Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach

Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący	SSA Jolanta Ansion (spr.)
Sędziowie	SSA Maria Małek - Bujak SSA Ewa Piotrowska
Protokolant	Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. w Katowicach

sprawy z odwołania A. K. (A. K. )

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.

o prawo do emerytury

na skutek apelacji ubezpieczonego A. K.

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Częstochowie

z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt IV U 822/12

oddala apelację.

/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

Sygn. akt III AUa 1256/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w C. odmówił ubezpieczonemu A. K. przyznania prawa do emerytury.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony nie wykazał wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Za pracę
w warunkach szczególnych nie uznano zatrudnienia od 1 lipca 1968r. do 30 czerwca 1969r. na stanowisku stażysty elektromechanika, od 1 lipca 1969r. do 27 października 1970r., od 23 października 1972r. do 31 grudnia 1972r. na stanowisku elektromontera warsztatowego, od 1 stycznia 1973r. do 31 grudnia 1988r. na stanowisku
nawijacza uzwojeń, od 1 stycznia 1989r. do 11 października 1990r., od 1 listopada 1990r. do 30 czerwca 1991r. na stanowisku starszego nawijacza uzwojeń elektroenergetycznych najwyższych napięć i mocy, od 1 lipca 1991r. do 24 maja 1992r., od 8 czerwca 1992r. do 5 czerwca 1994r., od 18 czerwca 1994r. do 9 czerwca 1996r., do 22 czerwca 1996r. do 25 maja 1997r., od 27 czerwca 1997r. do 19 maja 1998r., od 27 czerwca 1998r. do 31 grudnia 1998r. na stanowisku elektromontera
z uwagi na fakt, iż stanowiska te są niezgodne z resortowym wykazem stanowisk.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczony, wnosząc o jej zmianę
i przyznanie prawa do emerytury. Domagał się uwzględnienia niezaliczonych przez ZUS okresów pracy w warunkach szczególnych. Podał, iż jego pracodawca zajmował się remontami generatorów wysokiej mocy oraz remontami i produkcją urządzeń (dławików) na podstacjach wysokiego napięcia. Zakład podzielony był na trzy wydziały: generatorów, transformatorów i mechaniczny. Odwołujący podał,
iż pracował na wydziale transformatorów w brygadzie liczącej około 5 osób. Wskazywał, iż praca odbywała się w systemie zmianowym i była to praca elektromontera przy remontach transformatorów. Argumentował, iż była to praca niebezpieczna. Na okoliczność swojej pracy w warunkach szczególnych ubezpieczony wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, dokumentacji osobowej
i płacowej prowadzonej przez pracodawcę oraz dokumentacji fotograficznej załączonej do odwołania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w C. wniósł
o oddalenie odwołania, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podnosił ponadto, iż ubezpieczony nie wykonywał pracy przy montażu, remoncie
czy eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych pracujących pod napięciem.
ZUS wnosił o załączenie do sprawy i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego ds. bhp z dnia 22 lutego 2012r. wykonanej do sprawy IV U 1489/10 dotyczącej pracowników wykonujących pracę u tego samego pracodawcy na tych samych stanowiskach.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 marca 2013r., sygn. akt IV U 822/12, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z dnia 30 marca 2012r.

Sąd Okręgowy ustalił, że A. K. urodził się (...), wniosek o emeryturę zgłosił w dniu 26 marca 2012r. Na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony wykazał staż emerytalny w wymiarze 32 lat, 11 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych. ZUS nie uznał ubezpieczonemu żadnego okresu pracy za wykonywany w warunkach szczególnych. Odwołujący nie pozostaje w stosunku pracy i nie jest członkiem OFE.

Z ustaleń faktycznych wynika, że odwołujący od dnia 1 lipca 1968r.,
po ukończeniu Zasadniczej Szkoły Zawodowej przy Elektrowni (...),
został zatrudniony w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- (...) w L. na wstępny staż pracy jako stażysta elektromonter.
Po jego ukończeniu od dnia 1 lipca 1969r. został zatrudniony na stanowisku elektromontera warsztatowego w Wydziale (...). Pracę na tym stanowisku wykonywał do 27 października 1970r., po czym został powołany
do odbycia służby wojskowej. Po jej zakończeniu od dnia 23 października 1972r. ponownie powierzono mu stanowisko elektromontera warsztatowego w Wydziale (...). Od dnia 1 stycznia 1973r. stanowisko ubezpieczonego określano jako nawijacza uzwojeń. Następnie od 1 stycznia 1989r. odwołującemu powierzono stanowisko starszego nawijacza uzwojeń urządzeń elektroenergetycznych najwyższych napięć i mocy. Od dnia 1 lipca 1991r. ubezpieczony był określany jako elektromonter, a od 1 marca 1994r. jako starszy elektromonter. Zarówno praca
na stanowisku elektromontera jak i nawijacza uzwojeń odbywała się przy remontach transformatorów, a odwołujący przez cały okres zatrudnienia wykonywał te same czynności w cewnikarni w ramach Wydziału (...). Pracodawca ubezpieczonego zajmował się remontami bardzo dużych transformatorów, które przyjeżdżały do zakładu po ich odłączeniu. Sam rdzeń transformatora ważył 100 ton, dlatego przy remoncie jednego transformatora na zmianie pracowało około 20 osób,
a sam remont trwał kilka miesięcy. Do obowiązków ubezpieczonego należało zdemontowanie transformatora, rozplecenie górnego jarzma rdzenia, zdjęcie starych cewek, nawinięcie nowych i założenie na słupy rdzenia. Stare uzwojenia były złomowane, a nawijano nowe uzwojenia, tj. drut miedziany, który przychodził
z trawialni. Ubezpieczony zajmował się także oplataniem szkłem drutu miedzianego,
a później jego zalakierowaniem na maszynie. Odwołujący zajmował się również lutowaniem drutu miedzianego. Przy wykonywaniu swojej pracy miał kontakt
ze zużytym olejem z transformatora. Czasem zdarzało się również, iż ubezpieczony pomagał przy wykonywaniu pracy w trawialni. W latach 90-tych ubezpieczony zajmował się także nawijaniem wzbudników indukcyjnych tzw. pieców indukcyjnych. Wówczas produkowano nowe wzbudniki oraz remontowano stare. Przy powyższym praca odbywała się w kontakcie z pyłem azbestowym, mączką kwarcową, włóknem szklanym, silakiem i z acetonem. Do wykonania uzwojenia spawano druty miedziane srebrem lub austenitlutem. Produkcja jednego wzbudnika zajmowała ok. 2 tygodnie. Czynności remontowe, które wykonywał ubezpieczony nie były wykonywane
na urządzeniu pod napięciem. Po wykonaniu transformatory i wzbudniki były sprawdzane na stacji prób, która znajdowała się w tej samej hali co cewkarnia.
Próby były przeprowadzane przez 2-3 dni po kilka godzin, łącznie około 300 godzin
w ciągu roku.

Powołując treść art. 184, art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. z 2009r. Dz. U. Nr 153 poz. 1227 ze zm.) oraz § 1, 2, i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.),
Sąd Okręgowy stwierdził, że w niniejszej sprawie spornym jest czy na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony przepracował 15 lat w warunkach szczególnych.

Ubezpieczony domagał się uwzględnienia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- (...) S.A. od 1 lipca 1968r. do 31 grudnia 1998r. z wyłączeniem okresu służby wojskowej i urlopów bezpłatnych.

W ocenie Sądu I instancji, opierając się także na zeznaniach świadków
i ubezpieczonego, brak jest podstaw do uznania, iż odwołujący pracował w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez wymagany okres 15 lat.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż ubezpieczony
w spornym okresie wykonywał pracę w hali transformatorów, sporadycznie
w trawialni. Z wniosku o nadanie stopnia energetycznego z 22 czerwca 1988r., znajdującego się w aktach osobowych wynika, iż ubezpieczony pracował na cewkarni i od dłuższego czasu zatrudniony był przy uzwojeniach dużej mocy.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że do obowiązków odwołującego należało nawijanie uzwojeń transformatorowych, demontaż uzwojeń
w transformatorach, remont wzbudników. Wnioskodawca zajmował się także oplataniem szkłem drutu miedzianego i jego lakierowaniem na maszynie, a następnie lutowaniem.

Według Sądu Okręgowego, pomimo jednoznacznego charakteru pracy odwołującego, brak jest podstaw do uznania tego okresu za pracę wykonywaną
w warunkach szczególnych. Zgodnie bowiem z dyspozycją wykazu A, dział II powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, za pracę
w warunkach szczególnych uprawniającą do niższego wieku emerytalnego można zaliczyć pracę przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych.

Sąd I instancji wskazał na fakt, że dyspozycja tego przepisu jest bardzo ogólnikowa, stąd może ona budzić pewne wątpliwości. W szczególności należało zastanowić się czy prace przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych muszą być wykonywane przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej. W ocenie tego Sądu, intencją ustawodawcy było jednak uznanie za prace w warunkach szczególnych wyłącznie prac, które wykonywane
są bezpośrednio przy wytwarzaniu lub przesyłaniu takiej energii. Powyższe wynika chociażby z rozumienia pojęcia montażu, nie mówiąc już o eksploatacji, które
z samego charakteru tych czynności wymusza ich wykonywanie bezpośrednio
przy wytwarzaniu lub przesyłaniu energii. Z tego też powodu brak jest podstaw
do odmiennego rozumienia pojęcia remontu urządzeń elektroenergetycznych
i cieplnych. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż Przedsiębiorstwo Produkcyjno- (...) S.A.
w L. nie zajmowało się natomiast ani wytwarzaniem, ani przesyłaniem energii elektrycznej i cieplnej (por. również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2012r., sygn. I UK 239/12, niepublikowany).

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż w zakres czynności ubezpieczonego wchodziło również lutowanie miedzi i zdarzało mu się wykonywać pracę w wytrawialni. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że prace te nie były wykonywane przez niego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co wyklucza możliwość uwzględnienia okresów, w których były wykonywane. Ponadto w świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyodrębnienie poszczególnych prac
ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość
i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie, czy wręcz dowolnie,
z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy
z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010r., sygn. II UK 21/10, LEX nr 619638).

Praca polegająca na obsłudze urządzeń do trawienia wymieniona została pod poz. 46, a lutowanie metali nieżelaznych pod poz. 83 działu III dotyczącego prac
w hutnictwie i przemyśle metalowym. Tym samym, praca w wytrawialniach, czy przy lutowaniu w przedsiębiorstwach, które nie działały w hutnictwie lub przemyśle metalowym nie może być uznawana za wykonywaną w warunkach szczególnych.

Sąd Okręgowy stwierdził, że nie kwestionuje, iż praca ubezpieczonego odbywała się w trudnych warunkach. Faktycznie, zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy
o emeryturach i rentach z FUS, dla celów ustalenia uprawnień emerytalnych
za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej
ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Tym niemniej, rodzaje prac, które odbywają się w takich warunkach określa rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983r. Same warunki pracy nie powodują wykonywania pracy w warunkach szczególnych, jeśli dana osoba nie jest zatrudniona w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia. Oznacza to, iż fakt wykonywania prób wysokonapięciowych remontowanych transformatorów i oddziaływanie pola elektromagnetycznego
na pracowników hali transformatorów samo w sobie nie może wpływać na ocenę charakteru pracy ubezpieczonego. Podobnie, praca w kontakcie z pyłem azbestowym, mączką kwarcową, włóknem szklanym, silakiem, czy acetonem bez wykonywania pracy, której rodzaj odpowiadałby pracy wymienionej w rozporządzeniu, nie uprawnia do uznania danego okresu pracy za wykonywany w warunkach szczególnych.

Reasumując, Sąd I instancji uznał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wskazuje, iż praca odwołującego w spornym okresie nie odbywała się w warunkach szczególnych. Wobec tego, nie było potrzeby uzyskania wiadomości specjalnych, dlatego oddalono wniosek ubezpieczonego o przeprowadzenie dowodu
z opinii biegłych z zakresu bhp i urządzeń energetycznych. Sąd nie skorzystał również w tym zakresie z opinii biegłych sporządzonych w innych sprawach. Wskazał ponadto, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, że inni pracownicy wykonujący tego samego rodzaju pracę, co ubezpieczony, otrzymali wcześniejsze emerytury. Niewątpliwie nie jest pożądaną sytuacja, gdy część pracowników wykonująca tego samego rodzaju pracę otrzymuje prawo do emerytury, a część nie. Okoliczność, iż część osób otrzymała takie prawo nie może jednak automatycznie decydować o przyznaniu tego prawa również innym osobom.
O przyznaniu prawa do wcześniejszej emerytury w tym trybie decyduje wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu Okręgowego, praca, jaką wykonywał ubezpieczony, nie kwalifikuje się do prac zaliczanych w warunkach szczególnych, dlatego fakt, iż inaczej tego rodzaju prace zostały wcześniej ocenione przez ZUS w stosunku do innych pracowników nie może determinować jego prawa
do świadczenia. Zauważyć należy, iż w sprawie III AUa 452/11 Sąd Apelacyjny
w Katowicach potwierdził, iż praca elektromonterska (na stanowiskach analogicznych co ubezpieczony) w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- (...) S.A. w L. nie odbywała się w warunkach szczególnych.
W analogicznej sytuacji w sprawie I UK 239/12 (niepublikowane) Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną ubezpieczonej (v. notatka urzędowa k. 93 akt).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji zaskarżonego wyroku na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony.

Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.184 w związku z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2009r. nr 153,
poz. 1227) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r.
nr 8 poz. 43 ze zm.), tj. w szczególności § 2 ust. 2 oraz załącznika, poprzez
ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż ubezpieczony nie pracował
w okresie spornym w warunkach szczególnych,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c. przez niewłaściwe jego zastosowanie i sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego
w sprawie materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury oraz zasadzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego.

Ubezpieczony zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 27 marca 2013r., oddalające jego wniosek dowodowy z opinii biegłego.

Skarżący wskazał na fakt, że według przepisów rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. (wykaz A, dział II), za pracę w warunkach szczególnych uprawniającą
do niższego wieku emerytalnego można zaliczyć prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Przy czym, Sąd I sam przyznał, że unormowanie
to jest ogólnikowe i może nasuwać wątpliwości jaką pracę należy do tego zaliczyć. Pomimo tej przyznanej przez Sąd wątpliwości, nie dopuścił jednak wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, by wątpliwości te rozstrzygnąć. Sąd Okręgowy w swych rozważaniach przyjął natomiast, iż prace wymienione w wykazie A, dziale II
cyt. rozporządzenia dotyczą wyłącznie prac, które wykonywane są bezpośrednio przy wytwarzaniu lub przesyłaniu energii, co się zaś wiąże z nie uznaniem, iż ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych. Tak rygorystycznie i ściśle interpretowane przepisy rozporządzenia przez Sąd I instancji nie znajdują uzasadnienia w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego. Zgodnie z orzeczeniem SN z 6 kwietnia 2009r., sygn. akt El UK 306/07: „Z przywileju przejścia na emeryturę w niższym wieku emerytalnym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą korzystać wyłącznie pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy”.

Zdaniem skarżącego, z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, iż ubezpieczony faktycznie wykonywał prace zaliczane do prac w warunkach szczególnych określonych w wykazie A, dziale II (tj. przy montażu i remoncie instalacji i urządzeń elektroenergetycznych) rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. Sąd Okręgowy wydając wyrok zupełnie pominął zeznania świadków, którzy w sposób szczegółowy opisywali pracę, którą wykonywał ubezpieczony.

Apelujący podniósł, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok naruszył przepisy postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.), opierając swoje stanowisko tylko
i wyłącznie na ścisłym brzmieniu przepisów cyt. rozporządzenia, a pomijając w swej ocenie zeznania świadków, co do których wiarygodności w ogóle się nie odniósł
w uzasadnieniu. Odmówił też dopuszczenia innych wnioskowanych przez strony dowodów, a których przeprowadzenie było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ubezpieczony zaznaczył przy tym, że inni pracownicy (w tym świadek A. M.), zatrudnieni w identycznych warunkach pracy u tego samego pracodawcy, otrzymali prawo do emerytury na podstawie cyt. rozporządzenia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonego jest bezzasadna.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, a ocena tak zgromadzonego materiału dowodowego nie przekracza granic określonych przepisem art. 233 k.p.c. Poczynione ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne, albowiem zostały one wyczerpująco i logicznie uzasadnione. Ponadto, Sąd I instancji dokonał prawidłowej subsumpcji przepisów prawnych w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Okoliczności sporne sprowadzały się do ustalenia, czy ubezpieczony
będąc zatrudniony w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- (...) S.A. od 1 lipca 1968r. do 31 grudnia 1998r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych, wymienione
w Wykazie A - Dział II, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. Nr 8,
poz. 43 ze zm.). Zgodnie z Wykazem A Dział II cyt. rozporządzenia, do pracy
w warunkach szczególnych zalicza się prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych.

Sąd Apelacyjny podzielił zapatrywanie Sądu Okręgowego, że praca skarżącego w spornym okresie nie stanowiła zatrudnienia w warunkach szczególnych. Ubezpieczony nie wykonywał bowiem na stanowiskach: stażysta elektromechanik, elektromonter warsztatowy, nawijacz uzwojeń, nawijacz uzwojeń urządzeń elektromagnetycznych, elektromonter pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektromagnetycznych
i cieplnych, stąd niezasadnym byłoby klasyfikowanie tej pracy jako wykonywanej
w szczególnych warunkach w energetyce, zgodnie z Wykazem A, dział II w/w rozporządzenia.

Apelujący podnosił, że zajmował się remontem i montażem transformatorów
i przebywał w miejscu bezpośredniego oddziaływania pola elektromagnetycznego. Wskazać jednak należy, że prace remontowe powinny być wykonywane przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej analogicznie, jak to ma miejsce
w przypadku prac określonych w Dziale XIV poz. 25 rozporządzenia, obejmujących bieżącą konserwację agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe
i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu. Rację ma Sąd I instancji, uznając, że intencją ustawodawcy było uznanie za prace w warunkach szczególnych wyłącznie prac wykonywanych przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej. Tymczasem Spółka (...) nie zajmowała się wytwarzaniem,
ani przesyłaniem energii cieplnej.

Zważyć równocześnie należy, że z treści pisma (...) S.A.
w L. wynika, że stacja prób transformatorów znajdowała się w hali remontów, gdzie pomiary i badania wykonywali pracownicy działu kontroli jakości, przy pomocy pracowników wydziału transformatorów. Próby wysokonapięciowe trwały 2-3 dni,
co 1-2 tygodnie, łącznie około 300 godzin w ciągu roku i nie przeprowadzono badań określających wpływ pola elektromagnetycznego na pracowników hali Zakładu (...).

Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że do obowiązków apelującego należało nawijanie uzwojeń transformatorowych, demontaż uzwojeń w transformatorach
oraz remont wzbudników. Niemniej, stanowisko nawijacza uzwojeń nie zostało wymienione w zarządzeniu nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki,
na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, uprawniających
do niższego wieku emerytalnego. W dziale II pod poz. 9 zarządzenia wymieniono jedynie stanowisko elektromontera instalacji i urządzeń elektromagnetycznych. Niemniej, w sprawie III AUa 452/11 Sąd Apelacyjny w Katowicach potwierdził,
że praca na stanowisku elektromontera w Przedsiębiorstwie Produkcyjno- (...) S.A. w L. nie odbywała się
w warunkach szczególnych. Stanowisko to zaaprobował Sąd Najwyższy w wyroku
z dnia 19 listopada 2012r., sygn. I UK 239/12, niepublikowany.

W spornym okresie do obowiązków ubezpieczonego należało również lutowanie miedzi i sporadycznie wykonywał pracę w wytrawialni. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje jednak podstaw do stwierdzenia, że czynności te były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosownie zaś do § 2 powołanego wyżej rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo
do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana była stale
i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zaznaczyć trzeba, że praca przy obsłudze urządzeń do trawienia została wymieniona pod poz. 46, a lutowanie metali pod poz. 83 Działu III zarządzenia, obejmującego prace w hutnictwie i przemyśle metalowym. Tym samym, nie sposób uznać, że ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w Dziale III Wykazu, stanowiącym załącznik do zarządzenia z dnia 12 sierpnia 1983r., skoro jego praca była świadczona w sektorze energetycznym.

Zgodzić się też należy z przywołanym przez Sąd I instancji poglądem Sądu Najwyższego, zgodnie z którym „ W świetle przepisów wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wyodrębnienie poszczególnych prac ma charakter stanowiskowo-branżowy.
Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono bowiem konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest dziełem przypadku. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki,
w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia. Nie można zatem swobodnie, czy wręcz dowolnie, z naruszeniem postanowień rozporządzenia, wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym” (wyrok z dnia 1 czerwca 2010r., II UK 21/10, LEX nr 619638).

Zasadnie Sąd I instancji oddalił wniosek ubezpieczonego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bhp i biegłego z zakresu energetyki. Wydanie rozstrzygnięcia w sprawie nie wymagało bowiem zasięgnięcia wiadomości specjalnych i sporne kwestie zostały dostatecznie rozstrzygnięte. Sąd Okręgowy
nie pominął zeznań świadka, tylko ocenił ich rzeczywistą wartość, skoro stanowisko pracy nie zostało zakwalifikowane jako przy montażu, remoncie bądź eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych bezpośrednio przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii cieplnej.

Reasumując, ubezpieczony nie wykazał, że w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione
w Wykazie A Dział II, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze.

Z tych względów, Sąd Apelacyjny, podzielając stanowisko Sądu I instancji
i uznając zaskarżony wyrok za prawidłowy, na mocy art. 385 k.p.c., orzekł,
jak w sentencji.

/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

JR