Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 grudnia 2013 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący	SSA Krystyna Merker (spr.)
Sędziowie	SSA Małgorzata Woźnowska-Gallos SSO del. Ewelina Kocurek - Grabowska
Protokolant	Aneta Szafruga

po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. w Katowicach

sprawy z odwołania E. S. (E. S. )

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L.

o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawnych

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału

w L.

od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w Częstochowie

z dnia 5 listopada 2012r. sygn. akt IV U 1084/12

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.

/-/ SSO del. E. Kocurek-Grabowska /-/ SSA K. Merker /-/ SSA M. Woźnowska-Gallos

Sędzia Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 10/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w L. uznał na podstawie art. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004r.
o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r. Nr 220 poz.1447 z późn. zm.) w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.
z 2009r. Nr 205 poz. 1585 z późn.zm.) za nieprawidłowe stanowisko zawarte we wniosku złożonym w dniu 06.04.2012r. przez E. S. w sprawie obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że E. S. złożył wniosek
o wydanie pisemnej interpretacji w trybie art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej czy w określonym we wniosku stanie faktycznym podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Wnioskodawca wskazał we wniosku, że będzie zarządzał (...) spółką z o.o. w D. na podstawie umowy o świadczenie usług - kontrakt menedżerski, która będzie wykonywana w ramach prowadzonej przez wnioskodawcę, jako osoby fizycznej, działalności gospodarczej. Ta działalność gospodarcza będzie miała zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej za przedmiot zarządzanie i kierowanie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.

W ocenie wnioskodawcy pozarolnicza działalność gospodarcza w zakresie zarządzania
i doradztwa przy zarządzaniu wykonywana na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych stanowi tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Według wnioskodawcy wykonywana przez niego umowa, którą zawrze w ramach zamierzonej działalności gospodarczej, będzie stanowić na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.

W ocenie organu rentowego, gdy wnioskodawca wykonuje jedynie pracę na podstawie umowy - kontraktu menedżerskiego, a nie wykonuje innych czynności w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto ZUS wskazał na art. 13 ust. 9 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2009r. nr 51, poz.307 z późn.zm.), który stanowi, że za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się na równi z przychodami uzyskiwanymi
z tytułu wykonywanych umów zlecenia, czy umów o dzieło, przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem kontraktów menedżerskich lub umów
o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej.

W związku z tym ZUS wskazał, że menedżer, który ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie zarządzania i jednocześnie ma zawartą umowę kontraktu menedżerskiego na zarządzanie, przychód uzyskiwany z tej umowy - dla potrzeb opłacania podatku dochodowego od osób fizycznych - jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Tym samym umowa kontraktu menedżerskiego jest traktowana jako odrębny tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a nie jako umowa wykonywana w ramach działalności gospodarczej.

Na koniec organ rentowy podniósł, że brak jest podstaw do wydania interpretacji m.in. gdy wniosek złożony przez przedsiębiorcę dotyczy sfery uprawnień i obowiązków przedmiotu trzeciego, np. pracodawcy czy zleceniodawcy.

Od powyższej decyzji ubezpieczony E. S. złożył odwołanie domagając się jej zmiany poprzez ustalenie, że podlega on ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6
ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

W uzasadnieniu odwołania, powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych i NSA, podniósł, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie wymienia kontraktu menedżerskiego (umowy o zarządzanie), jako samodzielnej podstawy ubezpieczenia i takiego wniosku nie można również wywieść z art. 13 ust. 9 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż w tym przepisie chodzi jedynie o kwalifikację przychodu z tytułu umowy menedżerskiej, co nie może stanowić samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone jak w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 5 listopada 2012r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uznał za prawidłowe stanowisko zawarte we wniosku złożonym w dniu 6 kwietnia 2012r. przez ubezpieczonego E. S. w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd ustalił, że ubezpieczony E. S. złożył w dniu 6.04.2012r. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji w trybie art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej czy
w określonym we wniosku stanie faktycznym podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał we wniosku,
że będzie zarządzał (...) spółką z o.o. w D. na podstawie umowy o świadczenie usług - kontrakt menedżerski, która będzie wykonywana w ramach prowadzonej przez wnioskodawcę, jako osoby fizycznej, działalności gospodarczej.

Na dzień sporządzenia wniosku wnioskodawca miał zarejestrowaną działalności gospodarczą, która zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej polega na pozostałym doradztwie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzaniu.

Zaskarżoną decyzją ZUS Oddział w L. stanowisko zawarte we wniosku uznał
za nieprawidłowe.

Do dnia 31.12.2011r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) spółce z o.o.
w D. na stanowisku Prezesa Zarządu - Dyrektora Naczelnego na podstawie umowy o pracę, która uległa rozwiązaniu za porozumieniem stron. Wnioskodawca jest członkiem zarządu w/w spółki i pełni funkcję Prezesa Zarządu.

Z dniem 1.01.2012r. ubezpieczony rozpoczął działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miejski w Z.,
co wynika z przedłożonego odpisu CEIDG (k. 12 akt sąd.) Przedmiot działalności gospodarczej został określony przez podanie 70.22.Z - pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.

W dniu 28.11.2011r. ubezpieczony E. S. zawarł z (...) spółką
z o.o. z siedzibą w D. umowę o świadczenie usług - kontrakt menedżerski.

Przedmiot umowy został określony w rozdziale 2 umowy, gdzie wskazano,
że ubezpieczonemu, jako menedżerowi, powierza się zarządzanie spółką, zaś w rozdziale 3 określono szczegółowe zasady wykonywania obowiązków przez menedżera i jego odpowiedzialność. Umowa została zawarta na czas określony pełnienia przez menedżera funkcji członka zarządu spółki.

Umowa jest wykonywana od dnia 1.01.2012r.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie E. S.
za uzasadnione.

Sąd Okręgowy wskazał, że kluczowe znaczenie ma tu stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w wyroku z 9.12.2008r. I UK 138/08, wedle którego umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem (spółką) lub kontrakt menedżerski wskazane w art.13 pkt 9 ustawy
z 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako źródło przychodu
z działalności wykonywanej osobiście, nie stanowią samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniu społecznemu z art.6 ust.1 pkt 4 z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli są realizowane w ramach prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Analiza tego orzeczenia prowadzi do wniosku, że menedżer prowadzący
w zakresie usług zarządzania działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, który zawarł ze spółką umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania, podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Z tych powodów Sąd przyjął, że stanowisko zawarte we wniosku złożonym
w dniu 6.04.2012r. przez E. S. w sprawie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, która obejmowała wykonywanie pracy na podstawie umowy menedżerskiej, było prawidłowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na mocy art. 477 ¹⁴ § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję
i orzekł jak w sentencji.

Od wyroku apelację wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności:

- art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kontrakt menedżerski nie stanowi samodzielnego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, a przychody z tego tytułu nie stanowią podstawy wymiaru składek,

- art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że osoba wykonująca umowę kontraktu menedżerskiego, prowadząca działalność gospodarczą, która nie wykonuje innych czynności w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ rentowy wniósł o:

zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o:

- uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej
są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, w tym stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 6 - osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów
o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Kontrakt menedżerski jest umową nienazwaną, dotychczas nie uregulowaną
w przepisach prawa cywilnego. Zawarta umowa wynika ze stosunku cywilnoprawnego określonego w art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. nr 16 poz. 93 z późn.zm.). Kontrakt menedżerski to umowa, w której jedna strona zobowiązuje się do prowadzenia przedsiębiorstwa drugiej strony na jej rachunek i ryzyko we własnym bądź cudzym imieniu za wynagrodzeniem.

Zgodnie z art. 13 ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2009r. nr 51 poz. 307 z późn.zm.) za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się, na równi z przychodami uzyskiwanymi z tytułu wykonywanych umów zlecenia czy umów o dzieło, przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7 (tj. przychodów otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych).

W ocenie Zakładu kontrakt menedżerski stanowi umowę cywilnoprawną podobną do zlecenia wykonywaną przez osobę fizyczną poza działalnością gospodarczą, nawet jeśli kontrakt realizowany jest na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Wynika to z tego, że od dnia 1.01.2004r. wykonywanie pracy na podstawie umowy
o zarządzanie przedsiębiorstwem nie jest traktowane jako umowa wykonywana na zasadzie pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż w zakresie opłacania podatku dochodowego przychód uzyskiwany z takiej umowy stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście (por. z art. 13 ust. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym umowa kontraktu menedżerskiego jest traktowana jako odrębny tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a nie jako umowa wykonywana w ramach działalności gospodarczej. Powyższe skutkuje zaistnieniem dla takiej osoby fizycznej obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy kontraktu menedżerskiego w sytuacji gdy w ramach posiadanego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zyskuje wyłącznie przychody z tytułu tejże umowy.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, gdy wnioskodawca wykonuje jedynie pracę na podstawie umowy - kontraktu menedżerskiego, a nie wykonuje innych czynności
w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej, nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
tj. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Ponadto cechą charakterystyczną działalności gospodarczej jest wykonywanie jej
we własnym imieniu, na własny rachunek, ponosząc w całości związane z nią ryzyko gospodarcze.

Natomiast w umowie o świadczenie usług - kontrakt menedżerski wnioskodawca będzie zarządzać spółką, kierować działalnością spółki oraz zarządzać jej majątkiem, gospodarować mieniem spółki, współdziałać z pozostałymi organami spółki oraz wykonywać uchwały pozostałych organów spółki.

Według organu rentowego nie można uznać, że przychody z tytułu kontraktu menedżerskiego są przychodami uzyskiwanymi w ramach działalności gospodarczej, a kontrakt menedżerski nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi.

Pełnomocnik wnioskodawcy w odpowiedzi na apelację wniósł o: oddalenie apelacji organu rentowego w całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że wywód Sądu pierwszej instancji należy w pełni podzielić oraz uznać za prawidłowy. Przedstawione w wyroku Sądu pierwszej instancji rozważania prawne, oparte na jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, znajdują w pełni zastosowanie
w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji
z 6 kwietnia 2012r., co uzasadnia żądanie oddalenia apelacji w całości.

Zdaniem apelującego za chybione należy także uznać rozważania organu rentowego
w przedmiocie uznania kontraktu menedżerskiego, wykonywanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, za wyłączny tytuł do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.

Pełnomocnik wnioskodawcy podał, że za zasadne należy uznać wskazanie Sądu pierwszej instancji, który uznał, iż umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem nie może być traktowana
w niniejszej sprawie jako odrębny tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, a jako umowa wykonywana w ramach działalności gospodarczej. Ponadto Sąd podkreślił, iż nie może być argumentem przemawiającym za zasadnością decyzji organu rentowego ograniczenie czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w ramach działalności gospodarczej do usługi jednego rodzaju.

Należy w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z art.8 ust.6 pkt 1 ustawy ZUS „za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych”. Zatem zgodnie z powyższą regulacją dla zakwalifikowania danej osoby jako prowadzącej pozarolniczą działalność w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wystarczy sam fakt, że dana osoba prowadzi działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Menedżer wykonuje bowiem czynności osobiście i ponosi odpowiedzialność za ich wykonywanie oraz za podejmowane decyzje. Wszelkie działania podejmowane przez menedżera są zatem wykonywane na jego odpowiedzialność, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym przychody uzyskiwane z tej działalności to przychody uzyskiwane w ramach działalności gospodarczej i powinny stanowić wyłączny tytuł do ubezpieczeń społecznych.

W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2013r. pełnomocnik wnioskodawcy wskazał,
iż w przypadku braku prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej organ rentowy nie powinien wydać na jego rzecz interpretacji indywidualnej, która zgodnie z treścią art. 10 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej może być wydana jedynie na wniosek przedsiębiorcy. Ponadto zarzucił, że zaprzestanie pełnienia przez wnioskodawcę funkcji członka zarządu nie oznacza zaprzestanie pełnienia działalności gospodarczej tylko zaprzestanie jej wykonywania na rzecz określonego podmiotu. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy wynagrodzenie z zawartego przez wnioskodawcę kontraktu stanowi dla niego przychód. Powołał się również na przepis art. 375 ¹ Kodeksu spółek handlowych, z którego wynika iż rada nadzorcza jak i walne zgromadzenie wspólników nie może wydawać członkowi zarządu wiążących poleceń co do sposobu realizacji jego obowiązków,
co przemawia za brakiem podporządkowania menedżera a przepis art. 380 k.s.h. wprowadza zakaz konkurencji.

Pełnomocnik wnioskodawcy również poinformował, że wnioskodawca od dnia 21 czerwca 2013r. wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usługi z zakresu zarządzania także na rzecz innego podmiotu, tj. Kombinatu (...) Spółka Akcyjna.

Sąd Apelacyjny uznał, że apelacja organu rentowego jako zasadna podlega uwzględnieniu.

W bezspornym stanie faktycznym niniejszej sprawy Sąd II instancji dokonał odmiennej od Sądu I instancji oceny prawnej, co skutkowało zmianą wyroku i oddaleniem odwołania.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS O/L. z dnia 17.04.2012r.
w ten sposób, że uznał za prawidłowe stanowisko zawarte we wniosku złożonym w dniu 6.04.2012r. przez odwołującego w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 10 ustawy z 18.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2010.220.1447 ze zm.) przedsiębiorstwo może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (ust. 1). Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (ust. 2). Przedsiębiorca
we wniosku jest zobowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie (ust. 3).

Wniosek o wydanie interpretacji zawiera również:

1) firmę przedsiębiorcy,

2) oznaczenie siedziby i adresu, albo miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy,
3) numer identyfikacji podatkowej (NIP),

4) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo w Ewidencji

Działalności Gospodarczej,

5) adres do korespondencji.

Udzielenie interpretacji następuje w drodze Decyzji, od której przysługuje odwołanie. Tak więc w świetle art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedmiotem interpretacji mogą być przepisy odnoszące się do świadczeń przedsiębiorcy i będących daniną publiczną oraz składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Składający wniosek obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Wymagane jest, aby stan faktyczny był przedstawiony we wniosku w sposób wyczerpujący, co wiąże się z koniecznością podania wszystkich jego elementów istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej.

Stan faktyczny brany pod uwagę do wydania interpretacji nie może być uzupełniany, dopowiadany. W postępowaniu w przedmiocie wydania interpretacji tylko i wyłącznie podatnik (płatnik) przedstawia w sposób wyczerpujący stan faktyczny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26.02.2008r. III S.A./WA 20/08).

Nie ma zatem znaczenia podana przez pełnomocnika wnioskodawcy w piśmie z dnia
1 grudnia 2013r. informacja, że wnioskodawca od dnia 21 czerwca 2013r. wykonuje
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usługi z zakresu zarządzania także na rzecz innego podmiotu, tj. Kombinatu (...) Spółka Akcyjna.

Należy również zaznaczyć, że organ państwowy w postępowaniu zmierzającym do wydania interpretacji nie jest uprawniony do ingerowania w stan faktyczny zawarty we wniosku o jej udzielenie. Rolą organu administracji publicznej i istotą jego postępowania w sprawie urzędowej interpretacji jest ocena stanowiska strony, nie zaś przedstawienie poglądów
i interpretacji mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych w odniesieniu do różnych stanów faktycznych. Organ w postępowaniu w sprawie urzędowej interpretacji nie może prowadzić żadnego postępowania dowodowego, bowiem przedmiotem tego postępowania nie jest ustalenie stanu faktycznego - stan ten jest bowiem stanem hipotetycznym określonym przez wnioskodawcę we wniosku o interpretację.

Dla rozstrzygnięcia kwestii prawnych nie jest bowiem istotne rzeczywiste wystąpienie określonych zdarzeń.

Organ w postępowaniu zmierzającym do wydania interpretacji ogranicza się jedynie do wykładni treści właściwych przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy.

Tym samym rolą Sądu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznającym odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jest kontrola dokonanej przez organ rentowy interpretacji przepisów prawa w odniesieniu do wskazanego we wniosku o dokonanie interpretacji stanu faktycznego.

Należy pamiętać, że interpretacja nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach,
a jedynie stanowi potwierdzenie istnienia lub nieistnienia określonych uprawnień
i obowiązków w sferze prawa.

Niewątpliwie przedmiotowy wniosek o interpretację spełniał wymogi formalne określone
art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, albowiem został złożony przez przedsiębiorcę, wskazano siedzibę, adres, numer identyfikacji podatkowej, numer w rejestrze przedsiębiorców w KRS.

Kontrolą Sądu objęta została ocena, czy zaskarżoną decyzją dokonał organ rentowy prawidłowej interpretacji wskazanych przepisów prawa w odniesieniu do wskazanego stanu faktycznego.

Sąd pierwszej instancji opierając się na tezach zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008r. sygn. akt I UK 138/08 stwierdził, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji kontrakt menedżerski wskazany w art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako źródło przychodu z działalności wykonywanej osobiście nie stanowi samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z takim stanowiskiem Sąd Apelacyjny się nie zgadza.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na wskazany we wniosku stan faktyczny sprawy. Mianowicie, wnioskodawca był pracownikiem (...) spółki z o.o. z siedzibą w D. zatrudnionym na stanowisku Prezesa Zarządu - Dyrektora Naczelnego od dnia 22 grudnia 2006r. do dnia 31 grudnia 2011r. na podstawie umowy o pracę, która
z dniem 31.12 2011r. została rozwiązana na zasadzie porozumienia stron. Równocześnie wnioskodawca jest członkiem zarządu i pełni funkcję Prezesa Zarządu Spółki.

Rada Nadzorcza (...) Spółki z o.o. w dniu 28.12.2011r. podjęła uchwałę
nr (...) o wyrażeniu zgody na rozwiązanie z E. S. umowy o pracę
za porozumieniem stron i ustaliła nową formę zatrudnienia, tj. kontrakt menedżerski. Wnioskodawca z dniem 1.01.2012r. rozpoczął działalność gospodarczą, określając jako jej przedmiot zarządzanie i kierowanie.

Rozpoczynając od 1 stycznia 2012r. działalność gospodarczą pod firmą(...) E. S.
z siedzibą w Z. wnioskodawca określił, że jej przedmiotem będzie zarządzanie
i kierowanie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowość, zorganizowanie i ciągłość. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza nie jest określona zamkniętymi ramami czasowymi.

Ponadto osoba prowadząca działalność gospodarczą zawsze ponosi ryzyko związane
z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z istoty prowadzenia działalności gospodarczej wynika, że osoba prowadząca taką działalność ponosi ryzyko gospodarcze. Ryzyko gospodarcze związane z działalności gospodarczą to np. ryzyko inwestycyjne czyli prawdopodobieństwo nieuzyskania przewidywanych (względnie oczekiwanych) wyników ekonomiczno-finansowych związanych z tą działalnością lub też podejmowanym przedsięwzięciem. Występowanie ryzyka gospodarczego jest konsekwencją istniejącej
w gospodarce rynkowej wolności gospodarczej oraz szerokiego zakresu swobód, jakie ona
ze sobą pociąga. W ramach stosunku pracy natomiast, pracownik, jeśli wykonywał starannie swoje obowiązki, ma prawo do wynagrodzenia, chociażby rezultat pracy był nieudany,
a zatem nie ponosi ryzyka gospodarczego. W takiej sytuacji ryzyko gospodarcze ponosi zawsze pracodawca.

W niniejszym stanie faktycznym działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę ma być realizowana poprzez wykonywanie umowy o świadczenie usług - kontrakt menedżerski z dnia 28.12.2011r.

W zakresie przedmiotu umowy strony określiły go na kierowanie działalnością spółki oraz zarządzanie jej majątkiem.

Zwraca uwagę zapis pkt 3.5 z którego wynika, że wnioskodawca E. S. zobowiązuje się nie angażować w żadną działalność, która mogłaby negatywnie wpłynąć na należyte wykonywanie obowiązków, a w szczególności zobowiązuje się, że bez uprzedniej pisemnej zgody spółki nie będzie prowadzić działalności gospodarczej innej niż związanej
z przedmiotem umowy na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, a także zarządzać taką działalnością, ani nie będzie przedstawicielem przy takiej działalności, odpłatnie czy nieodpłatnie wykonywać czynności w ramach przedsiębiorstwa prowadzonego przez innego przedsiębiorcę.

Niemniej ważny pozostaje zapis pkt.3.7 - zgodnie z którym menedżer - a więc wnioskodawca zobowiązuje się do wykonywania umowy osobiście.

W zakresie uregulowań dotyczących wynagrodzenia zauważyć należy, że zostało ono ustalone jako wynagrodzenie miesięczne i premia roczna.

Zatem wnioskodawca ma zawsze zagwarantowane prawo do wynagrodzenia, choćby rezultat pracy był nieudany a zatem nie ponosi on ryzyka gospodarczego charakterystycznego dla działalności gospodarczej.

Nadto strony zawarły w kontrakcie również umowę o zakazie działalności konkurencyjnej
w trakcie trwania umowy jak i w okresie 6 miesięcy od jej rozwiązania.

Analizując charakter prawny łączącej strony umowy nazwanej kontraktem menedżerskim nie sposób zapomnieć o generalnej zasadzie swobody umów, określonej w art. 353 ¹ k.c. Zasada ta polega w pierwszej kolejności na możliwości wyboru przez strony rodzaju stosunku prawnego, który będzie ich łączył. Dotyczy to także wykonywania stale i za wynagrodzeniem określonych czynności, a więc stosunku prawnego określanego jako wykonywanie zatrudnienia w szerokim tego słowa znaczeniu. Jak bowiem wiadomo zatrudnienie może być wykonywane na podstawie stosunku cywilnoprawnego (umowy typu zlecenia, kontraktu menedżerskiego) lub stosunku pracy.

Z kolei instytucja kontraktu menedżerskiego budzi nadal w literaturze, nie tylko zresztą prawa pracy, wiele kontrowersji. Stwierdzić trzeba na wstępie, że samo pojęcie „kontraktu menedżerskiego”, nazywanego niekiedy zamiennie „kontraktem kierowniczym”, powinno być zasadniczo odnoszone tylko do podstawy zatrudnienia osób zarządzających zakładem pracy będącym podmiotem gospodarczym - przedsiębiorstwem, spółką czy spółdzielnią -
w imieniu pracodawcy. Jest bowiem synonimem umowy o zarządzanie.

Generalnie należy podzielić pogląd, że skutkiem zawarcia umowy o zarządzanie (kontraktu menedżerskiego) nie jest powstanie stosunku pracy. Podstawami nawiązania stosunku pracy mogą być bowiem umowa o pracę (art. 25 k.p.), powołanie (art. 68 k.p.), wybór (art. 73 k.p.), mianowanie (art. 76 k.p.) lub spółdzielcza umowa o pracę (art. 77 k.p.). Katalog ten jest zamknięty, na co wskazuje także treść art. 2 k.p., zawierającego definicję pracownika jako osoby zatrudnionej na jednej z wymienionych podstaw. Kontraktu menedżerskiego wśród nich nie ma.

W takim i tylko w takim sensie kontrakt menedżerski jest typem umowy prawa cywilnego - nazwanej (o świadczenie usług, zlecenia czy o dzieło) lub nienazwanej. Niemniej jednak nie jest wykluczona możliwość kierowania zakładem pracy przez pracownika. Przy tym strony umowy o pracę mogą, uzgadniając jako rodzaj pracy zarządzanie zakładem pracy, ukształtować treść stosunku pracy w taki sposób, że będzie on wprawdzie zawierał pewne elementy swoiste, różniące go od stosunku pracy „zwykłego” czy „czystego”, ale które nadal będą mieściły się w konwencji stosunku pracy zdefiniowanego w art. 22 k.p. Owe elementy swoiste dotyczą głównie jednej cechy typologicznej stosunku pracy - podporządkowania organizacyjnego pracownika pracodawcy. Na brak tego elementu w stosunkach pracy kierowników zakładów pracy zwracano uwagę tak w doktrynie, jak i w judykaturze od lat.
Tę szczególną sytuację tzw. kadry kierowniczej (menedżerskiej), wyrażającą się zwłaszcza brakiem przełożonego, któremu przysługiwałaby kompetencja do wydawania poleceń dotyczących pracy (art. 100 § 1 k.p.), dostrzegł - i zareagował na nią - ustawodawca (np.
w zakresie regulacji czasu pracy czy ustalania warunków wynagrodzenia). Warto dodać,
że również w odniesieniu do regulacji stosunku pracy „klasycznego”, ukształtowanego
w warunkach kapitalizmu przemysłowego, postępują procesy jej uelastyczniania czy nawet liberalizacji, co oznacza przede wszystkim zwiększenie autonomii woli stron w kształtowaniu warunków zatrudnienia. Powstają więc w praktyce rozmaite formy zatrudnienia pracowniczego, a kontrakt menedżerski uważany jest za jedną z nich. Oceniając zamiar stron
i cel umowy, nie można pominąć sposobu ich realizacji. Może on nie potwierdzać charakteru umowy określonego jej nazwą.

Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 4 kwietnia 2002r., I PKN 776/00, zdefiniował niejako pojęcie kontraktu menedżerskiego stwierdzając, że „zawarcie umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem (kontraktu menedżerskiego) powoduje przeniesienie przez właścicieli tego przedsiębiorstwa na osobę zarządzającą (menedżera) uprawnień do samodzielnego podejmowania czynności faktycznych i prawnych dotyczących zarządzania przedsiębiorstwem, co oznacza samodzielność w zakresie kierowania nim, swobodę
w wyborze sposobu (stylu) zarządzania, możliwość wykorzystania dotychczasowych kontaktów handlowych, doświadczenia zawodowego, umiejętności organizacyjnych, reputacji, własnego wizerunku. Tych cech nie wykazuje stosunek pracy, w którym podmiot zatrudniający jest uprawniony do wydawania pracownikowi wiążących poleceń”.

Wracając na grunt niniejszej sprawy, wskazany we wniosku o interpretację stan faktyczny skłania do uzasadnionego przypuszczenia, że łącząca strony umowa była co najmniej umową prawa cywilnego, jak nie umową o pracę.

Cechami, które wskazywałyby na jej pracowniczy charakter są przede wszystkim: jej osobiste wykonywanie przez wnioskodawcę, podleganie uchwałom organów spółki (art.22 kp), obowiązek dbania o mienie spółki (art.100 kp). Znamiennym pozostaje również zawarty
w umowie zakaz konkurencji, tak charakterystyczny dla umowy o pracę. Również w sposób typowy dla stosunku pracy zostało ukształtowane wynagrodzenie za pracę. Przyznana została bowiem kwota miesięcznego stałego wynagrodzenia, a nadto ustalona została premia roczna.

Nie wnikając jednak dogłębniej w charakter tej umowy - gdyż pozostaje to poza sferą zainteresowania Sądu z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy - stwierdzić jednak należy,
iż tak ukształtowana umowa nie wyczerpuje pojęcia działalności gospodarczej jako tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym w trybie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu
i rentowym podlega osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność, którą - zgodnie
z art. 8 ust. 6 pkt 1 tej ustawy - jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

W niniejszej sprawie wnioskodawca z dniem 1.01.2012r. zmienił podstawę prawną swojego zatrudnienia z umowy o pracę - na umowę prawa cywilnego, w sytuacji kiedy faktycznie wykonuje tę samą pracę. Odbiorcą pracy wykonywanej przez wnioskodawcę pozostaje wyłącznie spółka, która zresztą zastrzegła sobie prawa własności intelektualnej stworzone przez wnioskodawcę.

Zauważyć należy, że pozostaje w sprzeczności z zasadą swobody działalności gospodarczej zapis zawarty w pkt 3.5 umowy, zakazujący wnioskodawcy prowadzenia działalności gospodarczej innej niż związanej z przedmiotem umowy na własny rachunek lub z innymi osobami, bez uzyskania pisemnej zgody spółki. Wnioskodawca nie może również angażować się w żadną działalność, która mogłaby negatywnie wpływać na należyte wykonywanie jego obowiązków. Takie zawężenie i ograniczenie działalności wnioskodawcy nie daje się pogodzić z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji kiedy to jedynie wykonywanie kontraktu menedżerskiego ma stanowić wypełnienie samozatrudnienia.

Na marginesie należy zauważyć, że w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z dnia
26 lipca 2002r. która wprowadziła do Kodeksu pracy do art.22 przepis § 1 ² o treści „nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1” stwierdzono, że przepis ten zmierza do częściowego przynajmniej ograniczenia zjawiska tzw. samozatrudnienia.

Samozatrudnienie oznacza podjęcie przez osobę fizyczną działalności gospodarczej
i wykonywanie na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy czynności (zwłaszcza usług) w charakterze przedsiębiorcy, a nie pracownika.

Reasumując - gdyby działalność gospodarczą prowadzoną przez wnioskodawcę sprowadzić - tak jak tego oczekuje wnioskodawca - tylko do realizacji umowy o świadczenie usług - kontrakt menedżerski - to taka działalność nie spełnia przesłanek z art. 2 ustawy
o działalności gospodarczej warunkujących uznanie jej za działalność gospodarczą.

Istotą działalności gospodarczej jest bowiem jej prowadzenie w sposób ciągły
i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko przedsiębiorcy.

Z uwagi bowiem na fakt, że kontrakt menedżerski jest zawarty na czas określony, nie zostaje spełniona przesłanka „ciągłości”.

W tym miejscu należy powołać się między innymi na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 4 stycznia 2008r. I UK 208/07 (Lex nr 442841), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że „definicja legalna działalności gospodarczej, zamieszczona w przepisie art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oznacza, że działalność ta ma być z założenia działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu.”

Trudno też uznać, że działalność ta ma charakter zarobkowy.

Wnioskodawca nie ponosi ryzyka gospodarczego charakterystycznego dla działalności gospodarczej, gdyż ma zagwarantowane prawo do wynagrodzenia, choćby rezultat pracy był nieudany.

Przez charakter zarobkowy należy rozumieć osiągnięcie zysku - jako nadwyżki przychodów nad stratami. Wnioskodawca tymczasem uzyskuje wprawdzie zarobek - ale nie z tytułu różnicy między nadwyżką a przychodami, a jedynie z tytułu wynagrodzenia wskazanego
w stałej kwocie 70.000 zł. Ponadto ma zagwarantowaną premię.

Również wbrew stanowisku pełnomocnika wnioskodawcy okoliczność, że wskazany przepis art.375 ¹ k.s.h. (dotyczący spółek akcyjnych a w momencie zawierania kontraktu menedżerskiego Kombinat (...) był Spółką z o.o.) stanowi, że walne zgromadzenie
i rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki, to jednak zgodnie z art. 375 k.s.h. wobec spółki akcyjnej członkowie zarządu podlegają ograniczeniom ustanowionym w niniejszym dziale, w statucie, regulaminie zarządu oraz w uchwałach rady nadzorczej i walnego zgromadzenia.

Ograniczenia członków zarządu wobec spółki (stosunki wewnętrzne) mogą mieć podstawę ustawową, umowną (również z jednostronnego aktu założycielskiego) lub na podstawie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy. W statucie spółki można natomiast ograniczyć czynności zarządu przez ustanowienie konieczności uzyskania zgody na dokonanie należnych czynności ze strony niektórych organów itp. Możliwe są ograniczenia czasowe, terytorialne itp.

Natomiast w odniesieniu do spółek z o.o., którą to spółką była (...)
w momencie zawierania kontraktu menedżerskiego zakaz wydawania wiążących poleceń pod adresem członków zarządu dotyczy tylko rady nadzorczej (art. 219 § 2 k.s.h.). Oznacza to,
iż w przypadku spółek z o.o. stosunkowo często ma miejsce faktyczne zarządzanie spółką przez wspólnika, nie wchodzącego zarazem formalnie w skład zarządu spółki.

Reasumując - w sytuacji realizacji kontraktu menedżerskiego z dnia 28 grudnia 2011r.
w ramach działalności gospodarczej - brak jest przesłanek do uznania, iż faktycznie działalność gospodarcza jest prowadzona w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Przyjęciu takiego stanowiska przez Sąd Apelacyjny nie stoi na przeszkodzie cytowany wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2008r. I UK 138/08. W tym wyroku, stan faktyczny wyglądał nieco inaczej, a mianowicie w sprawie tej nie kwestionowano, iżby zainteresowany nie prowadził działalności gospodarczej. Ustalono, że zainteresowany zgłosił do ewidencji między innymi taki przedmiot działalności gospodarczej jak usługi w zakresie zarządzania przedsiębiorstwami, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej
i zarządzania. Umowy menedżerskie nie były wyłącznym przedmiotem jego faktycznej działalności, bowiem wykonywał jeszcze stałe doradztwo i wynajmował pomieszczenia.
W niniejszej sprawie stan faktyczny jest zgoła inny, albowiem wnioskodawca
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej może wykonywać właściwie tylko prace objęte kontraktem menedżerskim.

Nadto wyrok ten dotyczył głównie kwestii interpretacji art. 13 pkt 9 ustawy podatkowej. Sąd Najwyższy rozstrzygnął bowiem, że obie ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i z 13 października 1991r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zajmują się odrębnymi przedmiotami regulacji. Wspólną podstawą do zastosowania ich w tej sprawie było prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Działalność ta stanowi podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym a z drugiej strony dochód osoby fizycznej podlega ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawie podatkowej).

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 13 pkt 9 ustawy podatkowej nie ingeruje
w ustrojowe podstawy działalności gospodarczej, a dotyczy wyłącznie opodatkowania i taka tylko jest przedmiotowa granica jego regulacji.

Reasumując, zdaniem Sądu Apelacyjnego we wskazanym we wniosku o interpretację stanie faktycznym, kontrakt menedżerski stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz.1585 ze zm.).

Z tych względów wyrok należało zmienić i odwołanie oddalić na mocy art. 386 § 1 kpc.

/-/ SSO del. E. Kocurek-Grabowska /-/ SSA K. Merker /-/ SSA M. Woźnowska-Gallos

Sędzia Przewodniczący Sędzia

JM