Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 czerwca 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia SA Dariusz Chrapoński

po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. w Katowicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) w W.

przeciwko A. T.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku

z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I C 1939/22

1.  oddala apelację;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej 8.100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt V ACa 685/24

UZASADNIENIE

(...)w W. domagał się od A. T. zasądzenia kwoty 700.395 zł z ograniczeniem jej odpowiedzialności pozwanej do nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w (...), prowadzi księgi wieczyste o numerach: (...) oraz (...) i wysokości łącznej hipoteki kaucyjnej, ustanowionej na jego rzecz, na tych nieruchomościach w kwocie 1.190.672,18 zł, nadto odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych na podstawie art. 481 § 2 k.p.c. od kwoty należności głównej, tj. 700 395 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu powód podał, że dochodzona wierzytelność wynika z Umowy kredytu hipotecznego nr (...) z 23 kwietnia 2008 r. Podniósł, że wobec braku realizacji przez pozwaną warunków powyższej Umowy zadłużenie powstałe na tle jej realizacji, z dniem 20 czerwca 2013 r. zostało postawione w stan pełnej wymagalności. Dodał, że zabezpieczeniem kredytu udzielonego pozwanej przez wierzyciela pierwotnego była hipoteka łączna kaucyjna w kwocie 1.190.672,18 zł.

Pozwana A. T. domagała się oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia oraz zarzut niezgodnej z prawdą wartości sporu, podnosząc, że do 10 marca 2013 r. spłaciła kredyt do wysokości 168.000 zł.

Wyrokiem z 4 listopada 2020 r. (sygn. akt I C 1168/20) Sąd Okręgowy w Rybniku zasądził od pozwanej A. T. na rzecz powoda(...) w W. kwotę 700.395 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 10 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że pozwana ma prawo do powołania się w postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie jej odpowiedzialności do wartości nieruchomości położonych w miejscowości S., dla których Sąd Rejonowy w (...) prowadzi księgi wieczyste o numerach (...) oraz (...)na których ustanowiono hipotekę umowną łączną kaucyjną do kwoty 1.190.672,18 zł oraz zasądził od pozwanej na rzecz powoda 60.037 zł tytułem kosztów procesu. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 25 maja 2022 r. (sygn. akt V ACa 81/21), na skutek apelacji pozwanej, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rybniku, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny w Katowicach wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji zbada ważność i skuteczność przedmiotowej umowy kredytu po przedniej ocenie zawartego w tej umowie postanowienia indeksacyjnego.

Pismem z 16 stycznia 2023 r. powód, na wypadek stwierdzenia przez Sąd, iż umowa (...) z 23 kwietnia 2008r. jest nieważna, zgłosił roszczenie ewentualne o zasądzenie na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. od pozwanej kwoty 700.393,40 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od wniesienia pisma z 16 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa głównego i ewentualnego. Pozwana podniosła iż w momencie zawarcia umowy nie była świadoma nieuczciwych klauzul i ich skutków. Jej zdaniem umowa została zawarta w sposób nieuczciwy, nadto wniosła, iż w razie uznania, że roszczenie powoda jest zasadne o obniżenie kwoty roszczenia o dokonane przez nią spłaty kredytu.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił powództwo główne i ewentualne oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu w kwocie 10.817 zł.

Sąd Okręgowy ustalił, że 23 kwietnia 2008 r. (...) Bank S.A. w K. - (...) Oddział w Ł. oraz pozwana A. T. zawarli Umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowany do CHF w wysokości 700.395,40 zł. Ustalono, że kredyt jest przeznaczony m.in. na pokrycie części ceny nabycia nieruchomości położnej w S. przy ul. (...) oraz kosztów budowy domu mieszkalnego. Całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia Umowy wynosił 788.819,40 zł. Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia Umowy wynosiło 5,86% w skali roku, na które składa się suma obowiązującej stawki DBCHF i stałej marży Banku, która wynosiła 3,05%. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 6,06%. Kredyt został udzielony na 360 miesięcznych rat równych kapitałowo-odsetkowych. Zabezpieczeniem kredytu była m. in. hipoteka kaucyjna do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu, na nieruchomości położonej w S. przy ul. (...). Definicje pojęć, którymi posługiwała się Umowa, zawarto w § 6 Umowy. Definicję Bankowej Tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut sformułowano w § 6 ust. 1 Umowy - była ona sporządzana przez merytoryczną komórkę Banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP, tabela sporządzana była o godzinie 16:00 każdego dnia roboczego i obowiązywała przez cały następny dzień roboczy.

Według § 9 ust. 2 Umowy, w dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kredytu kwota wypłacanych środków podlegała przeliczeniu do CHF według kursu kupna walut określonego w Tabeli Kursów - obowiązującego w dniu uruchomienia środków. Zgodnie z § 10 ust. 3 Umowy, wysokość zobowiązania była ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w CHF po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych” do CHF obowiązującego w dniu spłaty. Integralną część Umowy stanowił regulamin kredytu hipotecznego Dom. Zgodnie z § 16 ust. 4 Regulaminu w przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności całego kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów. Zgodnie z §19 ust. 5 Regulaminu w przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej, kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w Banku na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia wpływu środków. Stosownie zaś do § 21 ust. 5 w przypadku kredytu indeksowanego do obcej waluty prowizja za wcześniejszą spłatę, przeliczona jest według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w Banku Tabeli Kursów z dnia realizacji wcześniejszej spłaty. Podpisując umowę pozwana występowała jako konsument. Umowa została zawarta za pomocą wzorców umownych stosowanych przez Bank udzielający kredytu. 18 czerwca 2009 r. nadzwyczajne zgromadzenia akcjonariuszy podjęło uchwałę o połączeniu (...) Banku Spółki Akcyjnej w K. z (...) Bankiem Spółką Akcyjną w W. i powstaniu (...) Bank Spółki Akcyjnej w W..
7 października 2008 r. (...) Bank Spółka Akcyjna w W. i pozwana zawarli Aneks Nr (...) w przedmiocie hipoteki kaucyjnej. 11 maja 2011 r. (...) Bank Spółka Akcyjna w W. i pozwana zawarli Aneks Nr (...) w przedmiocie zamiany oprocentowania i odroczenia płatności rat kredytu. Pismem z 13 maja 2013 r. ( (...)) (...) Bank S.A. w związku z powstaniem zaległości w spłacie kredytu wypowiedział Umowę kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia wskazując, że kwota zaległości wynosi 5 339,05 CHF i jeżeli w okresie wypowiedzenia zostanie dokonana całkowita spłata Bank rozważy możliwość cofnięcia wypowiedzenia. Pozwana odebrała powyższe pismo 20 maja 2013 r. 30 grudnia 2015 r. (...) Bank S.A. zawarł z (...) w W. umowę przelewu wierzytelności wynikającej z Umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z 23 kwietnia 2008 r. nr (...). 22 lutego 2018 r. zawarto aneks Nr (...) do umowy przelewu wierzytelności nr (...) w przedmiocie zmiany zestawienia wierzytelności hipotecznych. 13 grudnia 2018 r.(...)w W. zawarł z powodem (...) umowę sprzedaży/przelewu wierzytelności nr (...) wynikającej z Umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z 23 kwietnia 2008 r. Pismem z 25 marca 2019 r. („Wezwanie do zapłaty”) powód zwrócił się do pozwanej o spłatę zadłużenia w wysokości 2.078.244,62 zł w terminie do 8 kwietnia 2019 r. oraz zawiadomił ją o przelewie wierzytelności. Pozwana jest właścicielką nieruchomości położonych w S. przy ul. (...) dla której Sąd Rejonowy w (...)prowadzi księgi wieczyste o nr (...).

Sąd Okręgowy uznał powództwo główne za niezasadne, kwalifikując klauzule przeliczeniowe zawarte w § 1 ust. 1, § 6 ust. 1, § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 Umowy kredytu oraz § 16 ust. 4, § 19 ust. 5 i § 21 ust. 5 regulaminu za abuzywne w rozumieniu art. 358 ¹ § 1 k.c.
Po usunięciu z przedmiotowej umowy niedozwolonych postanowień obowiązywanie jej w dalszym ciągu nie jest możliwe. Wyłączenie mechanizmu waloryzacji i pominięcie odesłania do gotówkowego kursu kupna franka czyni niemożliwym określenie w walucie obcej równowartości kwoty kredytu udzielonego w złotych kredytobiorcy, tym samym odpada realizacja funkcji umowy o kredyt w złotych indeksowany kursem franka. Bez zastosowania przewidzianego w umowie narzędzia indeksacji i gotówkowego kursu sprzedaży franka nie da się też określić wysokości zobowiązań kredytobiorcy płatnych w złotych jako równowartość raty w walucie obcej, ani ustalić salda jego zobowiązań wobec banku w przypadku przewalutowania kredytu. Pozwana nie wyraziła zgody na zastąpienie niedozwolonych klauzul umownych innymi postanowieniami. W konsekwencji tego oraz braku przepisów dyspozytywnych, które mogłyby zastąpić luki powstałe po wyeliminowaniu niedozwolonej klauzuli, w ocenie Sądu nie istniała możliwość utrzymania umowy w mocy. Nie wiąże ona stron od początku tj. od momentu jej zawarcia, wobec czego nie można więc mówić o istnieniu ważnej umowy jako źródle zobowiązania. Wobec uznania, iż umowa kredytu będąca podstawą żądania pozwu jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.), powództwo o spełnienie świadczeń wynikających z tej umowy podlegało oddaleniu.

Powództwo ewentualne w niniejszej sprawie podlegało oddaleniu. Stosownie do art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Prawną przyczyną przelewu wierzytelności jest wykonanie istniejącego już między stronami zobowiązania ( causa solvendi), a ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania. Ważność samoistnej umowy przelewu zależy zatem od istnienia ważnego zobowiązania. Skoro umowa kredytu jest nieważna, to również umowa cesji wierzytelności jest nieważna. Skutkiem przelewu wierzytelności jest sukcesja syngularna o charakterze translatywnym. Nie prowadzi on do umorzenia zobowiązania, jego zmiany przedmiotowej lub zakresu odpowiedzialności, bądź powołania nowego, ale do kontynuacji istniejącego zobowiązania w innym układzie podmiotowym. Nabycie wierzytelności może nastąpić tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim przysługiwała zbywcy, gdyż brak wierzytelności czyni umowę o przelew wierzytelności nieskuteczną prawnie. Przelew wierzytelności, zgodnie z art. 509 k.c., powoduje jedynie zmianę osoby, względem której dłużnik jest obowiązany do spełnienia świadczenia, nie prowadzi zaś do zmiany przedmiotu świadczenia ani jego podstawy faktycznej i prawnej, skutkiem przelewu wierzytelności nie może być pogorszenie sytuacji prawnej dłużnika, któremu w konsekwencji w stosunku do nabywcy wierzytelności przysługują, zgodnie z art. 513 § 1 k.c., wszystkie zarzuty, jakie mógł podnieść w chwili otrzymania zawiadomienia o przelewie w stosunku do cedenta. Powód nie mógł domagać się zasądzenia roszczenia na podstawie art. 405 k.c. Bezpodstawne wzbogacenie jest szczególnym zdarzeniem prawnym, w związku z którym bez podstawy prawnej powstaje nowa sytuacja prawna, w której jeden z podmiotów wzbogaca się kosztem pomniejszenia majątku innego podmiotu. Stronami takiego zobowiązania są: wzbogacony, tj. osoba, która bezpodstawnie wzbogaciła się, oraz zubożony, tj. osoba, której kosztem takie wzbogacenie się nastąpiło. Wzbogacony jest obowiązany do zwrotu korzyści w naturze lub jej wartości, a zubożonemu przysługuje roszczenie o wydanie korzyści (jej wartości). Pozwana nie wzbogaciła się kosztem majątku powoda, gdyż ten nie przekazał jej żadnych środków pieniężnych. W ocenie Sądu powód nie ma legitymacji czynnej w procesie opartym na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.

W apelacji powód zarzucił naruszenie:

1.  prawa procesowego – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że umowy cesji nie obejmowały roszczeń wynikających z nienależnego świadczenia;

2.  prawa materialnego – art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie, czego skutkiem była niewłaściwa wykładnia obu umów przelewu wierzytelności co do zakresu cedowanych wierzytelności oraz art. 410 w zw. z art. 405, art. 406 i art. 414 k.c. poprzez ich niewłaściwą wykładnię, skutkiem czego było uznanie, że powód nie jest legitymowany czynnie w niniejszym procesie.

Wskazując na te zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo co do powództwa ewentualnego i zasądzenie kwoty 700.395 zł wraz z kosztami procesu.

Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja okazała się nieuzasadniona z następujących przyczyn.

W pierwszej kolejności wypada zaakcentować, że wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku uprawomocnił się co do powództwa głównego, a wobec czego wypadło przyjąć, że niesporne jest między stronami, iż łącząca pozwaną z poprzednikiem prawnym powoda (bankiem) jest nieważna. Stosowanie do art. 410 § 2 k.c. każda ze stron umowy może domagać się zwrotu spełnionych wzajemnie świadczeń, według utrwalonej w judykaturze koncepcji dwóch kondykcji. W relacjach prawnych na gruncie kredytów denominowanych/indeksowanych do waluty obcej, w wypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej obu stron – kredytobiorca oraz bank mają prawo domagać się zwrotu spełnionych świadczeń w ramach umowy kredytu . Kredytobiorcy przysługuje zwrot spełnionych świadczeń kapitałowo-odsetkowych, a bankowi – roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Nie budzi wątpliwości, że również bankowi przysługiwało w stosunku do pozwanej roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia, po odjęciu wartości świadczenia spełnionego przez pozwaną ( zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20, OSNC 2021, nr 6, poz. 40). Zagadnienie to zostało już wyjaśnione w orzecznictwie tak, że zbędnym jest powielanie w tym miejscu oczywistych argumentów w tym względzie. Sprawa w postępowaniu apelacyjnym odnosi się przy tym wyłącznie do zagadnień materialnoprawnych, a przedmiotem postępowania jest ocena legitymacji procesowej powoda, manifestująca się problemem, czy powód nabył wierzytelność o zwrot nienależnego świadczenia, spełnionego w ramach kredytu. Tu wyłaniają się natomiast dwie kwestie, a mianowicie, czy nabycie tego roszczenia było konsekwencją uzyskania przez powoda wierzytelności kontraktowej – o zapłatę niespłaconego świadczenia kredytowego, obejmującego kapitał i świadczenia uboczne. W razie negatywnej odpowiedzi na to pytanie aktualizowałaby się potrzeba rozważania, czy w drodze konsensualnej na powoda przeniesiono również i wierzytelność z tytułu należnego świadczenia. Dopiero uznanie, że powód jest czynnie legitymowany wyłaniałoby potrzebę określenia wartości spełnionego przez bank świadczenia, również w kontekście wysokości spełnionego przez pozwaną świadczenia.

Przedmiotem przelewu w ujęciu art. 509 § 1 k.c. jest oznaczona wierzytelność z określonego stosunku zobowiązaniowego. W judykaturze akceptuje się stanowisko, że skuteczne jest zbycie niezindywidualizowanej wierzytelności, o ile jest ona oznaczalna za pomocą analizy treści stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1999 r., III CKN 423/98, OSNC 2000, nr 5, poz. 92). Jednocześnie przelew wierzytelności nie może pogarszać sytuacji dłużnika, czego wyrazem jest art. 513 § 1 k.c., a wobec czego nabywca wierzytelności wstępuje w pozycję prawną cedenta wierzytelności. Przelew wierzytelności z nieważnej umowy jest nieskuteczny. Jeśli zatem umowa, z której wynika wierzytelność jest nieważna, to na podstawie art. 58 § 1 k.c. nieważna jest umowa przelewu wierzytelności. Dłużnik może podnieść wobec nabywcy wierzytelności wszystkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. Tym samym może wobec cesjonariusza podnieść zarzut nieważności umowy, z której wynika przelana wierzytelność.

Przekładając powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wypadało podkreślić fakt nieważności umowy kredytu, co na etapie postępowania odwoławczego zostało już przesądzone prawomocnym wyrokiem oddalającym powództwo główne. Dlatego powód nie mógł nabyć wobec pozwanej wierzytelności wynikających z umowy kredytu w postaci świadczeń przysługujących bankowi zgodnie z jej treścią. Z mocy ustawy powód nie nabył także w oparciu o umowę cesji innych wierzytelności powstałych jako skutek nieważności umowy, w tym także o zwrot nienależnych świadczeń, o których mowa w art. 410 § 1 k.c. Miałoby to miejsce jedynie wtedy, gdyby powód stał się stroną stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu. Taki przypadek wszakże nie miał miejsca w analizowanej sprawie, gdyż nabywa wierzytelności w wyniku umowy przelewu nie staje się automatycznie stroną stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika cedowana wierzytelność. Cesja wierzytelności ogranicza się do nabycia przez cesjonariusza prawa do określonego świadczenia majątkowego ze strony dłużnika. W dalszym ciągu natomiast stroną umowy pozostaje cedent wierzytelności. Wejście osoby trzeciej, w tym cesjonariusza do określonego stosunku obligacyjnego wymagałoby trójstronnego konsensusu – stron umowy i osoby trzeciej. Odpada w tej sytuacji możliwość stosowania art. 509 § 2 k.c., który wyraża zasadę, że prawa związane z wierzytelności przechodzą na nabywcę. Zastosowania tego przepisu uniemożliwia fakt nieważności umowy przelewu z uwagi na nieważność umowy kredytu, z której wierzytelność z tytułu nienależnego świadczenia się wywodzi.

Zastanowić się w takim razie wypada, czy wierzytelność będąca przedmiotem nienależnego powództwa wzajemnego była objęta umowami przelewu, gdyż w żadnej z nich nie ma o tym mowy. Wymagało to przeprowadzenia zabiegów interpretacyjnych w oparciu o art. 65 k.c. N tym tle przyjmuje się w orzecznictwie, że w obrocie gospodarczym powinno się zastosować bardziej rygorystyczne wymagania odnośnie do sporządzania umów. Z tekstu samej umowy winno wprost wynikać oznaczenie najbardziej podstawowych elementów zobowiązania. Przedsiębiorca ma bowiem możliwość korzystania przy redagowaniu umowy z pomocy prawnika. Dopuszczenie badania zgodnego zamiaru stron, będących profesjonalistami, odmiennego co do istotnych postanowień umowy od tekstu pisemnego godziłoby w bezpieczeństwo obrotu. W razie zawarcia przez przedsiębiorców umowy w formie pisemnej nie można powoływać się na to, iż zgodnym zamiarem stron było zawarcie odmiennych, istotnych postanowień umowy niż te, które zostały pisemnie wyrażone. Wskazuje się jednak, że tekst nie stanowi wyłącznej podstawy wykładni ujętych w nim oświadczeń, lecz konieczne jest również zbadanie zamiaru i celu stron, który nie musi być celem uzgodnionym, lecz wystarcza cel zamierzony przez jedną i wiadomy drugiej, a także kontekstu faktycznego w jakim umowę uzgadniano i zawierano oraz okoliczności towarzyszących złożeniu oświadczenia woli ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 29 grudnia 2020 r., I CSK 22/19). W oparciu o art. 65 k.c. możliwość przeprowadzenia dowodu dotyczyć może ujętych w umowie niejasnych oświadczeń woli. Znaczenie priorytetowe ma jednak tekst umowy pisemnej jako dokumentu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2004 r., III CK 375/03).

W omawianej sprawie wypadło zwrócić uwagę na poszczególne zapisy dwóch umów przelewu wierzytelności, które określały zakres przedmiotowy wierzytelności. W § 2 ust. 1 umowy przelewu wierzytelności z 30 grudnia 2015 r. stwierdzono że przedmiotem umowy jest przeniesienie portfela wierzytelności z tytułu zawartych umów kredytu, a zgodnie z ust. 2 nabycie wierzytelności następowało wraz zabezpieczeniami. Załączniki do umowy określały wierzytelności poprzez wskazanie konkretnych umów kredytu, należności głównych i ubocznych. Umowa zatem wprost stanowiła, że przedmiotem umowy są tylko wierzytelności związane z niewykonaniem umów kredytu, choć istotnie w cytowanym zapisie mówi się ogólnie o wierzytelnościach wynikających z umowy kredytu, co może sugerować szerszy zasięg przedmiotowy umowy. Wątpliwości interpretacyjnych nie pozostawiają natomiast zapisy umowy przelewu z 13 grudnia 2018 r. W § 1 zdefiniowano pojęcia do jakich odnosi się umowa i tak poprzez wierzytelności strony tej umowy rozumiały wierzytelności istniejące na podstawie umów kredytu wskazane w załączniku nr 1 i 3. W skład każdej danej wierzytelności wchodzi kapitał (należność główna), należności uboczne w tym opłaty, prowizje koszty, w tym składniki z tytułu ubezpieczenia, a także zasądzone prawomocnych koszty sądowe oraz egzekucyjne. Zgodnie z § 2 ust. 1 tak zdefiniowane wierzytelności stanowiły przedmiot przelewu wierzytelności. W świetle cytowanych zapisów drugiej z umów nie może żywić jakichkolwiek wątpliwości, że przedmiotem umowy cesji są wyłącznie wierzytelności będące wymaganymi świadczeniami dłużników w związku z niewykonaniem umowy kredytu. Nie rozszerzono w tych zapisach przelewu na inne wierzytelności mające swą podstawę prawną w umowie kredytu, w szczególności w postaci wierzytelności z tytułu nienależnego świadczenia. Do skutecznego nabycia przez powoda objętej pozwem ewentualnym konieczne było wykazanie, że poprzednik prawny nabył tę wierzytelność od banku, a następnie przelał ją na powoda. Językowa analiza obu umów cesji, wobec treści ich postanowień, szczególnie tej późniejszej, nie pozwalała na odmienną – korzystną dla powoda – ich interpretację. Co prawda kontekst językowy nie jest jedynym sposobem interpretacji umów, lecz wymagałoby to przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. Zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.) powód winien wykazać fakty, które przemawiają za wykładnią oświadczeń, iż nabył wierzytelność wobec pozwanej z tytułu nienależnego świadczenia. Dlatego należało przyjąć, że powód winien był wykazać fakty mające znaczenie w procesie wykładni oświadczeń woli, tj. wykazać treści rzeczywiście złożonych oświadczeń woli, okoliczności towarzyszących złożonym oświadczeniom woli (tzw. kontekstu sytuacyjnego), ewentualnie także treści innych oświadczeń woli mających znaczenie dla dokonania wykładni spornego sformułowania zawartego w umowach przelewu wierzytelności ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 października 2012 r., I CSK 119/12). Powód nie przedstawił na te okoliczności dowodów, koncentrując się na analizie leksykalnej umów przelewu wierzytelności. Tym samym powód nie wykazał czynnej legitymacji procesowej w zakresie powództwa ewentualnego.

Mając na uwadze te okoliczności na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja podlegała oddaleniu.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 8.100 zł tytułem zastępstwa adwokackiego § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).