Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 czerwca 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił R. Ł. wszczęcia postępowania w zakresie ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2022r.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. Ł. domagał się jej zmiany poprzez przyjęcie, że od stycznia 2022r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne to kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego włącznie
z wypłatami z zysków.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z dnia 2 lutego 2024r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyjął, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne od stycznia 2022r. dla R. Ł. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego łącznie z wypłatami z zysków.

Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż odwołujący jest komornikiem sądowym przy Sądzie Rejonowym w Bielsku-Białej, prowadzi Kancelarię (...) w B.. We wniosku z dnia 29 maja 2023r. zażądał wydania decyzji wskazującej, iż jako płatnikowi składek podstawa wymiary składek na ubezpieczenie zdrowotne wynika z art. 79 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych powołując się w tej mierze na stanowisko Krajowej Rady Komorniczej w W..

Organ rentowy decyzją z dnia 19 czerwca 2023r. odmówił w stosunku do odwołującego wszczęcia postępowania w zakresie ustalenia wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2022r. Jego zdaniem, z uwagi na treść art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych wnioskodawcy są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą. W związku z tym w ich wypadku wysokość podstawy wymiaru składki zdrowotnej należy ustalać w ścisłym powiązaniu z ich formą opodatkowania (w ich wypadku od zasady ogólne - podatek liniowy) oraz wysokością uzyskiwanych dochodów/przychodów z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych na zasadzie art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W oparciu o powyższe ustalenia Sąd I instancji przyjął zasadność odwołania wnioskodawcy, wskazując, iż od 1 stycznia 2022r. z woli ustawodawcy nastąpiło w sposób istotny zróżnicowanie zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą wysokość podstawy została ściśle powiązana z formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów z działalności - art. 81 ust. 1, ust. 2b-2d komentowanej ustawy.

Sąd Okręgowy podniósł także, iż komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Podlega nadzorowi sądu rejonowego oraz prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa. Komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych, natomiast opłata egzekucyjna stanowi nieopodatkowaną należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, pobieraną za określone czynności wymienione w ustawie z dnia 28 lutego 2018r. o kosztach komorniczych. Wedle art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1168), komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Z powyższych przepisów wynika, także, iż do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisy ustawy
z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Sąd podkreślił, iż wnioskodawca jako komornik sądowy nie podlega wpisowi do centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej.

Z punktu widzenia podatkowego odwołujący traktowany jest jako osoba osiągająca przychód, jakim jest przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowanie na zasadzie art. 30c ustawy podatkowej dotyczy tzw. podatku liniowego. Odwołujący w taki sposób podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym w 2021r. Jako komornik nie jest podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, wykonującym samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.

Sąd I instancji zwrócił nadto uwagę, iż od 1 stycznia 2022r. obowiązuje ustawa z dnia 29 października 2021r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021r. poz. 2105), która m.in. składkę zdrowotną uzależnia od tego, w jaki sposób osoby prowadzące działalność ustalają podatek dochodowy od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 79a wspomnianej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność gospodarczą wymienioną w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców opłacających podatek dochodowy na zasadach wymienionych w art. 30c ustawy o podatku dochodowym stanowi 4,9% podstawy wymiaru, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, o którym mowa w art. 81 ust. 2, w przypadku składki obliczonej od miesięcznej podstawy jej wymiaru, iloczynu liczby miesięcy w roku składkowym, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i minimalnego wynagrodzenie obowiązującego w pierwszym dniu tego roku składkowego, w przypadku składki obliczonej od rocznej podstawy jej wymiaru. Przepis ust. 1 stosuje się również w przypadku, gdy ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1 opłaca w tym samym roku kalendarzowym podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sąd Okręgowy stwierdził również, iż przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 8 ust. 6 w pkt 1 dotyczą osób prowadzących działalność na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców, pkt 3 dotyczy osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, pkt 4 dotyczy wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej, pkt 5 dotyczy osób prowadzących szkołę publiczną.

W art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podstawę wymiaru składki dla osób prowadzących działalność gospodarczą wymienioną w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy systemowej oraz art. 18 ust. 1 ustawy
o przedsiębiorcach opłacających podatek dochodowy od osób fizycznych na podstawie art. 29, 30c lub 30ca ustawy podatkowej, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętym przychodem a poniesionymi kosztami uzyskania przychodu.

W ocenie Sądu I instancji, komornicy nie mieszczą się w żadnej z wymienionych w art. 81 ust. 2 grup, nie są przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o przedsiębiorcach, ani nie należą do żadnej z grup określonych w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy systemowej. Nie wykonują wolnego zawodu. Jedynie z punktu widzenia istnienia tytułu ubezpieczenia komornicy sądowi traktowani są jako osoby prowadzące działalność gospodarczą. Art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych stanowi, że dla pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą, w tym osób współpracujących z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podstawą wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedzającego, włącznie z wpłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim.

To wszystko, w opinii Sądu Okręgowego, pozwala uznać, że komornicy powinni być traktowani z punktu widzenia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jak pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 81 ust. 2za, co podyktowane jest szczególną pozycją komornika, powodami wprowadzenia zmian w zakresie obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne - ustalenia jako podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy i likwidacją możliwości odliczania składki zdrowotnej od podatku dochodowego.

Przepisy ustawy o komornikach sądowych jednoznacznie stwierdzają, iż komornik nie jest przedsiębiorcą. Nie jest także osobą wymienioną w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (pkt 2 tego przepisu dotyczący artystów został przez ustawodawcę wyłączony). Komornik jest funkcjonariuszem publicznym wykonujących określone zadania wynikające z ustawy o komornikach sądowych. Jest organem Państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych oraz innych czynności określonych w ustawach, posiadającym w tym zakresie, władcze kompetencje wobec innych podmiotów. Celem działania komornika sądowego nie jest prowadzenie działalności gospodarczej rozumianej jako zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu
i w sposób ciągły. Nie jest to także działalność podporządkowana regułom zysku
i opłacalności, zasadzie racjonalnego działania i uczestnictwu w obrocie gospodarczym. Ryzyko finansowe związane z funkcjonowaniem kancelarii obciąża komornika, uzyskującego środki na ten cel z opłat pobieranych przy wykonywaniu czynności urzędowych, jednakże nie jest to działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, gdyż po spełnieniu warunków przez uprawniony podmiot, komornik sądowy nie może odmówić dokonania określonych czynności urzędowych, a opłata za nie, nie może być określona inaczej, niż jedynie według zasad określonych w przepisach prawa. Ratio legis wprowadzanych zmian dotyczących sposobu określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wyrażone w projekcie do ustawy z 29 października 2021r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, dotyczyło zasad określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców.
W uzasadnieniu projektu wskazano, że ustawodawca zmierzał do odejścia w stosunku do przedsiębiorców od określania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jako stałej opłaty ryczałtowej na rzecz uzależnienia jej od rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy. Ustawodawca zmierzał więc do określenia w inny niż dotychczas, sposobu określenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne co do przedsiębiorców, którymi jak jasno wynika z ustawy o przedsiębiorcach - komornicy sądowi nie są. Okoliczność, że w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez komornika, ustawodawca odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 13 października 1998r.
o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie przepisów osób prowadzących działalność gospodarczą, nie oznacza iż następuje zmiana charakteru prawnego podmiotu ubezpieczonego. Podobnie okoliczność, że w zakresie opodatkowania komornika sądowego traktuje się jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nie oznacza, iż następuje zmiana charakteru tego podmiotu. Sposób opodatkowania przychodów w ustawie podatkowej nie kreuje samodzielnie ani podstawy działania danego podmiotu, ani jego charakteru, czy tytułu ubezpieczenia.

Sąd I instancji zaznaczył, iż sama konstrukcja przepisu art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a mianowicie, wprowadzenie zasady zróżnicowania sposobu obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne wskazuje na to, że ustawodawca zakładał, iż grupa podmiotów podlegających składce zdrowotnej z tytułu działalności gospodarczych lub traktowanych pod niektórymi względami jak prowadzący działalność gospodarczą jest zróżnicowana. Ustawodawca przewidział, iż oprócz osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców, osób uważanych za prowadzących działalność gospodarczą, czyli prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, jako wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnicy spółki jawnej, komandytowej i partnerskiej oraz osób prowadzących szkołę publiczną i niepubliczną, istnieje grupa opisana art. 81 ust. 2za ustawy regulującej ubezpieczenie zdrowotne, z którego wynika, że ustawodawca z punktu widzenia obliczenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, przewiduje istnienie podmiotów określonych jako pozostałe osoby prowadzące działalność gospodarczą, w tym osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą.

Z powyższych względów - w przekonaniu Sądu Okręgowego - przyjąć należy, iż od stycznia 2022r. dla odwołującego jako komornika sądowego podstawę wymiaru składki
na ubezpieczenie zdrowotne stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku.

Na koniec Sąd I instancji zauważył, iż taki spór jak w niniejszej sprawie był już przedmiotem wypowiedzi Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 28 września 2023r. (III AUa 230/23) potwierdził potrzebę przyjęcia, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla komornika w 2022r. to kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysków. Sąd ten nie uznał bowiem za zasadnej argumentacji organu składkowego wskazującej, komornicy nie są wskazani w przepisie art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach zdrowotnych, bowiem nie są podmiotami prowadzącymi pozarolniczą działalność innymi niż pozostałe osoby prowadzące pozarolniczą działalność wymienionymi w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innymi niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa, a o za tym idzie przepis ten nie może stanowić podstawy ustalenia przez tę grupę zawodową, podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podstawę tę w ocenie apelującego winno ustalać się na podstawie przepisu art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych, bowiem przepis art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych nakazuje w stosunku do komornika stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (a więc także przepisów ustalających podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne) dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a przepisem regulującym sposób ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest przepis art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych. Komornicy nie mieszczą się w dyspozycji art. 81 ust. 2 ustawy, nie są bowiem przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy o przedsiębiorcach, ani nie należą do żadnej z grup określonych w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, 5 ustawy systemowej. Nie wykonują także wolnego zawodu. Jedynie z punktu widzenia istnienia tytułu ubezpieczenia komornicy sądowi traktowani są jako osoby prowadzące działalność pozarolniczą.

Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie naruszenia przez organ rentowy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd I instancji uznał je za niezasadne, zwracając uwagę, iż zgodnie z ustalonym w szeregu orzeczeniach Sądu Najwyższego zapatrywaniem - sąd ubezpieczeń społecznych dokonuje we własnym zakresie merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji, po względem faktycznym i prawnym w toczącym się postępowaniu sądowym na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nie dokonuje oceny zarzutów pod kątem ewentualnego naruszenia przez Zakład przepisów k.p.a. przy wydaniu zaskarżonej decyzji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2009r. I UK 132/09 LEX nr 570121 i z dnia 14 stycznia 2010r. I UK 252/09 LEX nr 577824).

Z przedstawionych przyczyn Sąd Okręgowy na zasadzie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł
o zmianie zaskarżonej decyzji.

Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości.

Powołując się na zarzut:

1)  naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych skutkujące ustaleniem, że komornicy sądowi powinni być traktowani z punktu widzenia tejże ustawy jako pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 81 ust. 2za, podczas gdy powinni być traktowani jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą i rozliczani według formy opodatkowania uzyskiwanych przychodów,

2)  naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, w szczególności ustalenie wbrew art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018r. o komornikach sądowych, że pomimo, iż w odniesieniu do komorników sądowych znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przychody odwołującego będącego komornikiem sądowym dla celów podatkowych nie są traktowane jako przychody z działalności gospodarczej, podczas gdy przychody komorników sądowych winny być traktowane jako przychody z działalności gospodarczej

- skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego zasłużyła na uwzględnienie.

Bezspornym jest, iż odwołujący wykonuje zawód komornika sądowego i opłaca podatek dochodowy od osób fizycznych w formie tzw. podatku liniowego.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018r. o komornikach sądowych, komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Jednakże wedle ust. 3 tego samego przepisu w pewnych określonych stanach prawnych komornik powinien być traktowany jak przedsiębiorca (Marcin Świtkowski, komentarz do art. 33 ustawy o komornikach sądowych, w: ”Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz”, wyd. Lex/el. 2025). W związku z tym do komornika sądowego wprost a nie odpowiednio stosuje się przepisy ustaw: o podatku dochodowym od osób fizycznych, o systemie ubezpieczeń społecznych, o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Oznacza to, że w zakresie przychodów i kosztów podatkowych do komornika mają zastosowanie te same przepisy, co do osób prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego komornik sądowy podlega zatem tym samym zasadom, które przewidziane są dla przedsiębiorców. W związku z tym komornik sądowy podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jak przedsiębiorca (art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu jak przedsiębiorca (art. 66 ust. 1 pkt 1c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

W wyroku z dnia 21 stycznia 2016r. (III UK 60/15) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż z uwagi na podobieństwo wykonywanych przez komornika czynności zarobkowych na własny rachunek, prowadzonych w sposób zorganizowany i ciągły, ustawodawca nakazał
w ustawie o komornikach sądowych - stosować do komornika przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ubezpieczeniach społecznych oraz o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Oznacza to, że komornik płaci składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne za siebie jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne komornika sądowego jest ustalana na takich samych zasadach jak dla przedsiębiorcy (art. 18 ust. 1 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Komornik sądowy może też skorzystać z preferencyjnej podstawy wymiaru składek ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności jak przedsiębiorca (art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Natomiast podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne komornika sadowego od 1 stycznia 2022r. została uzależniona od wybranej formy opodatkowania (art. 79 i art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Należy przypomnieć, że do 31 grudnia 2021r. składka zdrowotna płacona przez osoby prowadzące działalność gospodarczą i osoby z nimi współpracujące była ustalana na jednakowej podstawie ich wyliczenia. Zgodnie z art. 79 wspomnianej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021r. - podstawa składki zdrowotnej stanowiła wysokość 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym RP ”Monitor Polski”. Sama składka zdrowotna, wynosząca 9% wskazanej wyżej podstawy, obowiązywała od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku. Z dniem 1 stycznia 2022r. ustawodawca odszedł od stałej zryczałtowanej kwoty składki zdrowotnej i powiązał ją z wysokością osiągniętego przez przedsiębiorcę dochodu lub przychodu - w zależności
od wybranej formy opodatkowania (na zasadach ogólnych według skali podatkowej;
w formie podatku liniowego - 19% - art. 81 ust. 2 powołanej ustawy; ryczałt od przychodów ewidencjonowanych - art. 81 ust. 2e; karta podatkowa - art. 81 ust. 2z). Natomiast podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób współpracujących pozostała zryczałtowana (art. 81 ust. 2za). Chodzi tu o osoby prowadzące działalność pozarolniczą, które nie osiągają przychodów ani dochodów z działalność gospodarczej opodatkowanych w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych czy na zasadach ogólnych. Zatem chodzi tu o osoby, których przychody nie są przychodami z działalności gospodarczej, np. a) wspólnicy spółek, których przychody nie są przychodami z działalności gospodarczej, ale przychodami z zysku spółki/ze środków kapitałowych); b) twórcy i artyści oraz osoby współpracujące (Andrzej Sidorko w: ”Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz”, pod red. Agnieszka Pietraszewska Macheta, Warszawa 2023,
s. 803). Skoro osoby te nie uzyskują dochodu podlegającego oskładkowaniu w formie karty podatkowej, ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, czy na zasadach ogólnych,
to ustawodawca przewidział dla tej grupy przedsiębiorców zryczałtowaną kwotę składki zdrowotnej.

Przepisy zawarte w art. 81 ust. 2 i 2b-2zd omawianej ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych regulują sytuację wszystkich podmiotów prowadzących pozarolniczą działalność, wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z drugiej strony przepisy te odnoszą się tylko do podmiotów wymienionych w powołanym art. 8 ust. 6 (bez uwzględnienia przepisów innych ustaw np. art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych). Zasadniczo podmioty te zostały podzielone na cztery grupy, tj. :

1)  osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2
(a także art. 81 ust. 2b-2d);

2)  osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4, i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2e (a także art. 81 ust. 2ga; dodatkowo art. 81 ust. 2h-2y, odnoszące się obydwu kategorii osób wskazanych wyżej w punktach 1 i 2);

3)  osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1
i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2z;

4)  pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, inne niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2za,

bądź pięć, jeżeli uwzględnić osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym - do tych osób zastosowanie ma art. 81 ust. 2zaa, a więc w zakres podmiotowy art. 81 ust. 2za (wyznaczony treścią tego przepisu) nie mogą wchodzić inne podmioty niż wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Co za tym idzie, zakres podmiotowy regulacji zawartej w art. 81 ust. 2za, wyznacza się dopiero poprzez określenie do jakich podmiotów odnoszą się regulacje zawarte w ust. 2, 2e, 2z i 2 zza tego samego przepisu. Podmioty określone w tych ostatnich przepisach nie są objęte regulacją art. 81 ust. 2za. Inaczej mówiąc zastosowanie art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zza eliminuje możliwość zastosowania art. 81 ust. 2za, jako że ten ostatni odnosi się do ”pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa.”

Zastosowanie art. 81 ust. 2za może zatem nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że dana osoba nie może być zaliczona do żadnej z kategorii osób wskazanych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z i 2zza. Tymczasem osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, wymienione są tylko w pkt 1-3, tj. w art. 81 ust. 2, 2e, 2z, które zostały podzielone na poszczególne kategorie ze względu na formę opodatkowania (podatek według zasad ogólnych, podatek liniowy, zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych, karta podatkowa, podatek od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej). Nie ma zatem żadnej osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, którą można by uznać za osobę niewymienioną w art. 81 ust. 2, 2e, 2z.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, art. 81 ust. 2za nie tworzy jakieś niezidentyfikowanej, nowej kategorii ”pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność” niewymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skoro wprost przewiduje, że chodzi o osoby pozostałe ale wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odnosząc się do zamkniętego zbioru osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a których nie dotyczą regulacje zawarte
w art. 81 ust. 2, 2e, 2z, 2zaa. W konsekwencji, po wyeliminowaniu osób, o których mowa w art. 81 ust. 2, 2e, 2z ze zbioru osób określonych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 81 ust. 2za dotyczyć będzie pozostałych osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli twórcy i artysty; akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej.

Komornik (z samego faktu bycia komornikiem) nie jest twórcą, artystą, akcjonariuszem prostej spółki akcyjnej wnoszącym do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, czy też komplementariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej. Tym samym brak podstaw do stosowania do niego przepisów odnoszących się do tych osób.

Nie budzi przy tym wątpliwości, iż komornik nie jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. I dlatego właśnie przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1c czy też art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają zastosowanie do komorników, nie z samego faktu prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, ale na podstawie jasnego przepisu - art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Apelacyjny uznając apelację organu rentowego za zasadną, zmienił zaskarżony wyrok, na mocy art. 386 § 1 k.p.c. orzekając jak
w sentencji.

/-/ SSA Antonina Grymel