy wynagrodzeniem należnym
a zafakturowanym potwierdzona notatnikami odczytów licznika oraz wynikająca z obowiązującej u powódki taryfy wynika z zestawienia tabelarycznego sporządzonego przez powódkę. Dowodami potwierdzającymi faktyczny stan liczników są zabezpieczone prywatne zapisy dotyczące wskazań liczników faktycznie prowadzone w latach 2018-2020 przez pracowników podległych byłemu pracownikowi, który przekazywał do rozliczenia zaniżone wartości, a także zeznania pracowników. Licznik nadal nalicza ciepło pobierane na przedmiotowym przyłączu.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania. Zarzuciła, że powódka nie podjęła próby wykazania tego, że pozwana zużyła więcej ciepła i odprowadziła więcej ścieków, niż wynika to z faktur VAT i załączonych do nich zestawień wskazań pomiaru przepływu odpowiednio dla ścieków, wody pitnej i ciepła przekazanych przez powódkę. Wskazała na to, że strony w przeszłości łączyła umowa sprzedaży ciepła z dnia 1 marca 2002 r., i podała jakie czynności zgodnie z tą umową należało wykonać w przypadku niezgodności z dokonanym odczytem. Umowa ta wygasła
z dniem 30 września 2009 r. W dalszych okresach pozwana dokonywała od powódki zakupu ciepła i rozliczała się na podstawie wystawianych co miesiąc faktur VAT, do których każdorazowo załączono protokoły, wskazujące ilość pobranego w danym okresie przez pozwaną ciepła. Z kolei na podstawie umowy dostawy wody i odprowadzania ścieków zawartej w dniu 29 maja 2009 r. zmienionej aneksami, ilość pobranych mediów ustalana była w oparciu o rzeczywiste wskazania urządzeń pomiarowych, a rozliczenia miały być dokonane raz w miesiącu. Umowa ta nadal obowiązuje. W okresie od stycznia 2018 r. do stycznia 2020 r. pozwana uiszczała wynagrodzenie z tytułu dostawy wody i odbioru ścieków na podstawie wystawianych przez powódkę faktur. Pozwana zarzuciła, że powódka nie przedstawiła wyliczeń opartych na obiektywnym stwierdzeniu ilości zużytego przez pozwaną ciepła,
a jedynie na podstawie niesprawdzalnych oświadczeń własnych pracowników. Dodatkowo z dostarczonych przez powódkę dowodów wynika, że twierdzenia powódki dotyczące rzekomego większego faktycznego zużycia przez pozwaną ciepła oparte są na przypuszczeniach.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt XIV GC 464/20 Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo w całości (punkt 1.) i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 10 817 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty:

Strony zawarły w dniu 1 marca 2002 r. umowę nr (...) sprzedaży ciepła.

Powódka wystawiła faktury obejmujące wynagrodzenie za zużyte ciepło oraz inne opłaty, które zostały zapłacone przez pozwaną.

Powódka sporządziła notatki do raportu wyliczenia strat na sprzedaży ciepła do firmy (...), między innymi z dnia 9 czerwca 2020 r., z których wynika, że mogło dojść do zaniżenia wskazań licznika, niemniej jednak powódka nie jest w stanie wykazać faktycznych wskazań licznika z okresu przed 1 stycznia 2018 r.

Powódka sporządziła notatkę z rozmowy z ewentualnego fałszowania protokołów sprzedaży pary grzewczej na rzecz firmy (...) w dniu 6 marca 2020 r. Notatka została podpisana przez K. M., B. Ł., S. S., P. W. i S. P.. Z notatki wynika, że wskazania mogły być zaniżone.

Powódka wyliczyła swoje straty na podstawie zeszytów ruchowych prowadzonych przez K. M. i P. W. w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 stycznia 2020 r. Wyliczenie strat związanych z niezafakturowanymi opłatami za odprowadzanie ścieków z kondensatu pary grzewczej sporządzono na podstawie niezafakturowanej ilości ciepła pomnożonej przez współczynnik 0,437. Łączna wartość sprzedaży netto niezafakturowanej na rzecz (...) w przedstawionym okresie wynosi 344 602,31 PLN.

Strony zawarły w dniu 29 maja 2009 r. umowę nr (...) na dostawę wody
i odprowadzanie ścieków. Od dnia 30 listopada 2017 r. obowiązywał regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków wraz z cennikiem. Powódka wystawiła faktury obejmujące wynagrodzenie za zużytą wodę i odprowadzanie ścieków oraz inne opłaty, które zostały zapłacone przez pozwaną.

Pismem z dnia 22 września 2020 r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 419 543,05 zł. Powódka oparła się na odręcznych zapiskach dokonywanych przez jej pracowników w zeszycie. Powódka dokonując wyliczeń opierała się na taryfach ciepła i cennikach usług dostawy wody i oczyszczania ścieków. Powódka wystawiła faktury korygujące.

Prokuratura Rejonowa w Pszczynie prowadzi śledztwo przeciwko osobie podejrzanej o to, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 stycznia 2020 r. wprowadziła pokrzywdzonego w błąd w ten sposób, że podawała osobom odpowiedzialnym za wystawianie faktur nieprawdziwe, zaniżone w stosunku do faktycznego zużycia ilości pary pobranej przez firmę (...).

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie przedłożonych
w sprawie dokumentów oraz zeznań świadków M. W., S. P., K. M., P. W. oraz zeznań B. Ł. słuchanego za stronę powodową. Jak ocenił Sąd I instancji, dowody te wprawdzie nie budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, jednakże nie pozwoliły na dokonanie pewnych i ostatecznych ustaleń co do tego, że pozwana zużyła więcej rzeczonych mediów, za które nie zapłaciła. Sąd i instancji ocenił, iż świadkowie opisali pewien proceder, który mógł mieć miejsce i istotnie mógł doprowadzić do pokrzywdzenia powódki, niemniej jednak na podstawie wskazanych dowodów nie sposób było ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy i w jakiej wysokości powódka poniosła szkodę, a także, że za tą szkodę odpowiedzialność ponosi pozwana.

Sąd Okręgowy uznał, że powództwo podlegało oddaleniu w całości jako niewykazane co do zasady i wysokości.

Wskazał, że powódka oparła roszczenie w niniejszej sprawie na podstawie zarówno art. 405 k.c., który dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia oraz art. 471 k.c. mówiącym
o niewykonaniu bądź nienależytym wykonaniu umowy.

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że przepis art. 405 k.c. stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści
w naturze, a gdyby to było niemożliwe do zwrotu jej wartości. Ocenił, że powódka nie wykazała przesłanek z tego przepisu, a szczególności że pozwana uzyskała korzyść bez podstawy prawnej, albowiem jak sama stwierdziła czemu pozwana nie zaprzeczyła strony łączyła umowa, choć już nie zawarta w formie pisemnej. Sąd I instancji stwierdził, że świadczenia były spełniane w ramach stosunku umownego. Jeśli bowiem idzie o istnienie pomiędzy stronami umowy w zakresie dostaw ciepła to pierwotnie dostawy ciepła na rzecz pozwanej były realizowane na podstawie umowy sprzedaży ciepła z dnia 1 marca 2002 r. nr (...). Umowa ta została zawarta na czas określony do dnia 30 września 2002 r. Niemniej jednak za zgodą obu stron, po dacie wygaśnięcia umowy, dostawy ciepła były realizowane i są nadal kontynuowane, pomimo braku zawarcia pisemnej umowy. To pozwala z kolei na uznanie, że strony ustnie zobowiązały się do określonych świadczeń i potwierdzały je dokumentami w postaci faktur i wpłatami dokonywanymi na ich podstawie.

Sąd Okręgowy stwierdził, iż jeśli strona spełni świadczenie w ramach stosunku zobowiązaniowego nie można powoływać się na art. 405 k.c., kiedy druga strona nie spełniła swego świadczenia. Wówczas można dochodzić swoich roszczeń na podstawie art. 471 k.c., ale trzeba i tu wykazać przesłanki odpowiedzialności dłużnika.

Sąd Okręgowy przywołał art. 471 k.c. i wyjaśnił, że oceniając roszczenie dochodzone na tej podstawie należy uznać, że przesłanek wynikających z tego przepisu strona powodowa także nie wykazała, w szczególności, że poniosła szkodę, w jakiej wysokości, związku przyczynowego a także nie zostało wykazane w żaden sposób, że dłużnik nienależycie ze swojej winy wykonał ciążące na nim zobowiązanie. Co więcej jak wynikało z twierdzeń samej powódki winnym zaistniałej sytuacji jest pracownik powódki, który miał namawiać podległych sobie pracowników do podawania niezgodnych ze stanem faktycznym odczytów licznika, zamontowanego u pozwanej. Pozwana z kolei powinna wykazać, że nie ponosi winy w nienależytym wykonaniu zobowiązania poprzez wskazanie faktów świadczących
o niezawinieniu przez nią zaistniałych naruszeń. Pozwana może także, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie wykazać, że okoliczność, o ile takowa w ogóle zaistniała, bo to nie zostało wykazane, nie należy do grupy, za którą ponosi odpowiedzialność.

Sąd I instancji ostatecznie uznał, że roszczenie nie zostało wykazane co do zasady
i wysokości. Powódka nie wykazała, że pozwana pobrała energię w wysokości wyższej
i w jakiej konkretnie, za którą nie zapłaciła. Ocenił, że nie można w tym względzie oprzeć się wyłącznie na twierdzeniach powódki, przedstawionych przez nią prywatnych dokumentach w postaci odręcznych zapisków oraz bardzo ogólnych zeznaniach świadków, którzy wprawdzie zeznali, że podawali błędne dane dotyczące odczytów, ale nie sposób na podstawie tych zeznań ustalić w jakiej faktycznie ilości pozwana zużyła dostarczane jej media i czy dokonała za nie pełnej zapłaty, a jeśli nie to w jakiej wysokości powinna jej dokonać. Sąd Okręgowy ocenił, że w tej materii niewątpliwie konieczny byłby dowód z opinii biegłego ale nie z zakresu rachunkowości, który został zawnioskowany przez powódkę i nie na okoliczności zawnioskowane przez powódkę.

Sąd I instancji wskazał, że biegły o odpowiedniej specjalności mógłby ocenić stan licznika i porównać jego zapisy w odpowiednim horyzoncie czasowym. Byłby w stanie przeanalizować także i naliczenia jakich dokonywała powódka i na jakich źródłach się opierała. Jak stwierdził Sąd Okręgowy biegły z zakresu rachunkowości nie jest właściwym do oceny tego w kontekście posiadanej specjalności oraz okoliczności, na które został wskazany, (różnicy pomiędzy wynagrodzeniem rozliczonym z pozwaną a należnym od pozwanej
z tytułu dostaw źródeł energii itp.) ponieważ w sprawie nie wykazano, jakie jest należne wynagrodzenie powódce od pozwanej w kontekście faktycznych wskazań liczników.
Odręczne i przypadkowe zapiski pracowników powódki nie pozwalają na dokonanie precyzyjnych i pewnych ustaleń w tej materii.

Jak wywiódł dalej Sąd I instancji, powódka także nie wykazała, że to z przyczyn leżących po stronie pozwanej zostało zaniżone należne jej wynagrodzenie, tym bardziej, że prawidłowe rozliczenie według wskazań liczników leżało po stronie powódki. Powódka sama przyznała, że winnymi zaistniałej sytuacji byli podlegli jej pracownicy, przy czym nie wskazano motywów tego działania, bądź że działanie to spowodowane było działaniami pozwanej.

O kosztach postępowania Sąd I instancji orzekł na mocy art. 98 § 1 k.p.c.

W apelacji od powyższego wyroku powódka zaskarżając go w całości zarzuciła dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, brak ustalenia ilości i wartości świadczeń z zakresu dostawy energii cieplnej, usług przesyłu i dystrybucji, naruszenie art. 322 k.p.c. w zw. z art. 458 ¹ § 1 k.p.c.; naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. a contrario w zw. z art. 458 ¹ § 1 k.p.c., naruszenie art. 471 k.c.

Powołując powyższe zarzuty powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku
i uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz od powódki kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje:

Apelacja powódki nie mogła odnieść oczekiwanego przez nią skutku.

Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktów dokonane przez Sąd Okręgowy uznając je za prawidłowe w świetle przedstawionych przez strony dowodów i przyjął je za własne. Czyni to zbędnym ich powtarzanie zgodnie z art. 387 § 2 ¹ pkt 1 k.p.c.

Za prawidłowe Sąd Apelacyjny uznał w szczególności ustalenia i wynikającą z tego ocenę prawną, że strony w ramach czynności konkludentnych nawiązały stosunek umowny, którego przedmiot obejmował świadczenia dostawy energii cieplnej, usług dystrybucji
i przesyłu w oparciu o taryfy stosowane przez powódkę. Nie można przy tym uznać, jak chciałaby tego pozwana, ze ów stosunek prawny miałby obejmować wyłącznie świadczenie usług w zakresie objętym wystawionymi przez powódkę fakturami a w zakresie, w którym owe faktury nie zostały wystawione dochodzić miało do świadczeń powódki na rzecz pozwanej bez podstawy prawnej.

Przywoływana przez pozwaną okoliczność, że strony nie aneksowały umowy nie oznacza braku możliwości jej zawarcia kolejnej umowy w oparciu o czynności konkludentne. W tym zakresie prawidłowym jest zatem ustalenie i ocena prawna Sądu i instancji, że per facta concludentia umowa stron objęła całość dostaw energii cieplnej na rzecz pozwanej a nie tylko jej wycinek, jak chciałaby tego obecnie dowodzić powódka. Na takowe rozumienie stosunku prawnego łączącego strony wskazują zeznania wszystkich przesłuchanych
w sprawie osób, w tym przedstawicieli powódki i jej pracowników. Wynika z nich że zamiarem stron było dalsze rozliczanie całości dostaw w oparciu o obowiązujące u powódki taryfy. To z tej bowiem przyczyny miał być spisywany stan liczników i wystawiane faktury za przesył, dystrybucję i dostawę ciepła.

Niezasadnym jest także stawiany zaskarżonemu wyrokowi zarzut braku ustalenia ilości i wartości świadczeń z zakresu dostawy energii cieplnej, usług przesyłu i dystrybucji spełnianych na rzecz pozwanej w spornym okresie. Wbrew zarzutom skarżącej okoliczności te nie wynikają bowiem ani wprost, ani nawet pośrednio z przeprowadzonych dowodów.
W ocenie Sądu Apelacyjnego i w związku z zarzutami pozwanej, prawidłowo Sąd Okręgowy zakwestionował moc dowodową odręcznych notatek przedstawionych przez pracowników powódki w sytuacji braku poparcia ich dowodami obiektywnymi w postaci zdjęć liczników, czy komisyjnego sprawdzenia ich stanu po odkryciu opisywanego przez powódkę procederu zaniżania ich stanów.

Roszczenie powódki znajduje zatem podstawę w stosunku umownym, jaki został nawiązany przez strony, nie zaś jak twierdzi skarżąca częściowo – w zakresie dotychczas nierozliczonym - z bezpodstawnego wzbogacenia. W konsekwencji powódka winna była ściśle wykazać zasadność dochodzonego przez siebie w okresie objętym pozwem roszczenia, czego nie uczyniła. Nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia art. 322 k.p.c. w zw. z art. 458 ¹ § 1 k.p.c.

Przepis art. 322 k.p.c. dopuszcza w sprawie o naprawienie szkody, o dochody,
o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia lub o świadczenie z umowy o dożywocie w sytuacji gdy sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe, nader utrudnione lub oczywiście niecelowe zasądzenie w wyroku odpowiedniej sumy według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.

Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu wyliczenie spraw, w których sąd może określać wielkość należnego świadczenia ze względu na charakter tej wyjątkowej kompetencji sądu, ma charakter wyczerpujący a nie przykładowy. Świadczy o tym brak użycia sfomułowania „w szczególności”, lub innych o równoważnym znaczeniu.
W konsekwencji uprawnienie do zasądzenia „odpowiedniej sumy według swej oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy” musi być rozumiane jako ściśle odnoszące się do kategorii spraw wskazanych w art. 322 k.p.c. Skoro art. 322 k.p.c. nie wymienia wynagrodzenia wynikającego z umowy stron to sąd nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na tej normie prawnej. W konsekwencji powódkę obciążał obowiązek zgodnie z art. 6 k.c. ścisłego wykazania wysokości nierozliczonych dostaw na rzecz pozwanej, jakie zostały dokonane w spornym okresie.

Nie mógł przy tym odnieść oczekiwanego przez powódkę skutku zarzut naruszenia art. 278 § 1 k.p.c. a contrario w zw. z art. 458 ¹ § 1 k.p.c. Skarżąca upatrywała naruszenia zespołu owych norm poprzez przyjęcie, że w sprawie powinien być zgłoszony przez powoda wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego bliżej nieoznaczonej specjalności, podczas gdy jej zdaniem dla rozstrzygnięcia sprawy nie było niezbędne sięgnięcie do wiadomości specjalnych. Jak już wskazano to wyżej, także na zarzut pozwanej, Sąd Okręgowy prawidłowo zakwestionował dowody zgłoszone przez pozwaną, w tym wartość dowodową notatek i faktur jako sprzecznych z uprzednio wystawionymi przez powódkę fakturami oraz jako obejmujące znacznie wyższe zużycie niż wcześniej przez kilkanaście lat występowało
u pozwanej. W tej sytuacji ustalenie rzeczywistych rozmiarów nierozliczonych dostaw
w spornym okresie jakie mogły mieć miejsce wymagało dowodu z opinii biegłego np.
z zakresu urządzeń przesyłowych. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy powódka nie przedstawiła obiektywnych dowodów w postaci stanu liczników brak było podstaw do zlecenia stosownej opinii. Dowód z opinii biegłego nie służy bowiem do poszukiwania środków dowodowych.

Na tle innych środków dowodowych, w szczególności zeznań świadków i stron, dowód z opinii biegłego wyróżnia specjalny jego przedmiot, cel, charakter oraz specyficzne, właściwe tylko jemu, kryteria oceny. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy, w zgodzie
z ustalonymi w tej materii poglądami orzecznictwa i doktryny, w orzeczeniu z dnia 1 lipca
z 1969 r., I CR 149/69 („Nowe Prawo” 1971, nr 5, s. 743), w którym stwierdził, że opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej ceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są wiadomości specjalne; nie może natomiast sama być źródłem materiału faktycznego sprawy ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). W konsekwencji przedmiotem opinii biegłego nie jest ustalanie faktów, lecz ich ocena na podstawie wiedzy fachowej - wiadomości specjalnych wiadomości specjalnych (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, 6 lutego 2003 r., IV CKN 1763/00). Opinia biegłego zgodnie z art. 278 k.p.c. służy stworzeniu sądowi możliwości prawidłowej oceny materiału procesowego w wypadkach, kiedy ocena ta wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 k.p.c. a zatem wiedzy wykraczającej poza objętą zakresem wiedzy ogólnej - powszechnej. W konsekwencji zadaniem biegłego zasadniczo nie jest poszukiwanie dowodów i okoliczności mających uzasadniać argumentację stron lecz dokonanie oceny przedstawionego materiału
z perspektywy posiadanej wiedzy i przedstawienie sądowi danych umożliwiających poczynienie właściwych ustaleń faktycznych i właściwą ocenę prawną znaczenia zdarzeń
z których strony wywodzą swoje racje. To zaś wymagało sporządzenia odpowiednich odczytów licznika i ich rzetelnego utrwalenia najpóźniej po ujawnieniu przywoływanego przez powódkę rzekomego procederu zaniżania jego wskazań. Powódka zatem, co słusznie stwierdził Sąd I instancji nie wykazała swego żądania co do wysokości.

Powódka nie wykazała także swego żądania co do wysokości w zakresie roszczeń wywodzonych z umowy nr (...) z 29 maja 2009 r. W konsekwencji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają zarzuty powódki co do naruszenia art. 471 k.c. mającego polegać na przyjęciu, że norma ta znajduje zastosowanie w sprawie, podczas gdy dochodzone roszczenie należy kwalifikować jako roszczenie o spełnienie świadczenia pieniężnego
z umowy wzajemnej.

Sąd Apelacyjny nie stwierdził podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie
w związku z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko F. U.. W rozumieniu art. 11 k.p.c. Sąd cywilny wiążą tylko zawarte w sentencji wyroku karnego skazującego ustalenia okoliczności dotyczące osoby sprawcy, czynu przypisanego oskarżonemu i przedmiotu przestępstwa. Nie są wiążące inne ustalenia faktyczne sądu karnego, dotyczące okoliczności ubocznych, wykraczające poza elementy stanu faktycznego przestępstwa (nawet jeśli zawarte są w sentencji wyroku karnego) i zawarte w uzasadnieniu wyroku, chyba że chodzi o ustalenie stanowiące konieczną przesłankę określenia przestępstwa przypisanego w sentencji wyroku (T. Ereciński [w:] P. Grzegorczyk, J. Gudowski, H. Pietrzkowski, K. Weitz, T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1-124, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 11.) Przy tym art. 11 zd. 2 k.p.c. dopuszcza wyjątki od zasady związania ustaleniami wyroku karnego – w stosunku do osoby, która jest stroną w procesie cywilnym, ale nie była oskarżona w procesie karnym. Osoba, która nie była oskarżona w procesie karnym, może bowiem powoływać się na okoliczności ograniczające jej odpowiedzialność.

F. U. postawiono zarzut przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 271 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Tymczasem przewidziane w art. 11 k.p.c. związanie prawomocnym wyrokiem karnym dotyczy ustalonych w sentencji tego wyroku znamion przestępstwa i takich okoliczności, jak czas, miejsce i poczytalność sprawcy. Okoliczności zaś wykraczające poza te elementy wyroku karnego skazującego, choćby związane z przestępstwem, nie są wiążące w sprawie cywilnej. Dotyczy to nawet sytuacji, gdy są one zawarte są w sentencji wyroku. Związanie nie obejmuje zaś okoliczności wskazanych w uzasadnieniu wyroku skazującego. Z tej przyczyny ustalona wyrokiem karnym wysokość szkody jest wiążąca tylko wtedy, gdy szkoda należy do znamion ustawowych przestępstwa, stanowiąc niezbędny element rozstrzygnięcia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2020 r., V CSK 69/19, OSNC-ZD 2022, nr 1, poz. 3., w którym wskazano, że wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzonego ustalona w wydanym w postępowaniu karnym prawomocnym wyroku skazującym za przestępstwo oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości - art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 k.k. - co do zasady nie wiąże sądu w postępowaniu cywilnym). W konsekwencji brak było podstaw do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 177 § 1 pkt 4 k.p.c.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił apelację orzekając na podstawie art. 385 k.p.c. i wydał rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).

O odsetkach od kosztów postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98
§ 1 ¹ zd. 2 k.p.c..

SSA Barbara Konińska