Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 marca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., po rozpatrzeniu wniosku z 24 marca 2015r. o uwzględnienie w wymiarze świadczenia okresu zatrudnienia, przeliczył S. K. (1) emeryturę od 1 marca 2015r., tj. miesiąca zgłoszenia wniosku, do obliczenia jej wysokości przyjmując 35 lat, 5 miesięcy okresów składkowych oraz 1 rok, 7 miesięcy okresów nieskładkowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony zarzucił, iż organ rentowy nie wyliczył na nowo wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, jak też podstawy wymiaru poprzez przyjęcie kwoty bazowej z marca 2015r., pominął wykaz jego zarobków i L4 z Huty (...) oraz błędnie ustalił okresy składkowe i nieskładkowe, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprawne wyliczenie należnego mu świadczenia.

Decyzją z dnia 14 kwietnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., po rozpatrzeniu wniosku z 24 marca 2015r., powołując się na art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił S. K. (1) ponownego ustalenia wysokości emerytury, ponieważ nie przedłożył nowych dowodów mających wpływ na zmianę wysokości świadczenia. Równocześnie organ rentowy wskazał, iż do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia zastosowano przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, a wynagrodzenia zostały przyjęte na podstawie druków Rp-7 wystawionych przez zakład pracy oraz na podstawie wyroku Sądu z dnia 4 lipca 2007r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 156,26%.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. (1) zarzucił, iż organ rentowy nie uwzględnił przedłożonych przez niego w 2015r. nowych dowodów w postaci 22 kart zarobkowych i 2 kart L4 z Huty (...) oraz błędnie ustalił okresy składkowe i nieskładkowe, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprawne wyliczenie należnego mu świadczenia według nowej kwoty bazowej i podwyższonego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru.

Decyzją z dnia 11 maja 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., po rozpatrzeniu wniosku z 6 maja 2015r. o uwzględnienie w wymiarze świadczenia okresu zatrudnienia (ubezpieczenia) w (...) sp. z o.o. od 1 lipca 2014r. do 30 września 2014r., przeliczył S. K. (1) emeryturę od 1 maja 2015r., tj. miesiąca zgłoszenia wniosku. Do obliczenia wysokości emerytury przyjęto 35 lat, 8 miesięcy okresów składkowych oraz 1 rok, 7 miesięcy okresów nieskładkowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony zakwestionował ustalony przez organ rentowy okres składkowy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie poprawnej decyzji. Do odwołania załączył zaświadczenia dotyczące okresu pracy od 1 sierpnia 2012r. do 31 grudnia 2014r. i od 1 stycznia 2012r. do 31 lipca 2012r.

Decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 maja 2015r. o uwzględnienie w wymiarze świadczenia okresu zatrudnienia (ubezpieczenia) w (...) sp. z o.o. od 1 sierpnia 2012r. do 31 grudnia 2014r. i od 1 stycznia 2012r. do 31 lipca 2012r., przeliczył S. K. (1) emeryturę od 1 maja 2015r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, do obliczenia wysokości emerytury przyjmując 36 lat, 4 miesiące okresów składkowych oraz 1 rok, 7 miesięcy okresów nieskładkowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji, w związku ze złożonymi w 2015 r. nowymi dowodami w postaci wykazów zarobków i L4, ubezpieczony zakwestionował dokonane przez jego pracodawcę wyliczenie zarobków domagając się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na tę okoliczność, jak również zastosowania w oparciu o art. 110 ust 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nowej kwoty bazowej z marca 2015r. (3.308,33 zł) oraz podwyższonego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru.

Decyzją z dnia 11 września 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., po rozpatrzeniu wniosku z 28 maja 2015r. o uwzględnienie w wymiarze świadczenia okresu zatrudnienia (ubezpieczenia) - przeliczył S. K. (1) emeryturę od 1 maja 2015r., tj. miesiąca zgłoszenia wniosku. Do obliczenia wysokości emerytury przyjęto 36 lat, 11 miesięcy okresów składkowych oraz 1 rok, 7 miesięcy okresów nieskładkowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony zarzucił brak prawidłowego ustalenia okresów składkowych i nieskładkowych, brak przeliczenia okresów nieskładkowych na składkowe za czas L4 w związku ze zmianą przepisów oraz brak poprawnego zastosowania kwoty bazowej, domagając się poprawnego wyliczenia okresów składkowych i nieskładkowych oraz zmiany zaskarżonej decyzji.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań, powołując się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Podano m.in., iż do wniosku ubezpieczony dołączył kopie kart zasiłkowych za lata 1979-1991 oraz dokumentację płacową, w tym listy wypłat z zakładowego funduszu nagród oraz paski wypłat nagród (m.in. nagród z zysku za lata 1979-1981, 1985-1991) domagając się doliczenia do wysokości świadczenia kwot wynikających z tych dokumentów. Tymczasem w aktach organu rentowego znajduje się zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez (...) S.A. za lata 1979-1991 potwierdzające osiągane przez ubezpieczonego w tym czasie wynagrodzenie. Nadto w toku postępowania w sprawie o sygn. akt XI U 1317/06 dopuszczono dowód z opinii biegłego, który ustalając wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia dokonał również kontroli wnioskowanego przez odwołującego okresu. Ubezpieczony w kolejnych odwołaniach kwestionuje ustalone okresy składkowe i nieskładkowe, jednakże nie precyzuje na czym błąd organu rentowego w tym zakresie polega. Jednocześnie wobec braku kolejnego tytułu do przyznania odwołującemu emerytury, brak podstaw do przeliczenia świadczenia z zastosowaniem aktualnej kwoty bazowej.

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił, że S. K. (1) 24 lutego 1991r. nabył prawo do renty, następnie od(...)., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat, uzyskał prawo do emerytury - znak E. Od(...)., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego 65 lat, organ rentowy przyznał mu emeryturę - znak E1. Organ rentowy uwzględnił odwołującemu do stażu zatrudnienia okresy wskazane przez niego w świadectwach pracy stanowiących załączniki do pisma z 27 stycznia 2016r., tj.:



od 13 sierpnia 1963r. do 13 stycznia 1968r. w Hucie (...),



od 20 stycznia 1968r. do 29 kwietnia 1973r. w Hucie im. (...),



od 2 maja 1973r. do 31 maja 1978r. w Hucie (...),



od 3 czerwca 1978r. do 29 lipca 1978r. w Hucie (...),



od 19 sierpnia 1985r. do 24 maja 1991r. w Kombinacie (...),



od 18 czerwca 2000r. do 30 czerwca 2000r. w (...),



od 1 października 2000r. do 31 października 2000r., od 1 listopada 2000r. do 30 kwietnia 2001r., od 1 maja 2001r. do 31 grudnia 2001r., od 1 stycznia 2002r. do 31 lipca 2003r., od 15 czerwca 2005r. do 15 lipca 2006r. w (...) s.c. i w (...) S.A.,



od 2 stycznia 2008r. do 31 lipca 2012r. w (...) sp. z o.o.

Odnośnie pracy w (...) sp. z o.o., do organu rentowego wpłynęły zaświadczenia:



w dniu 22 marca 2012r. dotyczące okresu od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2011r.,



w dniu 3 marca 2015r. i w dniu 4 marca 2015r. dotyczące okresu od 1 stycznia 2014r. do 31 grudnia 2014r.,



w dniu 24 marca 2015r. dotyczące okresu od 1 kwietnia 2013r. do 30 czerwca 2013r., od 1 lipca 2013r. do 30 września 2013r., od 1 października 2013r. do 31 grudnia 2013r., od 1 stycznia 2014r. do 31 marca 2014r., od 1 kwietnia 2014r. do 30 czerwca 2014r. oraz od 1 października 2014r. do 31 grudnia 2014r.,



w dniu 6 maja 2015r. dotyczące okresu od 1 lipca 2014r. do 30 września 2014r.,



w dniu 28 maja 2015r. dotyczące okresu od 1 sierpnia 2012r. do 31 grudnia 2014r. i od 1 stycznia 2012r. do 31 lipca 2012r.

W kolejnych decyzjach organ rentowy doliczał ubezpieczonemu do stażu pracy wykazane przez niego okresy zatrudnienia przypadające od 2 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2014r.

W okresie od 2 sierpnia 1978r. do 31 maja 1985r. oraz od 19 sierpnia 1985r. do 24 maja 1991r. odwołujący był zatrudniony w Kombinacie (...). W styczniu 2006r. złożył w organie rentowym zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp-7 wystawione przez (...) S.A, w których wykazano jego wynagrodzenia za lata 1979-1985 i 1985-1991.

W toku postępowania w sprawie o sygn. akt XI U 1317/06 Sąd Okręgowy w Katowicach dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu emerytur i rent T. N. na okoliczność ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru renty i emerytury ubezpieczonego z 20 lat najkorzystniejszych z całego okresu ubezpieczenia po uprzednim odtworzeniu jego wynagrodzeń m.in. z Huty (...). W opinii z dnia 20 lutego 2007r., podtrzymanej w opinii uzupełniającej z dnia 15 maja 2007r., biegły sądowy wyliczył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury odwołującego się na 156,26%. W trakcie wydawania powyższych opinii biegły dysponował jego aktami osobowymi z Kombinatu (...). Wyrokiem z 4 lipca 2007r. Sąd Okręgowy w Katowicach ustalił ubezpieczonemu wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury na 156,26%. Natomiast wyrokiem z 24 kwietnia 2008r. w sprawie o sygn. akt III AUa 1647/07 Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelacje S. K. (1) oraz organu rentowego od powyższego wyroku Sądu Okręgowego.

Sąd I instancji podał także, iż do wniosku z 24 marca 2015r. S. K. (1) dołączył kopie uzyskanych z archiwum kart zasiłkowych z lat 1978-1991 oraz dokumentacji płacowej, w tym listy wypłat z zakładowego funduszu nagród, z okresu jego zatrudnienia w Kombinacie (...). Przedmiotowe dokumenty powyższe dotyczyły jego wynagrodzeń wykazanych już przez pracodawcę w drukach Rp-7 oraz wyliczonych przez biegłego sądowego w sprawie o sygn. akt XI U 1317/06.

W toku postępowania S. K. (1) stał na stanowisku, iż w znajdujących się w aktach organu rentowego zaświadczeniach Rp-7 z Kombinatu (...) nie uwzględniono wszystkich jego zarobków. W związku z powyższym domagał się dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, w której uwzględnione zostaną dołączone w 2015r. dokumenty uzyskane z archiwum. Równocześnie przyznał, iż we wcześniejszym postępowaniu sądowym biegły sądowy potwierdził, że wszystko jest wpisane w Rp-7.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że odwołania ubezpieczonego nie zasługują na uwzględnienie. Powołując się na treść art. 110, art. 112, art. 113 oraz art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i retach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wszystkie udowodnione przez odwołującego w odpowiedni sposób okresy składkowe i nieskładkowe zostały uwzględnione w jego stażu pracy. Organ rentowy poszczególne okresy zatrudnienia ubezpieczonego w (...) Sp. z o.o. doliczał od miesiąca wpływu stosownego zaświadczenia, w związku z czym jego zarzuty w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. W toku niniejszego postępowania ubezpieczony stał na stanowisku, iż załączone przez niego do wniosku z dnia 24 marca 2015r. kopie uzyskanych z archiwum kart zasiłkowych oraz dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia w Kombinacie (...) stanowią nowe dowody uzasadniające przeliczenie świadczenia. Zdaniem Sądu, ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Wynagrodzenia S. K. (1) za cały okres jego pracy w tym zakładzie zostały ustalone w zaświadczeniach Rp-7 sporządzonych przez pracodawcę oraz wyliczone przez biegłego sądowego w sprawie sygn. XI U 1317/06, który podczas wydawania opinii dysponował aktami osobowymi ubezpieczonego z Kombinatu (...). Równocześnie zebrany materiał dowodowy nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż w wyżej wskazanych zaświadczeniach pracodawca nie uwzględnił odwołującemu jakichś składników wynagrodzenia. W konsekwencji przedłożona przez S. K. (1) w 2015r. dokumentacja nie może zostać uznana za nowy dowód w rozumieniu art. 114 ust 1 cytowanej ustawy, gdyż dotyczy już wykazanych przez niego zarobków. Tym samym brak podstaw do przeliczenia świadczenia ubezpieczonego.

Na skutek apelacji ubezpieczonego Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 15 marca 2018r. w sprawie o sygn. akt III AUa 478/16 uchylił omówiony wyżej wyrok w zakresie dotyczącym decyzji z 14 kwietnia 2015r. i w tej części przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej oraz oddalił apelację w pozostałym zakresie. Sąd Apelacyjny wskazał, że przy bezspornych w zasadzie okolicznościach faktycznych Sąd Okręgowy w Katowicach prawidłowo przyjął, że art. 110 ust. l i 2 nie ma zastosowania w przypadku ubezpieczonego. Nie wskazał on bowiem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przypadającej w całości lub w części po przyznaniu emerytury, która jednocześnie pozwalałaby na ustalenie wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru niż dotychczas. Brak tym samym było podstaw do obliczenia podstawy wymiaru świadczenia według kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku o przeliczenie emerytury. Prawidłowo także przyjął Sąd I instancji, że organ rentowy uwzględnił S. K. (1) wszystkie okresy zatrudnienia po przyznaniu prawa do emerytury. Ubezpieczony nie wskazał w apelacji, które okresy składkowe, bądź nieskładkowe nie zostały mu zaliczone. W tym więc zakresie jego odwołania były bezzasadne. Odmiennie natomiast Sąd Apelacyjny ocenił żądania skarżącego w zakresie ponownego ustalenia podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem zarobków uzyskanych przez niego w Kombinacie (...) ” Huta (...)" w latach 1979-1991. S. K. (1) przedstawił kserokopie dowodów płacowych twierdząc, że wynagrodzenia w nich wymienione nie zostały uwzględnione przez byłego pracodawcę w wystawionych zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Rp-7. Organ rentowy, podobnie jak i Sąd I instancji nie uwzględnił tego wniosku podając, że (...) S.A. wykazał osiągane przez ubezpieczonego wynagrodzenia w latach 1979-1991 w wystawionych zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Nadto w toku postępowaniu w sprawie o sygn. akt XI U 1317/06 toczącej się przed Sądem Okręgowym w Katowicach dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu emerytur i rent oraz ubezpieczeń społecznych, który ustalając wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia dokonał również kontroli wskazanego przez ubezpieczonego okresu oraz dysponował jego aktami osobowymi z Kombinatu (...) ” Huta (...)". Przedstawionego stanowiska nie można w pełni podzielić. (...) S.A. wystawił S. K. (1) zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, w których podał wysokość uzyskanego przez niego wynagrodzenia w latach 1979-1986 i 1990-1991. Wydając opinię w sprawie o sygn. akt XI U 1317/06 biegły przyjął za lata 1979-1991 wynagrodzenie podane we wskazanych zaświadczeniach. Nie dokonywał natomiast za ten okres żadnych innych ustaleń, co wyraźnie podkreślił w opinii uzupełniającej powołując się na zakres wydania opinii wynikający z postanowienia Sądu. Nie można zatem podzielić stanowiska, że biegły dokonał kontroli wyliczeń wynagrodzenia skarżącego za lata 1979-1991. Zdaniem Sądu II instancji w sprawie o ustalenie wysokości świadczenia (podstawy wymiaru) ubezpieczony może kwestionować wysokość zarobków podaną przez zakład pracy w wystawionym zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. W postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie istnieją bowiem ograniczenia dowodowe, takie jak w postępowaniu przed organem rentowym. S. K. (1) mógł zatem kwestionować zaświadczenia wydane przez (...) S.A. twierdząc, że niektóre składniki wynagrodzenia nie zostały w nich uwzględnione i powołując się na przedłożoną dokumentację. Zdaniem Sądu Apelacyjnego osobną kwestią było, czy i które składniki wynagrodzeń podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczenia. Zasadą jest, że uwzględnieniu podlegają tylko te, od których istniał obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym zakresie Sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, a tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Apelacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Katowicach powinien przede wszystkim ustalić, jakie składniki wynagrodzenia nie zostały uwzględnione, zobowiązując skarżącego do ich dokładnego określenia ze wskazaniem z jakiego dowodu wywodzi swoje twierdzenia w tym zakresie. Ścisłe ich określenie powinno umożliwić weryfikację stanowiska ubezpieczonego u jego byłego pracodawcy oraz w obowiązujących - w okresie którego dotyczą - przepisach. Sąd I instancji powinien nadto rozważyć kwestię ewentualnego przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (w zależności od wyniku dokonanych ustaleń). Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok w zakresie dotyczącym odwołania od decyzji z 14 kwietnia 2015r. i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej, oddalając apelację w pozostałym zakresie na podstawie art. 385 k.p.c. jako bezzasadną.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie decyzji z 14 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 26 czerwca 2020r. oddalił odwołanie.

Na skutek apelacji ubezpieczonego Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 13 stycznia 2022r. uchylił powyższy wyrok w zakresie posiedzenia z dnia 26 czerwca 2020r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie przepisu art. 386 § 3 k.p.c., w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazując, że rozwiązania zawarte w przepisie art. 15zzs2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych mają na celu umożliwienie stronom zajęcie końcowego stanowiska w sprawie. Sąd I instancji poniechał wykonania tej czynności, bowiem za taką nie można uznać wcześniej składanych przez stronę pism procesowych. Sytuacja ta miała miejsce przed wejściem w życie wskazanego przepisu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 15 listopada 2022r. oddalił odwołania od decyzji z dnia 26 marca 2015r., 14 kwietnia 2015r., 11 maja 2015r., 17 czerwca 2015r. i 11 września 2015r.

Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż S. K. (1) urodził się (...)

W okresie od 2 sierpnia 1978r. do 31 maja 1985r. i od 19 sierpnia 1985r. do 24 maja 1991r. był zatrudniony w Kombinacie (...) ” Huta (...)” w D. jako starszy ślusarz przebudowy prostownic, I ślusarz, szlifierz. Przez cały okres zatrudnienia wykonywał pracę w walcowni dużej P15 w pełnym wymiarze czasu pracy w trybie 4 brygadowym. Był wynagradzany według stawek godzinowych. Dodatkowo otrzymywał premię za nadprodukcję, trzynastki, czternastki oraz inne nagrody. W okresie zatrudnienia korzystał ze zwolnień lekarskich zgodnie z kartą zasiłkową. Po zawale w 1990r. wykorzystał cały okres zasiłkowy przysługujący w czasie zatrudnienia w Hucie (...), następnie przeszedł na rentę. Od tego czasu utrzymywał się jedynie z renty, a potem z emerytury.

Od 25 maja 1991r. ubezpieczony jest uprawniony do renty inwalidzkiej, podstawa wymiaru której została ustalona z zarobków z okresu 3 lat, tj. 1987-1989, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 174,51%.

Decyzją z 14 grudnia 2001r. - po doliczeniu do podstawy wymiaru wartości węgla, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wzrósł do 180,27% od 1 stycznia 2002r., tj. od dnia zaprzestania wypłaty ekwiwalentu za węgiel.

Sąd I instancji podał także, że decyzją z 29 marca 2006r. organ rentowy przeliczył ubezpieczonemu wysokość renty od 1 stycznia 2006r., przyjmując podstawę wymiaru z 3 innych lat, czyli 1979-1981, z kolei decyzją z 31 marca 2006r. przyznano mu emeryturę od (...), tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 146,64%.

Decyzją z 31 maja 2006r. organ rentowy po rozpoznaniu wniosku z 19 kwietnia 2006r. odmówił ubezpieczonemu ponownego ustalenia wysokości emerytury.

Decyzją z 8 sierpnia 2006r. organ rentowy, rozpatrując wniosek ubezpieczonego z 20 lipca 2006r. o zmianę stażu pracy i podjęcie wypłaty, przyznał mu od 1 lipca 2006r. emeryturę. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nadal wynosił 146,64%.

Prawomocnym wyrokiem z 4 lipca 2007r. w sprawie sygn. akt XI U 1317/06 Sąd Okręgowy w Katowicach zmienił zaskarżone decyzje organu rentowego z 31 marca 2006r., 31 maja 2006r. oraz 8 sierpnia 2006r. w ten sposób, że ustalił wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury na 156,26%, a w pozostałym zakresie oddalił odwołania od tych decyzji, oddalił odwołania od zaskarżonych decyzji z 1 marca 2006r., dwóch decyzji z 3 marca 2006r., decyzji z 29 marca 2006r., decyzji z 9 maja 2006r., decyzji z 31 maja 2006r., decyzji z 20 lipca 2006r., odrzucając odwołanie od pisma organu rentowego z 30 czerwca 2006r. oraz przekazując organowi rentowemu do rozpoznania wniosek ubezpieczonego o ustalenie i wypłatę odsetek od wyrównania świadczenia emerytalnego, zgłoszony na rozprawie 4 lipca 2007r.

Wyrokiem z 24 kwietnia 2008r. w sprawie sygn. akt III AUa 1647/07 Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelacje S. K. (1) oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 4 lipca 2007r.

Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika nadto, że decyzją z 7 sierpnia 2008r. organ rentowy przeliczył podstawę wymiaru emerytury zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego z 4 lipca 2007r., natomiast decyzją z 14 sierpnia 2008r. odmówił wypłaty odsetek. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 5 października 2010r. przyznano ubezpieczonemu prawo do ustawowych odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie wyrównania emerytury za okres od lipca 2006r. do lipca 2008r., liczone odnośnie świadczenia za okres od lipca 2006r. do lipca 2007r. od 4 sierpnia 2007r. do dnia zapłaty oraz w stosunku do pozostałej części wyrównania świadczeń poczynając od dnia 21-go każdego miesiąca do dnia zapłaty i oddalił jej apelację w pozostałym zakresie.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 maja 2011r. została oddalona skarga ubezpieczonego na milczenie organu rentowego w przedmiocie jego wniosku z 30 marca 2007r. o nadpłatę emerytury do marca do lipca 2006r.

Prawomocnym postanowieniem tego samego Sądu z 15 czerwca 2010r. zostało odrzucone odwołanie ubezpieczonego w zakresie roszczeń o zastosowanie nowej kwoty bazowej w związku ze wzrostem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru z 146% do 156%, weryfikacji zarobków o listy płac, ustalenia wysokości świadczenia w oparciu o wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 3 lat przyjętych do ustalenia renty i od nowej kwoty bazowej obowiązującej w dacie przyznania emerytury, w kwestii żądania zmiany daty wypłaty emerytury na marzec 2006r. oraz poprawnego ustalenia wysokości świadczenia począwszy od 2003r., zaś wyrokiem z 4 października 2011r. prawomocnie oddalono jego roszczenia o ustalenie wysokości emerytury z uwzględnieniem ekwiwalentu za węgiel za 20 lat, odwołanie od decyzji z 15 kwietnia 2011r. w zakresie przyjętej do wyliczenia nowej emerytury podstawy wymiaru i kwoty bazowej oraz w zakresie ustalonego stażu pracy.

Decyzją z 8 kwietnia 2010r., po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonego z 30 marca 2010r. o zmianę stażu pracy, organ rentowy przeliczył jego emeryturę od 1 marca 2010r.

Decyzją z 2 grudnia 2010r. odmówiono ubezpieczonemu ponownego przeliczenia świadczenia, ponieważ wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony z 10 lat kalendarzowych 1990-1999 wyniósł 22,42% i był niższy od dotychczasowego.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 4 sierpnia 2011r. zostały oddalone odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z 8 kwietnia 2010r. i 2 grudnia 2010r.

Sąd I instancji wskazał również, że ubezpieczony 25 sierpnia 2006r. wniósł do organu rentowego o nadpłatę za 3 lata wstecz na zasadzie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej od zaprzestania wypłacania deputatu węglowego i wliczenia go do wskaźnika wysokości podstawy wymiaru oraz o zmianę kwoty bazowej na nową od dnia wliczenia deputatu węglowego do wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, ponieważ bez jego zgody organ rentowy wliczył do przedmiotowego wskaźnika deputat węglowy powodując tym jego wzrost, w związku z czym przysługuje mu nowa kwota bazowa obowiązująca w dniu wzrostu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, uzasadniając roszczenie o nadpłatę świadczenia za 3 lata wstecz wraz z ustawowymi odsetkami.

W powyższym przedmiocie organ rentowy nie wydał decyzji, wobec czego prawomocnym wyrokiem z 12 maja 2011r. w sprawie sygn. akt XI U 1401/10 Sąd Okręgowy w Katowicach zobowiązał organ rentowy do wydania decyzji w terminie miesiąca.

W wykonaniu powyższego wyroku organ rentowy wydał decyzję z 22 czerwca 2011r., którą odmówił ubezpieczonemu przeliczenia świadczenia i wskazał, że wartość węgla została przyjęta do podstawy wymiaru, a przeliczenie to zostało potwierdzone decyzją z 14 grudnia 2001r.

Decyzją z 2 czerwca 2011r. organ rentowy doliczył do ustalonej wysokości świadczenia nieuwzględnione dotychczas okresy składkowe i nieskładkowe z okresu zatrudnienia od 16 października 2010r. do 31 grudnia 2010r., zaliczając 33 lata, 2 miesiące okresów składkowych oraz 1 rok i 7 miesięcy okresów nieskładkowych. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 156,26%.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 7 maja 2013r. w sprawie sygn. akt XI U 93/13 zostały oddalone odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z 2 czerwca 2011r. i 22 czerwca 2011r.

Decyzją z 7 marca 2013r. organ rentowy dokonał waloryzacji przysługującego ubezpieczonemu świadczenia poprzez pomnożenie kwoty świadczenia, w wysokości ustalonej na dzień 28 lutego 2013r., tj. 2.450,49 zł przez wskaźnik waloryzacji wynoszący 104%. Prawomocnym wyrokiem z 27 czerwca 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił odwołanie ubezpieczonego od powyższej decyzji.

Biegła sądowa z zakresu rent, emerytur, kapitału początkowego i rent wyrównawczych mgr S. K. (2) w opinii wydanej na podstawie materiału dowodowego i uregulowań prawnych obowiązujących pracodawcę dokonała odtworzenia wysokości zarobków stanowiących podstawę wymiaru składek w okresie od 1 stycznia 1979r. do 31 maja 1985r. oraz od 19 sierpnia 1985r. do 24 maja 1991r., wskazując, iż analiza złożonej dokumentacji finansowej - kart wynagrodzeń, list wypłat przy uwzględnianiu ujawnionych kodów wypłat przy piśmie (...) S.A. z 6 czerwca 2012r. i 12 grudnia 2018r. w konfrontacji z danymi, które są nieczytelne bądź mało czytelne w oryginalnej dokumentacji, dała podstawę do określenia wysokości wypłaconego wynagrodzenia - składników zarobków, które podlegały oskładkowaniu za lata 1979-1991. Wysokość wynagrodzenia za powyższy okres jest tożsama jak w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawionym przez pracodawcę (oprócz 1982r., gdzie wynagrodzenie wyliczone przez biegłą jest niższe). Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury za poszczególne lata przy uwzględnieniu tych zarobków, jak i uregulowań art. 110, art. 110a i art. 111 ustawy emerytalnej wykazały, iż wskaźniki podstawy wymiaru nie są wyższe niż wskaźnik wyliczony dotychczas. Nie były też wyższe niż 250% przeciętnego wynagrodzenia. Zdaniem biegłej brak jest podstaw do przeliczenia podstawy emerytury biorąc pod uwagę wynagrodzenie po nabyciu prawa do świadczeń. W opinii uzupełniającej z 28 września 2019r. biegła sądowa podtrzymała w całości swoje wnioski z opinii głównej.

Sąd Okręgowy podkreślił, że w celu odebrania od ubezpieczonego stanowiska w sprawie i umożliwienia przedstawienia stanowiska wyznaczone zostały terminy rozpraw w dniach 7 czerwca, 30 sierpnia, 15 listopada 2022r., w których odwołujący - prawidłowo wezwany - nie uczestniczył.

Uwzględniając powyższe ustalenia Sąd I instancji uznał, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, na wstępie zaznaczając, iż podstawa prawna wydania zaskarżonej decyzji nie wiąże sądu przy rozpoznawaniu odwołania od niej. Sąd rozstrzyga bowiem o żądaniu ubezpieczonego biorąc pod uwagę wszelkie wchodzące w rachubę regulacje prawne.

Sąd podniósł jednocześnie, iż kwestia przyznawania prawa do emerytury, ustalania i przeliczania tego świadczenia została uregulowana w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 110 ust. 1, której wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Zatem warunkiem uwzględnienia zarobków przypadających w całości lub w części w okresie po przyznaniu świadczenia jest wykazanie przez ubezpieczonego wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru w porównaniu do obliczonego poprzednio, tj. przy pierwotnym ustaleniu wysokości emerytury, z zastrzeżeniem ust. 2 tego samego przepisu stanowiącego, iż warunek posiadania wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta, który od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia, w myśl ust. 1, nie pobrał świadczenia wskutek zawieszenia prawa do emerytury lub okres wymagany do ustalenia podstawy przypada w całości po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wynosi co najmniej 130%.

W ocenie Sądu Okręgowego, do zastosowania art. 110 cytowanej ustawy nie wystarczy więc samo pozostawanie w zatrudnieniu po nabyciu prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, lecz konieczne jest osiągniecie w tym czasie zarobków dających podstawę wymiaru składek korzystniejszą od poprzednio przyjętej, której uwzględnienie przynajmniej w części pozwoli na ustalenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego niż dotychczasowy. W konsekwencji przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Umożliwienie ubezpieczonym przeliczania świadczeń przy zastosowaniu niższego od poprzedniego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, godziłoby bowiem w ratio legis art. 110 powołanej ustawy, którego istota związana jest z wyraźnym przyczynieniem się ubezpieczonego - po pierwotnym nabyciu uprawnień emerytalnych lub rentowych - do zwiększenia wspólnego funduszu ryzyka, czego przejawem jest właśnie wysokość wskaźnika wysokości podstawy wymiaru. Na ten aspekt zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2008r. (P 47/07, OTK-A 2008, nr 9, poz. 156), w którym stwierdził, że w zakresie, w jakim art. 110 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia prawo do ponownego obliczenia emerytury od wskazania do jej obliczenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przypadające w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał odrzucił rozumowanie sądu pytającego (Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku), iż zasadne jest, przy ponownym obliczeniu emerytury ubezpieczonego, uwzględnienie w dniu tego przeliczenia nowej kwoty bazowej, odzwierciedlającej wzrost przeciętnego wynagrodzenia, przy równoczesnej odmowie uwzględnienia proporcjonalnego (w relacji do wzrostu przeciętnego wynagrodzenia) wzrostu wkładu ubezpieczonego do funduszu ubezpieczenia społecznego). Prawidłowość tego rozumowania potwierdził już tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 3 września 2009r., wydanym w sprawie sygn. akt X U 1147/09.

Sąd I instancji przypomniał także, iż zgodnie z treścią art. 110a ust. 1 wspomnianej ustawy, wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem art. 110 ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5 jest wyższy niż 250%. Ustalenie wysokości emerytury zgodnie z ust. 1 może nastąpić tylko raz. Przepis art. 15 ust. 5 stanowi, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Przepis art. 15 ust. 6 ustawy emerytalnej przewiduje, iż na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Natomiast z mocy art. 110 ust. 3 tej ustawy okres ostatnich 20 lat kalendarzowych, o których mowa w art. 15 ust. 1, obejmuje okres przypadający bezpośrednio przed rokiem, w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, z uwzględnieniem art. 176.

Sąd zaznaczył, iż przepis art. 110a co do zasady umożliwia ponowne przeliczenie emerytury u osób, wobec których zastosowanie miało ograniczenie wskaźnika wysokości podstawy emerytury do 250% przeciętnego wynagrodzenia. Dopuszcza ją jednak w sytuacji, gdy świadczeniobiorca podlegał ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym po nabyciu prawa do emerytury obliczanej przy zastosowaniu takiego wskaźnika ograniczonego do 250%, a po przeliczeniu świadczenia w oparciu o art. 110 ust. 3 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej wskaźnik ten okazał się wyższy niż 250% (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2017r., III AUa 857/16, LEX nr 2304320).

Zdaniem Sądu I instancji, ubezpieczony nie spełnił przesłanek wymaganych do przeliczenia świadczenia w oparciu o powołaną regulację. Nie ulega wątpliwości, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jego emerytury obliczany dotąd wyniósł mniej niż 250% i nie został ograniczony, a ponadto po przeliczeniu świadczenia wskaźnik ten nadal pozostawał niższy niż 250%.

W myśl art. 111 ustawy emerytalnej wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:

1)  z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,

2)  z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,

3)  z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty

- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia (ust. 2) Podstawa wymiaru emerytury lub renty, ustalona na zasadach określonych w ust. 1 i 2, podlega wszystkim waloryzacjom przysługującym do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie tej podstawy (ust. 3).

Ustalony przez biegłą w myśl powołanych regulacji najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury ubezpieczonego został obliczony z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia i wynosi 155,85%. Jest zatem niższy od poprzednio obliczonego.

Natomiast w myśl art. 112 ust 1 tej samej ustawy, jeżeli emeryt lub rencista zgłosi wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia przez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych, kwotę przysługującego świadczenia zwiększa się w sposób wskazany w tym przepisie. Przy czym ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych, następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po zakończeniu kwartału kalendarzowego, jeżeli emeryt lub rencista pozostaje w ubezpieczeniu, chyba że w kwartale kalendarzowym ustało ubezpieczenie (art. 113 cyt. ustawy).

Wedle art. 114 ust 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.

W toku niniejszego postępowania ubezpieczony stał na stanowisku, iż załączone przez niego do wniosku z 24 marca 2015r. kopie uzyskanych z archiwum kart zasiłkowych oraz dokumentacji płacowej z okresu jego zatrudnienia w Kombinacie (...) stanowią nowe dowody uzasadniające przeliczenie świadczenia.

Mając na uwadze powyższe regulacje biegła sądowa z zakresu rent, emerytur, kapitału początkowego i rent wyrównawczych mgr S. K. (2) obliczyła wskaźniki wysokości podstawy wymiaru przy uwzględnieniu tych zarobków, jak i uregulowań art. 110, art. 110a i art. 111 ustawy emerytalnej. Wskaźniki podstawy wymiaru wskazane przez biegłą nie były wyższe niż wskaźnik wyliczony dotychczas. Nie były też wyższe niż 250% przeciętnego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy uznał powyższą opinie biegłej za w pełni miarodajną do poczynienia ustaleń w przedmiotowej sprawie. Biegła w sposób bardzo szczegółowy dokonała powyższych obliczeń, dokładnie zapoznała się z aktami rentowymi i aktami osobowymi ubezpieczonego oraz aktami sprawy. Zarówno w opinii głównej, jak i w opinii uzupełniającej, przedstawiła dokładny mechanizm odtwarzania wynagrodzeń ubezpieczonego, jak i wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru, a wnioski zostały sformułowana w sposób jasny i logiczny. Sąd w pełni podzielił wyliczenia wskazane opinii.

Mając na względzie przytoczone okoliczności, Sąd Okręgowy uznając, iż zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa i zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym, albowiem z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że ubezpieczony nie spełnia warunków do przeliczenia emerytury z zastosowaniem nowej kwoty bazowej, na zasadach obowiązujących w myśl art. 110, art. 110a czy art. 111 ustawy emerytalnej, na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Apelację od opisanego orzeczenia wywiódł ubezpieczony, zaskarżając wyrok
w całości.

Powołując się na zarzut:

1)  naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 110 ust. 4 ustawy emerytalnej poprzez jego całkowite pominięcie i wyrażające się brakiem wyrokowania na tej podstawie prawnej od prawie 7 lat, powodując tym samym zaniżenie jego świadczenia,

2)  naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 111 ust. l pkt 3 ustawy emerytalnej poprzez dokonanie wykładni zawężającej polegającej na odmowie zastosowania kwoty bazowej z dnia zgłoszenia wniosku do ustalenia wysokości całego świadczenia przy równoczesnym dopuszczeniu jako dowodu opinii wydanej z naruszeniem prawa materialnego,

3)  błędu w ustaleniach faktycznych Sądu polegającego na uznaniu, iż nie kwestionował opinii biegłej S. K. (1), pomimo tego, że w licznych pismach podnosił błędne wyliczenia biegłej i wnosił o dopuszczenie dowodu z trzeciej opinii biegłego sądowego,

4)  naruszenia przepisów postępowania polegające na dopuszczeniu jako dowodu w sprawie opinii biegłej sądowej S. K. (1)i uznaniu tej opinii miarodajnej i mogącej stanowić dowód w sprawie, pomimo tego, że biegła w swej opinii dokonała:

a)  pominięcia zarobków za część miesięcy i część dni w ciągu danego miesiąca bez przyjęcia średniej za dany okres powołując się na nieczytelność lub brak dowodu pomimo istnienia dowodów - co skutkowało pominięciem zarobków za prawie dwa lata w okresie 10 lat wyliczenia zarobków przez biegłą,

b)  uznania za okres pracy okresów bez zarobków za poszczególne miesiące lub dni: np. nie zaliczyła przykładowo jednego miesiąca w ciągu roku ustalając wskaźnik wysokości podstawy wymiaru za dany rok lub ustalała zarobki za dany miesiąc przyjmując zarobki tylko za kilka dni w miesiącu,

c)  odmówiła zaliczenia zarobków do wskaźnika wysokości podstawy wymiaru pomimo tego, że pracodawca dokonał zaliczenia tych zarobków do wskaźnika wysokości podstawy wymiaru opierając się na wówczas obowiązujących zbiorowych układach pracy przemysłu hutniczego,

d)  dokonała wyliczeń sprzecznych z podstawami matematyki poprzez przyjęcie, iż po dodaniu zarobków za przykładowo 4 miesiące do wyliczeń biegłego N. uzyskała wynik mniejszy niż przed dodaniem dodatkowych zarobków - co wyklucza opinię jako rzetelną - gdyż suma nie może być mniejsza niż dodawane składniki,

5)  naruszenia podstawowych zasad wyrokowania przez Sąd wyrażającego się oparciem wyroku na dwóch sprzecznych ze sobą opiniach: czyli biegłego N.
i biegłej K., pomimo tego, że do opinii biegłego N. należało doliczyć załączone 24 płachty plus L-4 i wynik byłby prawidłowy,

6)  braku zastosowania przez Sąd własnych podstaw matematyki w zakresie dodawania - co obrazuje załączona tabela - i oparcie wyroku na opinii K. sprzecznej
z podstawami matematyki i zasad wydawania opinii

- skarżący wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego przez Sąd drugiej instancji w zakresie poprawnego ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru przy dopuszczeniu dowodu z trzeciej opinii biegłego sądowego oraz zastosowania treści art. 110 ust. 4 ustawy emerytalnej oraz poprawne zastosowanie treści art. 111 ust. l pkt 3 ustawy emerytalnej
lub zwrot sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z zaleceniem:
dopuszczenia dowodu z trzeciej opinii biegłego sądowego z uwagi na sprzeczność dwóch już istniejących opinii i trzech odmiennych wykazów zarobków ustalonych przez pracodawcę, zobowiązania trzeciego biegłego sądowego do ustalenia średniej za brakujące miesiące lub dni w celu wykluczenia istnienia pracy bez zarobków (wskaźnik wysokości podstawy wymiaru za jeden rok, ale zarobki zliczone tylko za 11 miesięcy), zobowiązania trzeciego biegłego sądowego do dodania do opinii biegłego N. z 2007r. zarobków dołączonych w 2015r.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć wypada, iż stosownie do treści art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została prawomocnie osądzona. Zgodnie natomiast z art. 355 § 1 k.p.c. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, iż wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016r. w sprawie sygn. akt XI U 1175/15 Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił odwołania S. K. (1) od decyzji z dnia 26 marca 2015r., 14 kwietnia 2015r., 11 maja 2015r., 17 czerwca 2015r., 11 września 2015r.

Na skutek apelacji ubezpieczonego Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 15 marca 2018r. w sprawie sygn. akt III AUa 478/16 uchylił powyższy wyrok w zakresie dotyczącym odwołania od decyzji z dnia 14 kwietnia 2015r. i w tej części przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach instancji odwoławczej oraz oddalił jego apelację w pozostałym zakresie.

Cytowany wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 15 marca 2018r. spowodował zatem, iż sprawa tocząca z odwołania S. K. (1) od decyzji z dnia 26 marca 2015r., 11 maja 2015r., 17 czerwca 2015r. i 11 września 2015r. została prawomocnie osądzona, czyniąc niedopuszczalnym jej ponowne rozpatrywanie, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, w której Sąd Okręgowy zaskarżonym wyrokiem ponownie oddalił odwołania od decyzji z dnia 26 marca 2015r., 14 kwietnia 2015r., 11 maja 2015r., 17 czerwca 2015r., 11 września 2015r.

Z tych też względów koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku
w zakresie dotyczącym odwołania od decyzji z dnia 26 marca 2015r., 11 maja 2015r., 17 czerwca 2015r. i 11 września 2015r. i umorzenie postępowania w tym przedmiocie, czemu po myśli art. 386 § 3 k.p.c. Sąd Apelacyjny dał wyraz w pkt 1 swojego rozstrzygnięcia.

Jednocześnie nie znalazł Sąd Apelacyjny podstaw do uwzględnienia apelacji ubezpieczonego w pozostałej części, tj. odnoszącej się do oddalenia odwołania od decyzji z dnia 15 kwietnia 2015r., którą organ rentowy odmówił mu ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024r. poz. 1631), ponieważ nie przedłożył nowych dowodów mających wpływ na zmianę wysokości świadczenia. Nadto wskazano, iż do ustalenia podstawy wymiaru emerytury zastosowano przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia, a wynagrodzenia zostały przyjęte na podstawie zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawionych przez zakład pracy oraz na podstawie wyroku Sądu z dnia 4 lipca 2006r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 156,26%.

Uchylając wyrok Sądu Okręgowego z dnia 28 stycznia 2016r. do ponownego rozpoznania w omawianym wyżej zakresie, czyli dotyczącym odwołania od decyzji z dnia 15 kwietnia 2015r., Sąd Apelacyjny wskazał, iż domagając się ponownego ustalenia wysokości emerytury z uwzględnieniem zarobków uzyskanych w Kombinacie (...) ” Huta (...)” w latach 1979-1991, S. K. (1) przedstawił kserokopie dowodów płacowych twierdząc, że wynagrodzenia w nich wymienione nie zostały uwzględnione przez byłego pracodawcę w wystawionych zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.
Organ rentowy, podobnie jak i Sąd I instancji, nie uwzględnił tego wniosku podając, że (...) S.A. wykazał osiągane przez ubezpieczonego wynagrodzenie w latach 1979-1991 w wystawionych zaświadczeniach o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, Ponadto w toku postępowania w sprawie o sygn. XI U 1317/06 Sąd Okręgowy w Katowicach dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu emerytury i rent oraz ubezpieczeń społecznych, który ustalając wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia dokonał również kontroli wskazanego przez ubezpieczonego okresu oraz dysponował jego aktami osobowymi z Kombinatu (...) ” Huta (...)”.

Przedstawionego stanowiska Sąd Apelacyjny jednak nie podzielił, podkreślając, iż co prawda (...) S.A. wystawił S. K. (1) zaświadczenia
o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, w których podał wysokość uzyskanego przez niego wynagrodzenia w latach 1979-1986 i 1990-1991 i wydając opinię w sprawie o sygn. akt
XI U 1317/06 biegły przyjął za lata 1979-1991 wynagrodzenie podane we wskazanych zaświadczeniach. Nie dokonywał natomiast za ten okres żadnych innych ustaleń, co wyraźnie podkreślił w opinii uzupełniającej powołując się na zakres wydania opinii wynikający
z postanowienia Sądu. Nie można zatem podzielić stanowiska, że biegły dokonał kontroli wyliczeń wynagrodzenia skarżącego za lata 1979-1991. Zdaniem Sądu Apelacyjnego,
w sprawie o ustalenie wysokości świadczenia (podstawy wymiaru) ubezpieczony może kwestionować wysokość zarobków podaną przez zakład pracy w wystawionym zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. W postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie istnieją bowiem ograniczenia dowodowe, takie jak
w postępowaniu przed organem rentowym. S. K. (1) mógł zatem kwestionować zaświadczenia wydane przez (...) S.A. twierdząc, że niektóre składniki wynagrodzenia nie zostały w nich uwzględnione i powołując się na przedłożoną dokumentację. Zdaniem Sądu Apelacyjnego osobną kwestią było, czy i które składniki wynagrodzeń podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczenia. Zasadą jest, że uwzględnieniu podlegają tylko te, od których istniał obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ponieważ w tym zakresie Sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, a tym samym nie rozpoznał istoty sprawy, Sąd Apelacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten powinien przede wszystkim ustalić,
jakie składniki wynagrodzenia nie zostały uwzględnione, zobowiązując skarżącego do ich dokładnego określenia ze wskazaniem z jakiego dowodu wywodzi swoje twierdzenia
w tym zakresie. Ścisłe ich określenie powinno umożliwić weryfikację stanowiska ubezpieczonego u jego byłego pracodawcy oraz w obowiązujących - w okresie którego dotyczą - przepisach.

Uwzględniając omówione zalecenia Sądu Apelacyjnego, ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji dopuścił zatem dowód z opinii biegłego z zakresu emerytury i rent na okoliczność odtworzenia wysokości zarobków ubezpieczonego stanowiących podstawę wymiaru składek za okres od 1 stycznia 1979r. do 31 maja 1985r. i od 19 sierpnia 1985r. do 24 maja 1991r. w byłej Hucie (...) przy uwzględnieniu zachowanej dokumentacji płacowej, osobowej i przepisów płacowych obowiązujących pracodawcę oraz na okoliczność ustalenia na nowo wysokości podstawy wymiaru jego emerytury z zastosowaniem nowej kwoty bazowej i najkorzystniejszego ustalenia wysokości emerytury.

Jak wynika z opinii biegłej mgr S. K. (1) z dnia 21 czerwca 2019r. (k. 258-285 a.s.) oraz z jej opinii uzupełniającej z dnia 28 września 2019r. (k. 336-350 a.s.) - wysokość wynagrodzenia S. K. (1) za lata 1979-1991 (ustalonego przy uwzględnieniu przedłożonej przez niego dokumentacji oraz stosownych przepisów płacowych) jest tożsama z wynagrodzeniem wynikającym z zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawionym przez ówczesnego pracodawcę, z wyjątkiem 1982r., za który wyliczone przez biegłą wynagrodzenie jest niższe od wykazanego przez pracodawcę.

Jednocześnie biegła wskazała, iż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury za poszczególne lata przy uwzględnieniu przedmiotowych zarobków, pozostaje bez zmian i jest niższy zarówno od dotychczasowego, jak i niższy niż 250%.

Sąd Apelacyjny także w pełni podzielił powyższą opinię, nie znajdując aprobaty dla konstruowanych pod jej adresem przez skarżącego zastrzeżeń, zwracając przy tym uwagę, iż wynikająca z art. 286 k.p.c. możliwość zażądania przez sąd dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, wcale nie oznacza, że w każdym przypadku jest to konieczne, potrzeba taka może bowiem wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego. Dlatego nie ma uzasadnienia wniosek o powołanie kolejnego biegłego (biegłych) w sytuacji, gdy złożona już opinia jest niekorzystna dla strony. Zgłaszając taki wniosek, strona winna wykazać błędy, sprzeczności lub inne wady w złożonych do akt sprawy opiniach biegłych, które dyskwalifikują te opinie, uzasadniając tym samym powołanie dodatkowych opinii. Sąd ma zatem obowiązek dopuszczenia takiego dowodu wówczas, gdy zachodzi tego potrzeba, w szczególności, gdy w sprawie zostały wydane sprzeczne opinie biegłych, przy czym nawet sprzeczność konkluzji opinii biegłych nie powoduje obowiązku sięgania przez sądy po instrumenty wymienione w art. 286 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 24 czerwca 2008r., I UK 373/07, LEX nr 496398, z dnia 5 sierpnia 2008r., I UK 20/08, LEX nr 500231, z dnia 5 maja 2009r., I UK 1/09, LEX nr 515412, z dnia 1 września 2009r., I PK 83/09, LEX nr 550988, z dnia 16 września 2009r., I UK 102/09, LEX nr 537027, jak również dnia 10 marca 2011r., II UK 306/10, LEX nr 885008). Żądanie ponowienia lub uzupełnienia dowodu z opinii biegłych jest tym samym bezpodstawne, jeżeli sąd uzyskał od biegłych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1999r., II UKN 69/99, OSNAPiUS 2000, nr 23, poz. 864 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1999r., II UKN 158/99, OSNAPiUS 2001, nr 2, poz. 51), zaś potrzeba powołania
innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonych opinii (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
4 sierpnia 1999r., I PKN 20/99, OSNAPiUS 2000, nr 22, poz. 807).

Jako szczególnie nietrafne należy przy tym ocenić żądanie skarżącego, aby do opinii biegłego z 2007r. dodać zarobki przedstawione w 2015r. Faktycznie bowiem zarobki uwzględnione przez biegłego w 2007r., jak i przedłożone w 2015r., obejmują ten sam okres zatrudnienia ubezpieczonego i niedopuszczalnym jest ich sumowanie.

Skoro zatem ustalony przez biegła mgr S. K. (1) wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury apelującego okazał się niższy od dotychczasowego wynoszącego 156,26%, bezzasadnym było jego roszczenie dotyczące ponownego ustalenia wysokości świadczenia tak na podstawie nieobowiązującego już art. 110 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak i jej art. 111, z których treści wyraźnie wynika, aby ponownie ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od poprzednio obliczonego, dodatkowo art. 111 ust. 2 jednoznacznie wymagając pomnożenia ustalonego na nowo wskaźnika wysokości podstawy wymiaru przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia, bezwzględnie wykluczając możliwość zastosowania kwoty bazowej obowiązującej w dacie złożenia wniosku o przeliczenie świadczenia.

Z kolei fakt, iż ustalony na nowo wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie był wyższy niż 250%, nie mogło odnieść skutku ponowne ustalenie wysokości emerytury na podstawie nieobowiązującego już art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który w ust. 1 wprost przewidywał, iż wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem art. 110 ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5, jest wyższy niż 250%.

Na marginesie Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, iż sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, albowiem zarówno w apelacji, jak i w odpowiedzi na apelację, żadna ze stron nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy - art. 374 k.p.c.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Apelacyjny uznając apelację odwołującego za bezzasadną, na mocy art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu.

/-/ SSA Antonina Grymel