Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Katowicach

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 marca 2018 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:	SSA Wojciech Kopczyński (spr.)
Sędziowie:	SSA Iwona Hyła SSO del. Karina Maksym
Protokolant:	Bartłomiej Wiench

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie Roberta Sobczaka

po rozpoznaniu w dniach 7 grudnia 2017 r. oraz 9 marca 2018 r. sprawy:

1.  G. J. s. E. i M. ur. (...) w W., oskarżonego z art. 258 §1 kk, art. 62 §2 kks w zb. z art. 76 §1 kks w zw. z art. 37 §1 p. 2 i 5 kks w zw. z art. 6 §2 kks i inne

2.  P. D. s. Z. i S. ur. (...) w S.,

oskarżonego z art. 258 § 1 kk; art. 62 § 2 kks w zb. z art. 76 § 1 kks w zw. z art. 37 § 1 p. 2 i 5 kks w zw. z art. 6 § 2 kks;

3.  R. J. s. J. i H. ur. (...) w P.,

oskarżonego z art. 62 §2 kks w zb. z art. 76 §1 kks w zw. z art. 37 §1 p. 2 i 5 kks w zw. z art. 6 §2 kks

4.  P. Ż. s. P. i Z. ur. (...) w C.,

oskarżonego z art. 62 §2 kks w zb. z art. 76 §1 kks w zw. z art. 37 §1 p. 2 i 5 kks w zw. z art. 6 §2 kks

na skutek apelacji prokuratora i obrońców oskarżonych

od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

z dnia 14 czerwca 2016 roku, sygn. akt XVI K 17/10

1.  zmienia punkt 2 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że eliminuje z opisu czynu przypisanego G. J. stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu” i przyjmuje, że oskarżony wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. i za to na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. skazuje go na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 (dwieście) stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 (stu) złotych,

2.  na podstawie art. 440 k.p.k. zmienia punkt 5 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego G. J. od zarzucanych mu przestępstw
z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., opisanych w punktach od
3 do 29 części wstępnej wyroku i w tej części kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa,

3.  uchyla orzeczenia: - o przepadku korzyści majątkowych, zawarte w punktach 3, 4, 11
i 12; - o karach łącznych pozbawienia wolności, zawarte w punktach 6 i 10 oraz
- o zaliczeniu na poczet kar pozbawienia wolności okresów tymczasowego aresztowania oskarżonych, zawarte w punktach 7 i 13 zaskarżonego wyroku,

4.  zmienia punkt 9 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że eliminuje z opisu czynu przypisanego P. D. stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu” i przyjmuje, iż oskarżony dopuścił się czynu w warunkach opisanych w przepisie art. 8 § 1 k.k.s. i wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa
z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 12 k.k. oraz art. 65 § 1 k.k.
i przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k.
w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazuje go na karę 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. na karę 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 (dwieście) stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 (stu) złotych, uznając jednocześnie, że na podstawie art. 8 § 2 k.k.s wykonaniu podlegają kara pozbawienia wolności oraz kara grzywny wymierzone za przestępstwo skarbowe;

5.  w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

6.  na podstawie art. 39 § 1 i 2 k.k.s. łączy orzeczone wobec oskarżonego G. J. kary pozbawienia wolności i wymierza nową karę łączną
2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,

7.  na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 13 czerwca 2008 roku godz. 6,55 do dnia 13 czerwca 2010 roku, uznając tym samym karę łączną pozbawienia wolności za wykonaną w całości,

8.  na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 czerwca 2010 roku do dnia 23 września 2010 roku, przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równy dwóm dziennym stawkom grzywny, uznając tym samym, że grzywna została wykonana w całości w wymiarze 200 (dwustu) stawek dziennych,

9.  na podstawie art. 39 § 1 i 2 k.k.s łączy orzeczone wobec oskarżonego P. D. kary pozbawienia wolności i wymierza nową karę łączną 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności,

10.  na podstawie art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu P. D. na poczet orzeczonej nowej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 października 2008 roku godz. 12.10 do dnia 1 października 2009 roku,

11.  zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Katowicach) na rzecz adwokata J. D. - Kancelaria Adwokacka w K. i adwokata Ł. K.
– Kancelaria Adwokacka w K. po 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć
i 60/110) złotych, w tym 23 % podatku VAT, z tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu G. J. i P. D.w postępowaniu odwoławczym,

12.  zwalnia oskarżonych G. J. i P. D.od wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym i opłat za obie instancje, a kosztami postępowania w zakresie odnoszącym się do oskarżonych R. J.
i P. Ż. obciąża Skarb Państwa.

SSO del. Karina Maksym SSA Wojciech Kopczyński SSA Iwona Hyła

Sygn. akt II AKa 387/17

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt XVI K 17/10, uznał oskarżonego G. J. za winnego tego, że
w okresie od roku 2003 do maja 2007 na terenie różnych miast Polski,
w szczególności aglomeracji (...) i w W., z innymi osobami brał udział
w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw m.in. polegających na poświadczeniu nieprawdy w dokumentach i przestępstw skarbowych polegających na zaniżeniu należności podatkowych Skarbu Państwa poprzez wystawianie nierzetelnych faktur na wykonanie różnych usług, których
w rzeczywistości nie wykonano, przez co wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i za to na mocy art. 258 § 1 k.k. skazał go na karę
1 roku pozbawienia wolności.

Jednocześnie uznał oskarżonego G. J. za winnego tego, że w okresie od stycznia 2004 do 2007r., na terenie różnych miast Polski,
w szczególności aglomeracji (...) i w W., działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, doprowadził do wystawienia
w sposób nierzetelny szeregu faktur VAT za nieistniejące usługi – wymienione
i opisane w części wstępnej wyroku w punkcie 2 – przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie podatku w kwocie nie mniejszej niż 3.042.939,68 złotych poprzez narażenie na zwrot podatku VAT w kwocie nie mniejszej niż 548.726,83 złotych, co stanowi 22 % od łącznej kwoty netto nie mniejszej niż 2.494.212,85 złotych, oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych za lata 2004-2007 w łącznej kwocie nie mniejszej niż 473.900,44 złotych stanowiące łącznie kwotę znacznej wartości, czym wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65
§ 1 k.k. i art. 12 k.k. i przestępstwa karno skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. przy zat. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 i 5 k.k.s. i za to skazał go na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 65 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz skazał go na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s i art. 23 § 1 i 3 k.k.s. na kare 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i kare grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych, uznając jednocześnie, że na podstawie art. 8 § 2 k.k.s. wykonana będzie jedna z kar pozbawienia wolności to jest orzeczona za przestępstwo na podstawie art. 294 § 1 k.k. kara 2 lat pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 33 § 1 k.k.s. orzekł środek karny wobec oskarżonego G. J. przepadku korzyści majątkowej w kwocie 503.181,36 złotych.

Na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 503.181,36 złotych.

Ponadto uznał oskarżonego G. J. za winnego popełnienia czynów, opisanych w punkcie od 3 do 29 części wstępnej wyroku, przez wyczerpał ustawowe znamiona przestępstw z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. skazał go za każdy z tych czynów na karę po 1 rok pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone powyżej oskarżonemu G. J. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu kare łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 13 czerwca 2008 roku godz. 6.55 do dnia 23 września 2010 roku.

Tym samym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach uznał oskarżonegoP. D. za winnego tego, że w okresie od roku 2003 do maja 2007 roku na terenie różnych miast Polski, w szczególności aglomeracji (...) i w W., brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, polegających na zaniżeniu należności podatkowych Skarbu Państwa poprzez wystawianie nierzetelnych faktur na wykonanie różnych usług, których w rzeczywistości nie wykonano, przez co wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i za to na mocy art. 258 § 1 k.k. skazał go na karę
8 miesięcy pozbawienia wolności.

Nadto uznał oskarżonego P. D. za winnego tego, że w okresie od stycznia 2004 do maja 2007 roku na terenie różnych miast Polski,
w szczególności aglomeracji (...) i w W., działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w krótkich odstępach czasu,
w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu wystawił w sposób nierzetelny szereg faktur VAT opisanych w zarzucie 2 za nieistniejące usługi wprowadzając
w ten sposób w błąd pracowników Urzędów Skarbowych i doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Skarbu Państwa w kwocie nie mniejszej niż 3.042.939,68 złotych poprzez narażenie przez zwrot podatku VAT w kwocie nie mniejszej niż 548.726,83 złotych, co stanowi 22 % od łącznej kwoty netto nie mniejszej niż 2.494.212,85 złotych, co umożliwiło odbiorcom faktur odzyskanie podatku VAT w kwocie, jak wyżej oraz podatku dochodowego oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych za lata 2004-2007 w łącznej kwocie nie mniejszej niż 473.900,44 złotych,

czym wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw.
z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65
§ 1 k.k. i art. 12 k.k. i przestępstwa karno skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkr 1 i 5 k.k.s. i za to skazał go na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 65 § 1 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych oraz skazał go na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art.
7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. i art. 23 § 1 i 3 k.k.s. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych, uznając jednocześnie, że na podstawie art. 8 § 2 k.k.s. wykonana będzie tylko jedna z kar pozbawienia wolności to jest orzeczona za przestępstwo ma podstawie art. 294 § 1 k.k. kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone oskarżonemu P. D.kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 33 § 1 k.k.s. orzekł środek karny wobec oskarżonego P. D. przepadku korzyści majątkowej w kwocie 62.355,32 złotych.

Na podstawie art. 45 § 1 k.k. orzekł przepadek korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 62.355,32 złotych.

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu P. D. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 października 2008 roku godz. 12.10 do dnia 1 października 2009 roku.

Jednocześnie Sąd Okręgowy w Katowicach uniewinnił oskarżonych R. J. oraz P. Ż. od popełnienia zarzucanego im przestępstwa
i w tym zakresie obciążył Skarb Państwa kosztami postępowania.

Zarzucane im przestępstwo miało polegać na tym, że w okresie od stycznia 2004 r. do grudnia 2006 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu
z innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu, doprowadzili do złożenia m.in. w US W. B. deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych firmy (...) s.j. R. J., P. Ż., podając w nich nieprawdę w związku z posłużeniem się nierzetelnie wystawionymi przez firmy (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. i inne fakturami, dotyczącymi usług nieistniejących, powodując uszczuplenie podatku VAT za okres od stycznia 2004 r. do grudnia 2006 r. w łącznej kwocie nie mniejszej niż 1.180.650,24 zł oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2004, 2005, 2006 w łącznej kwocie nie mniejszej niż 1.019,652,48 zł,

tj. o czyn z art., 62 § 2 k.k.s. z zb. z art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 i 5 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.

Poza tym zasądził koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przed Sądem I instancji oskarżonym G. J. i P. D. przez obrońców wyznaczonych z urzędu.

Zwolnił też oskarżonych G. J. i P. D.od kosztów postępowania obciążając nimi Skarb Państwa.

Powyższy wyrok zaskarżyli obrońcy oskarżonych G. J.
i P. D. oraz prokurator odnośnie oskarżonych R. J.
i P. Ż..

Obrońca oskarżonego G. J. zaskarżył wyrok w całości
i zarzucił mu obrazę prawa materialnego przez przyjecie, że działanie oskarżonego wspólnie i w porozumieniu wyczerpuje znamiona przestępstwa działania
w zorganizowanej grupie przestępczej w rozumieniu art. 258 § 1 k.k.

Zarzucił obrazę art. 33 § 6 k.k.s. przez jego pominięcie przy orzekaniu
o środkach karnych w rozumieniu art. 33 § 1 k.k. oraz przepadku korzyści majątkowej w rozumieniu art. 45 § 1 k.k.

Skarżący zarzucił też rażąco surowy wymiar kary w części dotyczącej grzywny wymierzonej za przestępstwo przewidziane w art. 76 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. i art. 23 § 1 i 3 k.w.s.

Zarzucając powyższe wniósł o: uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.; uchylenie orzeczenia o środku karnym orzeczonym w oparciu o art. 33 § 1 k.k.s. po zastosowaniu art. 33 § 6 k.k.s.
i wymierzonego przepadku korzyści majątkowej w oparciu o art. 45 § 1 k.k., oraz zmianę orzeczenia o karze wymierzonej za przestępstwo z art. 76 § 1 k.k.s. w zw.
z art. 72 § 2 k.k.s. w zw. z art. 27 § 1 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. i art. 23 § 1 i 3 k.k.s. poprzez wymierzenie wyłącznie kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku
i 6 miesięcy.

Obrońca oskarżonego P. D. zaskrżył powyższy wyrok
w zakresie rozstrzygnięcia z punku 8, dotyczącego czynu z art. 258 § 1 k.k.
w całości, tj. co do winy i zarzucił mu na podstawie art. 438 § 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, poprzez obrazę art. 7 k.p.k. i n fine, poprzez odmówienie wiary spójnym wyjaśnieniom oskarżonego, który przyznał się do wszystkich popełnionych przez siebie przestępstw i nie przyznał się do tych czynów, które zostały mu zarzucane, a których to nie popełnił.

W efekcie uchybień wyżej wskazanych zarzucił, na podstawie art. 438
§ 2 k.p.k., obrazę art. 5 § 2 k.p.k., co skutkowało poczynieniem błędnych ustaleń faktycznych. Pomimo rozbieżności w materiale dowodowym, które powodowały niedające się usunąć wątpliwości co do roli oskarżonego w procederze opisanym
w akcie oskarżenia, Sąd I instancji ustalił, że oskarżony miał świadomość działania
w grupie przestępczej i powinien odpowiadać za czyn z art. 258 § 1 k.k.

W związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k.

Nadto, uwzględniając postawę sprawcy, przyznanie się do pozostałych zarzutów, długi czas jaki upłynął od popełnienia zarzucanych pozostałych czynów przez oskarżonego oraz fakt uregulowania spraw życiowych poprzez prowadzenie działalności gospodarczej wspólnie z żoną oraz brak popełnienia jakichkolwiek przestępstw w tym okresie, wniósł o wymierzenie kary łącznej za pozostałe przestępstwa w wysokości nie wyższej niż 1 rok pozbawienia wolności i zaliczenie na poczet wykonania powyższej kary łącznej okresu faktycznego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 października 2008 r. godz. 12.10 do dnia 1 października 2009 r., a w efekcie uznanie powyższej kary za wykonaną.

Ponadto wniósł o nie orzekanie przepadku korzyści majątkowej osiągniętej
z przestępstwa z uwagi na brak takiej korzyści po stronie oskarżonego, brak wzbogacenia z tytułu popełnienia przestępstwa oraz brak środków na uregulowanie przepadku, co skutkować będzie koniecznością zaprzestania prowadzenia legalnej działalności gospodarczej i zrujnuje życie oskarżonego, jakie rozpoczął on po zakończeniu przestępczej działalności.

Natomiast Prokurator Okręgowy w Warszawie zaskarżył powyższy wyrok
w zakresie oskarżonych R. J. i P. Ż. w całości na ich niekorzyść.

Powołując się na przepisy art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia – art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. – poprzez wykraczającą poza swobodę ocenę dowodów, powierzchowną, dowolną i wybiórczą interpretację dowodów
w szczególności z oświadczeń procesowych M. F. i wyjaśnień oskarżonych R. J. i P. Ż., uznanie wbrew wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego wyjaśnień oskarżonych R. J.
i P. Ż., w których potwierdzili fakt popełnienia zarzucanych im czynów, za niewiarygodne, nieuwzględnienie i niedokonanie oceny istotnych dowodów
– wyjaśnień oskarżonych R. J. i P. Ż. z dnia 20 sierpnia 2009 r. oraz złożonych na rozprawie w 2014 r., a także dokumentacji księgowej firmy (...) s.j. R. J. P. Z. i podmiotów, które wg. dokumentacji były kontrahentami tej firmy – skutkującą uznaniem, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala na przyjęcie w sposób nie budzący wątpliwości, iż oskarżeni dopuścili się zarzucanego im czynu i w konsekwencji uniewinnieniu ich od zarzutu;

2. obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia – art.
2 § 2 k.p.k., art. 167 k.p.k., art. 352 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. – poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów z zeznań świadków T. R., M. U. oraz K. O. na okoliczność prowadzenia księgowości firmy (...) s.j. R. J. P. Ż., wykorzystywania nierzetelnych faktur do dokonywania rozliczeń podatkowych, miejsca przechowywania dokumentacji księgowej w/w firmy oraz charakteru dokumentów zabezpieczonych podczas przeszukania w/w firmy w sytuacji, gdy Sąd powziął wątpliwości czy faktury te były użyte w celu dokonania rozliczeń podatkowych, co skutkowało uznaniem, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala na przyjęcie w sposób nie budzący wątpliwości, iż oskarżeni dopuścili się zarzucanych im czynów i w konsekwencji uniewinnieniem ich od zarzutu;

3. obrazę przepisów postępowania mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia – art.
2 § 2 k.p.k., art. 167 k.p.k., art. 170 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.k., art. 352 k.p.k. i art. 366
§ 1 k.p.k. – poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu mającego na celu uzyskanie z Urzędu Skarbowego W. - B. informacji dotyczącej użycia faktur objętych zarzutami do dokonania rozliczeń podatkowych i uzyskanie dokumentów potwierdzających te informacje oraz rezygnację, mimo wcześniejszego dopuszczenia tego dowodu z jego przeprowadzenia na podstawie zarządzenia wydanego w tej kwestii w oparciu o błędny pogląd, iż dokumentacja w tym zakresie została już dołączona do akt sprawy, w sytuacji gdy Sąd powziął wątpliwość czy faktury te były użyte w celu dokonania rozliczeń podatkowych, co skutkowało uznaniem, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala na przyjęcie w sposób nie budzący wątpliwości, iż oskarżeni dopuścili się zarzucanych im czynów i w konsekwencji uniewinnieniem ich od zarzutu.

Podnosząc powyższe zarzuty na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k., art. 437
§ 2 k.p.k. oraz art. 456 k.p.k. wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części
i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Na rozprawie odwoławczej prokurator wnosił i wywodził jak w pisemnej apelacji oraz o nieuwzględnienie apelacji obrońców oskarżonych G. J. i P. D., za wyjątkiem punktu dotyczącego przepadku korzyści majątkowej.

W tym wypadku, poprzez odpowiednie zastosowania art. 8 § 2 k.k.s., powinien być - jego zdaniem - wykonywany tylko jeden środek karny w postaci przepadku korzyści majątkowej. Takie same rozwiązanie powinno być zastosowane w wypadku środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej w odniesieniu do oskarżonego P. D..

Sąd Apelacyjny stwierdził, co następuje:

Apelacja obrońcy G. J., w zakresie jakim zakwestionowano w niej przypisanie temu oskarżonemu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, nie zasługiwała na uwzględnienie. Podobnie bezzasadna okazała się apelacja obrońcy oskarżonegoP. D., w której zakwestionowano przypisanie mu przestępstwa z art. 258 § 1 k.k.

Wbrew zarzutom skarżących Sąd I instancji w tym zakresie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Wynika z nich bezspornie, że oskarżony G. J. wraz z innymi osobami założył kilka podmiotów gospodarczych, które wystawiały faktury za niewykonane usługi, tzw. faktury kosztowe. Bez wątpienia współdziałał z nim J. M. i oskarżony P. D.i inne ustalone osoby. Wynika to wyraźnie z wyjaśnień G. J. – organizatora całego procederu, którym Sąd I instancji dał wiarę i na nich się oparł oraz z innych dowodów, szczegółowo omówionych przez Sąd merytoryczny.

Sam P. D., który twierdził, że nie miał świadomości działania
w zorganizowanej grupie przestępczej, w swoich wyjaśnieniach potwierdził jednak, że ściśle współpracował z oskarżonym G. J. i innymi ustalonymi osobami i miał świadomość tego, że spółka, którą firmował swoim nazwiskiem, nie wykonywała usług za jakie wystawiano faktury. Trafnie więc Sąd I instancji uznał, że miał on świadomość istnienia grupy, akceptował jej przestępcze cele i godził się by je realizowano.

Jak trafnie ustalił to Sąd pierwszej instancji, wspomniana grupa przestępcza miała strukturę, trwałość, więzy organizacyjne, przywództwo i określony podział ról pomiędzy jej członkami.

Nie było więc najmniejszych podstaw do wzruszenia zaskarżonego wyroku
w tej części, tj. w zakresie skazania oskarżonych G. J. i P. D. za przestępstwa formalne z art. 258 § 1 k.k.

Były natomiast przesłanki do zmiany kwestionowanego wyroku w odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu G. J. w punkcie
2 tego orzeczenia.

W tym miejscu należy przypomnieć, że czyn zarzucony temu oskarżonemu,
a opisany w punkcie 2 części wstępnej wyroku, prokurator w akcie oskarżenia zakwalifikował z art. 62 § 2 k.k.s. w zb z art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt
2 i 5 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s., a więc wyłącznie jako przestępstwo skarbowe.

Natomiast Sąd I instancji, wyraźnie zmieniając opis czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie 2 zaskarżonego wyroku uznał, że wyczerpał on także znamiona przestępstwa powszechnego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 i § 3 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.

Jednak w nowym opisie czynu przypisanego oskarżonemu G. J. Sąd I instancji nie wprowadził desygnatów znamion wskazujących na to, że mamy do czynienia z oszustwem z art. 286 § 1 k.k.

W szczególności, w opisie czynu brak znamion w postaci wprowadzenia
w błąd albo wyzyskania błędu i doprowadzenia przez to do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Brak też w opisie czynu przypisanego oskarżonemu
w punkcie 2 zaskarżonego wyroku znamienia z art. 271 § 1 k.k. w postaci „osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne”.

Z opisu czynu przypisanego oskarżonemu G. J.
w punkcie 2 części dyspozytywnej wyroku, nie kwestionowanego przez prokuratora, wynika, że nie doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Można byłoby jedynie rozważać, w oparciu o to co ustalił Sąd I instancji, czy zachowanie oskarżonego nie było usiłowaniem doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jednak brak apelacji na niekorzyść tego oskarżonego
i brak w opisie czynu ustawowych znamion wskazujących na usiłowanie oszustwa wyklucza przyjęcia kwalifikacji z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k.

Aby można byłby to skutecznie zrobić należałoby wzbogacić opis czynu przepisanego oskarżonemu o działania będące odpowiednikiem ustawowych znamion usiłowania oszustwa, czego przy braku apelacji na niekorzyść oskarżonego czynić nie można.

Poza tym, nie stanowi doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem zachowanie sprawcy polegające na zaniżeniu wysokości należnego do zapłaty podatku, ustalonego w oparciu o procedurę samoobliczania, bez udziału organu podatkowego i uiszczenie należności podatkowej w kwocie niższej niż należna. Jest to samodzielna dyspozycja majątkowa podatnika, bez czynności ze strony organu podatkowego.

Nie ma zatem w opisie czynu konstytutywnego dla oszustwa z art. 286 § 1 k.k. znamienia rozporządzenia mieniem, dokonywanego przez organ podatkowy. Natomiast zaniżenie należnego zobowiązania podatkowego może być przestępstwem skarbowym. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego o sygn. I KZP 2/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach o sygn. II AKa 139/14).

Jeszcze raz należy podkreślić, że brak w tym zakresie apelacji na niekorzyść oskarżonego G. J. uniemożliwiał zmianę zaskarżonego wyroku w tej części poprzez korektę opisu czynu mu przypisanego.

W opisie czynu przypisanego oskarżonemu G. J. są natomiast znamiona w postaci narażenia Skarbu Państwa na zwrot podatku
i wystawiania w sposób nierzetelny szeregu faktur VAT, a więc znamiona charakterystyczne dla przestępstw skarbowych.

W konsekwencji zasadny był powrót do pierwotnej kwalifikacji tego czynu, przewidzianej w akcie oskarżenia, a więc przyjęcie, że czyn ten wyczerpał jedynie znamiona przestępstwa skarbowego.

Przy czym, konieczne było wyeliminowanie z jego opisu stwierdzenia „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu”, albowiem oskarżonemu przypisano tylko jedno przestępstwo skarbowe, a nadzwyczajne obostrzenie kary przewidziane w art. 37 § 1 pkt. 2 k.k.s. stosuje się jeżeli sprawcy uczynił sobie
z popełnienia przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu.

W rezultacie także z podstawy prawnej skazania należało wyeliminować pkt
2 wspomnianego wyżej art. 37 § 1 k.k.s., przewidującego w takiej sytuacji obostrzenie kary.

W konsekwencji przypisania oskarżonemu G. J. popełnienia tylko przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. należało wymierzyć mu jedną nową, nieco złagodzoną, karę pozbawienia wolności i karę grzywny

Sąd Apelacyjny na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. w zw. z art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. skazał oskarżonego G. J. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny
w wymiarze 200 stawek dziennych po 100 złotych każda.

W ocenie Sądu odwoławczego kary w tych wysokościach są odpowiednie do stopnia zawinienia oskarżonego i adekwatne do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu.

W odróżnieniu od oskarżonego G. J., opis czyn przypisanego oskarżonemu P. D.w punkcie 9 zaskarżonego wyroku zawiera konstytutywne znamiona przestępstwa oszustwa z art. 286 § 1 k.k. w postaci wprowadzenia w błąd pracowników Urzędów Skarbowych i doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jest też w jego opisie, oprócz znamienia
w postaci narażenia na zwrot podatku, stwierdzenie wskazując na to, że odbiorcy faktur odzyskali podatek, co przemawiało za możliwością kwalifikowania go nie tylko jako przestępstwa skarbowego.

Niemniej jednak, podobnie jak w wypadku oskarżonego G. J., w opisie czynu przypisanego oskarżonemu P. D.brak znamion przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. tj. osoby uprawnionej do wystawiania dokumentów, która poświadcza na nich nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Zwrot o wystawienie w sposób nierzetelny szeregu faktur jest wystarczający do uznania, że mamy do czynienia z przestępstwem skarbowym z art. 62 § 2 k.k.s., ale nie jest natomiast wystarczający do dodatkowego przypisania oskarżonemu występku powszechnego z art. 271 § 1 k.k.

Brak w tym zakresie apelacji prokuratora na niekorzyść oskarżonego uniemożliwił Sądowi odwoławczemu zmianę w tym kierunku opisu czynu przypisanego oskarżonemu P. D.

W konsekwencji Sąd Apelacyjny mógł tylko zmienić opis czynu i jego kwalifikację prawną na korzyść tego oskarżonego.

Z podobnych, jak w wypadku oskarżonego G. J. względów, Sąd odwoławczy z korzyścią dla oskarżonego P. D.wyeliminował z opisu czynu przypisanego mu w punkcie 9 zaskarżonego wyroku stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu”.

P. D. przypisano tylko jedno przestępstwo skarbowe,
a nadzwyczajne obostrzenie kary określone w art. 37 § 1 pkt. 2 k.k.s. stosuje się jeżeli sprawcy uczynił sobie z popełnienia przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu.

W związku z powyższym Sąd Apelacyjny zmienił punkt 9 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że wyeliminował z opisu czynu przypisanego P. D. stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu”
i przyjmując, iż oskarżony dopuścił się czynu w warunkach opisanych w przepisie art. 8 § 1 k.k.s. uznał, iż wyczerpał on ustawowe znamiona przestępstwa z art. 286
§ 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 12 k.k. oraz art. 65 § 1 k.k. i przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art.
6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw.
z art. 65 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. na karę
1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych. Uznał jednocześnie, że na podstawie art. 8 § 2 k.k.s wykonaniu podlegają: kara pozbawienia wolności oraz kara grzywny wymierzone za przestępstwo skarbowe. Wyeliminowanie z podstawy prawnej skazania art. 271 § 1 i 3 k.k. oraz jednej z podstaw nadzwyczajnego obostrzenia kary z art. 37 § 1 pkt 2 k.k.s. skłoniło Sąd odwoławczy do złagodzenia kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo powszechne, jak i kary orzeczonej za przestępstwo skarbowe, do
1 roku i 2 miesiąca. W ocenie Sądu odwoławczego kary orzeczone w tych wysokościach są współmierne do stopnia zawinienia oskarżonego i stopnia społecznej szkodliwości przypisanych mu przestępstw.

Skuteczne okazały się też apelacje obrońców oskarżonych G. J. i P. D.w zakresie w jakim zakwestionowano w nich orzeczenia o przepadku korzyści majątkowych, jednak nie do końca z powodów podniesionych w środkach odwoławczych.

W tym miejscu należy tylko wspomnieć, że obrońca oskarżonego G. J. zakwestionował orzeczenie dwa razy przepadku tej samej korzyści majątkowej. Natomiast obrońca oskarżonego P. D., kwestionując orzeczenie o przepadku korzyści majątkowej, podniósł, że jego klient nie osiągnął takiej korzyści. W jego ocenie brak jest też po jego stronie wzbogacenia z tytułu popełnienia przestępstwa oraz brak środków na uregulowanie przepadku.

Już prima facie, nie ma racjonalnych podstaw do tego, aby w wypadku przyjęcia idealnego zbiegu czynów karalnych z art. 8 § 1 k.k.s. wobec jednego sprawcy orzekać dwa razy przepadek tej samej korzyści majątkowej, raz
w oparciu o przepis art. 45 § 1 k.k., a drugi raz w oparciu o przepis art. 33
§ 1 k.k.s., a już na pewno nie ma ustawowych podstaw do wykonywania dwóch tych środków jednocześnie.

Na to ostatnie zwrócił też uwagę prokurator obecny na rozprawie odwoławczej wnosząc o to, aby odpowiednio stosując przepisy art. 8 § 2 k.k.s. orzec o tym, że wykonywany będzie tylko jeden środek karny w postaci przepadku korzyści majątkowej.

Niewątpliwie regulacja z art. 8 § 2 k.k.s., mówiąca o podlegającej wykonywaniu tylko jednej z orzeczonych kar, zastosowana odpowiednio w tym przypadku, wyklucza możliwości wykonywania dwóch takich środków jednocześnie. W przeciwnym wypadku podmiot uprawniony do uzyskaniu takiego przepadku uzyskałby dwukrotną wartość takiej korzyści i można byłoby mówić o jego niesłusznym, bezpodstawnym wzbogaceniu.

Niemniej jednak już odpowiednie zastosowanie przepisu art. 45 § 1 k.k. in fine o tym, że nie orzeka się tego środka gdy podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi, czy regulacji z art. 33 § 6 k.k.s. o tym, że nie orzeka się korzyści majątkowej lub ściągnięcia jej równowartości pieniężnej, jeżeli korzyść majątkowa podlega zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi, uniemożliwia orzeczenie dwa razy przepadku tej samej korzyści majątkowej.

Niemniej jednak, w związku z korektą wyroku w zakresie oceny prawnej czynu przypisanego oskarżonemu G. J. w punkcie 2 części dyspozytywnej rozstrzygnięcia i uznaniem, że czyn ten wyczerpał jedynie znamiona przestępstwa skarbowego, albowiem z jego opisu zawartego w części dyspozytywnej wyroku i ustaleń Sądu pierwszej instancji wyraźnie wynika, że doszło tylko do narażenia Skarbu Państwa na zwrot należności publicznoprawnej, odpadła możliwość orzekania o przepadku korzyści majątkowej w oparciu o przepis art. 45
§ 1 k.k., który tylko przy przestępstwie z art. 286 § 1 k.k. dawał ewentualnie podstawy do orzeczenia przepadku korzyści majątkowej.

Przyjęta przez Sąd I instancji kwalifikacja prawna z art. 271 § 1 i 3 k.k. dawała przynajmniej teoretyczne możliwości orzeczenia przepadku korzyści majątkowej jeśli
z niekwestionowanych przez prokuratora ustaleń Sądu merytorycznego bezspornie wynikałaby konkretna korzyść majątkowa osiągnięta przez sprawcę. Brak takich ustaleń, przy braku w tym zakresie apelacji na niekorzyść sprawcy, uniemożliwiałaby Sądowi odwoławczemu czynienie takich niekorzystnych ustaleń i orzeczenie takiego środka w związku z ewentualnym skazaniem za przestępstwo z art. 271 § 1 i 3 k.k.

Niemniej jednak Sąd odwoławczy uznał, że brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia w wypadku czynu przypisanego oskarżonemu G. J. w punkcie 2 wyroku kwalifikacji z art. 271 § 1 i 3 k.k., a więc brak też było podstaw do orzeczenia przepadku korzyści w oparciu o przepis art. 45 § 1 k.k.

Natomiast skazanie za przestępstwo skarbowe z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62
§ 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s., a więc uznanie, że jedynie naraził on na zwrot podatku, nie daje podstaw do orzeczenia środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej w oparciu o przepis art. 33 § 1 k.k.s., gdyż stosuje się go tylko
w wypadku gdy sprawca osiągnął z popełnionego przestępstwa korzyść majątkową.

W konsekwencji w jego wypadku należało uchylić dwa orzeczenia
o przepadku korzyści majątkowej zawarte punkcie 3 i 4 wyroku Sądu I instancji.

Podobnie w wypadku oskarżonego P. D. brak było podstaw do orzeczenia przepadku korzyści majątkowej w oparciu o przepis art. 33 § 1 k.k.s., gdyż przypisano mu przestępstwo z art. 76 § 1 k.k. polegające na narażeniu na zwrot należności publicznoprawnej.

Nie ma też w wypadku P. D. podstaw do orzeczenia przepadku korzyści majątkowej w oparciu o przepis art. 45 § 1 k.k. Niewątpliwie skazanie za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. otwierało możliwość orzeczenia przepadku korzyści majątkowej, o ile sprawca taką korzyść osiągnął. W opisie czynu przypisanego oskarżonemu, niekwestionowanym przez prokuratora, brak informacji
o osiągniętych przez sprawcę korzyściach majątkowych z przestępstwa.

Niemniej jednak z ustaleń Sądu I instancji wynika, że korzyść majątkowąP. D. upatrywał on w tym, że współsprawcy, którzy odbierali od niego nierzetelne faktury odzyskali od Urzędu Skarbowego podatek.

Jednak rozstrzygające jest to, że z treści art. 45 § 1 k.k. in fine bezspornie wynika, iż przepadku nie orzeka się w całości lub części, jeżeli korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.

Podobnie art. 33 § 6 k.k.s. stanowi, że środka karnego przepadku korzyści majątkowej lub ściągnięcia jej równowartości pieniężnej nie orzeka się, jeżeli korzyść majątkowa podlega zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi.

W wypadku przestępstw polegających na narażeniu na zwrot podatku, na uszczupleniu należności publicznoprawnej, uprawnionym podmiotem jest właściwy organ podatkowy. Tak więc rzeczą Urzędu Skarbowego, uprawnionego do odzyskania należnego podatku, jest wyegzekwowanie wspomnianych należności publicznoprawnych. Nie ma więc podstaw do tego, aby organ ten wyręczać.

W związku z tym Sąd II instancji uchylił kolejne dwa orzeczenia o przepadku korzyści majątkowej zawarte w punktach 11 i 12.

W odniesieniu do przestępstw przypisanych oskarżonemu G. J. w punkcie 5 zaskarżonego wyroku konieczna była najpoważniejsza ingerencji Sądu odwoławczego w treść zaskarżonego wyroku, albowiem utrzymanie w tej części orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe.

Sąd Apelacyjny na 440 k.p.k., działając niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów, na korzyść oskarżonego, zmienił punkt 5 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uniewinnił G. J. od zarzucanych mu przestępstw z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., opisanych
w punktach od 3 do 29 części wstępnej wyroku i w tym zakresie kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Sąd Apelacyjny uznał, że opisy tych czynów ewidentnie nie zawierają znamion przestępstwa z art. 297 § 1 k.k., jak też znamion występku z art. 270 § 1 k.k. Natomiast brak w tej części apelacji na niekorzyść oskarżonego uniemożliwiał Sądowi odwoławczemu jakąkolwiek możliwość zmiany opisów tych czynów.

Żaden z opisów czynów przypisanych oskarżonemu G. J. w punkcie 5 zaskarżonego wyroku, a opisanych w punktach od 3 do 29 komparycji wyroku, nie zawiera znamion z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k.

Art. 297 § 1 k.k. wskazuje m.in. na osobę która w celu uzyskania dla siebie lub kogoś innego pożyczki przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę lub nierzetelny dokument. Natomiast art. 270 § 1 k.k. mówi o osobie, która w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia lub takiego dokumentu używa. Tymczasem we wszystkich opisach czynów z art. 297 § 1 k.k. oraz z art.270 § 1 k.k. przyjętych przez Sąd Instancji, w ślad za aktem oskarżenia, brak znamion
„w celu uzyskania pożyczki przedkłada” oraz „w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu używa.

Mamy tylko w opisach poszczególnych czynów doprowadzenie do wystawienia nierzetelnych faktur będących dokumentami stanowiącymi podstawę do rozliczeń pożyczki, a więc jej spłaty. Poza tym nie ma dokumentów nierzetelnych jako przedmiotu czynności wykonawczych. Porównanie dat czynów i pożyczek wskazuje wyraźnie, że pożyczki udzielono wcześniej niż czyny.

Złagodzenie orzeczonej wobec oskarżonego G. J. kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo przypisane mu w punkcie
2 zaskarżonego wyroku oraz zmiana tego wyroku w trybie art. 440 k.p.k.
i uniewinnienie go od przestępstw opisanych w punktach od 3 do 29 części wstępnej wyroku, spowodowały konieczność uchylenia orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności i zaliczeniu na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania.

Sąd odwoławczy na podstawie art. 39 § 1 i 2 k.k.s. połączył orzeczone wobec oskarżonego G. J. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu nową karę łączną 2 lat pozbawienia wolności i na jej poczet na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył mu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 13 czerwca 2008 roku godz. 6,55 do dnia 13 czerwca 2010 roku, uznając tym samym karę łączną pozbawienia wolności za wykonaną w całości.

Ponadto na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 czerwca 2010 roku do dnia 23 września 2010 roku, przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równy dwóm dziennym stawkom grzywny, uznając tym samym, że grzywna została wykonana
w całości w wymiarze 200 stawek dziennych.

Podobnie, w wyniku złagodzenia kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego P. D. w punkcie 9 wyroku konieczne było uchylenie orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności oraz o zaliczeniu na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania.

Na podstawie art. 39 § 1 i 3 k.k.s Sąd odwoławczy połączył orzeczone wobec oskarżonego P. D. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu nową karę łączną 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i na podstawie art. 63 § 1 k.k. na jej poczet zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia
2 października 2008 roku godz. 12.10 do dnia 1 października 2009 roku.

Złagodzenie jednej z kar jednostkowych doprowadziło więc do złagodzenia kary łącznej pozbawienia wolności. Skuteczny okazał się więc wyartykułowany
w uzasadnieniu apelacji obrońcy P. D. zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec tego oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności.

W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

W konsekwencji Sąd odwoławczy uznał, że apelacja prokuratora w zakresie uniewinnienia oskarżonych R. J. i P. Ż. od zarzucanego im przestępstwa, nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd II instancji w pełni podzielił pogląd Sądu I instancji, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozwala na przyjęcie w sposób nie budzący wątpliwości, że oskarżeni R. J. i P. Ż. dopuścili się zarzucanego im czynu.

Wynika to przede wszystkim z faktu, że prokurator jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego nie zabezpieczył pełnej dokumentacji firmy oskarżonych w zakresie rozliczeń podatkowych w okresie od stycznia 2004 r. do grudnia 2006 roku. Natomiast w toku trwającego wiele lat procesu mimo wielu starań prokuratora i Sądu I instancji nie udało się odnaleźć wspomnianej dokumentacji.
W tej sytuacji apelacja wniesiona przez prokuratora jawi się jako rozpaczliwa próba przerzucenia na Sąd I instancji odpowiedzialności za ewidentne zaniedbania postępowania przygotowawczego w zakresie gromadzenia dowodów. Tymczasem Sąd I instancji nie ponosi winy za oczywiste zaniechania i błędy organów ścigania.

W tym miejscu, przed przejściem do szczegółowego omawiania poszczególnych zarzutów zawartych w apelacji prokuratora, należy wyraźnie zaznaczyć, że w związku z jednym z nich Sąd odwoławczy wznowił przewód sądowy celem uzupełnienia postępowania dowodowego.

W związku z tym, że prokurator w 3 zarzucie apelacyjnym wytknął Sądowi
I instancji obrazę szeregu przepisów procesowych poprzez nieprzeprowadzenie
z urzędu dowodu mającego na celu uzyskanie z Urzędu Skarbowego W.
- B. informacji dotyczących użycia faktur – objętych zarzutami – do dokonania rozliczeń podatkowych i uzyskanie dokumentów potwierdzających te informacje, Sąd odwoławczy zwrócił się o wskazane wyżej informacje.

Pismem z dnia 5 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.
– B. w odpowiedzi na zapytanie Sądu odwoławczego poinformował, „że wobec firmy (...) spółka jawna R. J. P. Ż. prowadzono kontrole podatkowe; - od 17 września 2008 r. do 1 października 2008 r. w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa w podatku od towarów
i usług za 03/2006 r. i zakończyła się ona wynikiem negatywnym; - od 28 sierpnia 2008 r. do 17 września 2008 r. w zakresie ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji zawartych z (...) Sp. z o.o.
w B. w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r.
i także zakończyła się ona wynikiem negatywnym.

Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował o tym, że tamtejszy organ podatkowy nie prowadził kontroli podatkowych w zakresie podatku dochodowego za lata 2004-2006. Ponadto nadmienił, iż lata 2004-2006 uległy przedawnieniu”. Tak więc opisane kontrole nie miały bezpośredniego związku
z zarzutami postawionymi oskarżonym w powyższej sprawie.

Żaden w podniesionych w apelacji prokuratora zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji w zakresie przestępstwa zarzucanego oskarżonym R. J. i P. Ż. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i dochodząc do nich nie naruszył żadnego ze wskazanych w apelacji przepisów postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia był całokształt okoliczności ujawnionych w toku postępowania sądowego, wszystkie przeprowadzone dowody,
o czym przekonują pisemne motywy rozstrzygnięcia.

Sąd merytoryczny nie przekroczył też ram swobodnej oceny dowodów. Przy czym, wbrew twierdzeniom skarżącego, zwięzłe uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie minimalne wymogi określone w art. 424 k.p.k.

Wbrew sugestiom skarżącego, Sąd I instancji ocenił wyjaśnienia oskarżonych. Zwrócił uwagę na ich wyjaśnienia z postepowania przygotowawczego, w których przyznali się do zarzucanego im czynu. Ocenił też całościowo kolejne ich wyjaśnienia, w których odwołali wcześniejsze depozycje i konsekwentnie do końca procesu nie przyznawali się do popełnienia zarzucanego im przestępstwa. Sąd
I instancji dokonał też analizy i oceny zeznań M. F..

Mimo, że oskarżeni na pewnym etapie śledztwa przyznali się do zarzucanego im przestępstwa, to jednak treść ich wyjaśnień w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym nie pozwala na przypisanie im zarzucanego im czynu.

Przyznali tylko, że przyjęli faktury, ale to jeszcze nie świadczy, że dopuścili się przestępstwa skarbowego. Przy brak tych faktur nie ma podstaw do twierdzenia, że były one nierzetelne. Brak też wystarczających podstaw to twierdzenia, że posłużyli się tymi konkretnymi fakturami do rozliczeń podatkowych.

Nie można też wykluczyć wersji przedstawionej przez oskarżonych, że przyznali się z uwagi na obawę, że w przeciwnym razie zostaną tymczasowo aresztowani. Wskazują na to wyraźnie zeznania świadka M. J. oraz treść ich wyjaśnień.

Charakterystyczne jest to, że oskarżeni przyznali się do wystawienia faktur
w sposób nierzetelny mimo, że ich spółka nie wystawiał spornych faktur. Przyznali się do przedłożenia w Urzędzie Skarbowym nierzetelnych faktur, chociaż nigdy takich faktur nie przedkładali. W Urzędzie Skarbowym składa się przecież deklaracje lub zeznania, a nie faktury. Poza tym nie ma dokumentów, które wskazywałyby na to, że spółka posłużyła się konkretnymi, spornymi fakturami.

Niezasadny jest też 2 zarzut zawarty w apelacji prokuratora.

Wobec faktu, że przez 11 lat procesu, w wyniku zaniedbań prokuratora, nie zgromadzono podstawowej dokumentacji podatkowej firmy (...) s.j. zarzut nieprzeprowadzenia z urzędu dowodu z zeznań wskazanych w apelacji świadków, w szczególności księgowych wykonujących usługi dla firmy (...) s.j. R. J. P. Ż. na okoliczność prowadzenia księgowości tej firmy, wykorzystywania nierzetelnych faktur do dokonywania rozliczeń podatkowych, czy miejsca przechowywania dokumentacji księgowej jawi się jako całkowicie chybiony. Prokurator w toku śledztwa, jak i przewodu sądowego, mając cały czas świadomość braków w dokumentacji podatkowej, nigdy nie dostrzegł potrzeby przesłuchania tych świadków. Dopiero w apelacji zasugerował potrzebę wysłuchania tych świadków.

Ewentualne przesłuchanie wspomnianych świadków w żaden sposób nie rozwiałoby wątpliwości co do tego, czy dane faktury posłużyły do konkretnych rozliczeń. Popełnienie czynów z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. mogło nastąpić wyłącznie w trakcie składania w Urzędzie Skarbowych nierzetelnych lub wprowadzających w błąd deklaracji. Tymczasem osoby nie byłyby w stanie wskazać, po okazaniu im zachowanej deklaracji, który fragment danej deklaracji złożonej
w Urzędzie Skarbowym jest nierzetelny lub wprowadzający w błąd, gdyż deklaracje podatkowe znajdujące się w aktach nie zawierają informacji o tym, jakie konkretnie faktury stanowiły podstawę do sporządzenia deklaracji.

Ustalenie czy doszło do posłużenia się danymi fakturami w rozliczeniach podatkowych możliwe jest wyłącznie w oparciu o ewidencje podatku VAT oraz
o księgę przychodów i rozchodu, które to dokumenty powinny być zabezpieczone
i utrwalone przez organ ścigania już w 2008 roku.

Jednak najistotniejsze w powyższej sprawie jest to, że w zakresie czynów zarzucanych oskarżonym R. J. i P. Ż., ewidentnie brak jest w aktach sprawy dokumentów zabezpieczonych w firmie (...) s.j. R. J. i P. Ż., tj. załączników do protokołu kontroli w postaci, ksiąg rachunkowych, podatkowych księgi przychodów i rozchodów i ewidencji podatkowej za 2004-2006, co potwierdził sam prokurator i co gorsze dotąd nie ustalono miejsca gdzie są przechowywane. Brak wspomnianej dokumentacji potwierdził też prokurator w uzasadnieniu apelacji. Są tylko deklaracje podatku VAT 7 w załączniku do tomu XI.

Tymczasem od zarzucanego oskarżonym czynu upłynęło już 11 lat.

Prokurator Okręgowy w piśmie z dnia 5 września 2013 r. napisał, że ewidencja VAT oraz księgi podatkowe nie zostały zabezpieczone, ewentualnie zostały zabezpieczone ale w jakiś sposób utracone.

Jednocześnie prokurator w toku przewodu sądowego przy okazji wniosków dowodowych obrony twierdził, że materiał jest kompletny i wnioski w tym zakresie zmierzają w sposób oczywisty do przedłużenia postępowania. Tak samo oponował przy kolejnym wniosku obrony.

Znamienne jest też to, co ustalił Sąd I instancji i potwierdzają dokumenty, że firma oskarżonych nie występowała o zwrot należności podatkowej, o zwrot nadpłaty lub jej zaliczenie na poczet zaległości bądź bieżących albo przyszłych zobowiązań podatkowych. Żaden ze (...) spółki (...) nie występował o zwrot jakiejkolwiek sumy podatku. Tym samym oskarżeni ani nie doprowadzili, ani nawet nie narazili organu podatkowego na nienależny zwrot należności podatkowej. Nigdy nie doprowadzili do sytuacji, aby Skarb Państwa zwrócił im nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym.

Nie ma też żadnych dokumentów dających podstawę do stwierdzenia nieprawidłowości deklaracji VAT. Natomiast deklaracje podatkowe w zakresie podatku dochodowego w ogóle do dnia dzisiejszego nie zostały załączone. Nie przedłożono też żadnego dokumentu, który dowodziłby nieprawidłowości tych deklaracji.

Organy ścigania wykazały jedynie, że oskarżeni otrzymywali od kontrahentów faktury VAT. Niemniej jednak sam fakt odebrania faktury nie może być odczytywany jako posłużenie się taką fakturą do rozliczeń podatkowych.

W konsekwencji, znajdujące się w aktach deklaracje VAT 7 nie mogą stanowić dowodu, iż oskarżeni posłużyli się spornymi fakturami w rozliczeniach podatkowych.

Poszczególne deklaracja VAT 7 nie zawierają informacji jakie faktury zostały wykorzystane przez podatnika do obliczenia podatku należnego i podatku naliczonego. Wyłącznie ewidencja VAT, która jest prowadzona dla celów prawidłowego sporządzenia deklaracji, zawiera informacje o użytych dla celów podatkowych konkretnych fakturach. Jednak taka ewidencja nie została przez prokuratora przedstawiona.

Brak jest też dowodów, które by jednoznacznie wskazywały na to, że deklaracje są nierzetelne lub wprowadzające w błąd.

Oskarżeni nigdy nie narazili na nienależny zwrot (art. 76 k.k.s.), bo o taki zwrot nigdy nie występowali. Żadna z kontroli przeprowadzonych w latach 2004-2006
w firmie oskarżonych przez Urząd Skarbowy nie wykazała nieprawidłowości.

W konsekwencji, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie było najmniejszych podstaw do wzruszenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonych R. J. i P. Ż. od zarzucanego im czynu
i dlatego w tym zakresie utrzymano go w mocy.

Reasumując, na skutek apelacji prokuratora i obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2016 roku, sygn. akt XVI K 17/10, Sąd Apelacyjny orzeczeniem z dnia 23 marca 2018 r., sygn. akt II AKa 387/17, zmienił punkt 2 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że wyeliminował z opisu czynu przypisanego G. J. stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu” i przyjął, że oskarżony wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s., na podstawie art. 76
§ 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. skazał go na karę 1 roku
i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych, (punkt 1 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 440 k.p.k. zmienił punkt 5 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że uniewinnił oskarżonego G. J. od zarzucanych mu przestępstw z art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., opisanych
w punktach od 3 do 29 części wstępnej wyroku i w tej części kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, (punkt 2 wyroku sądu odwoławczego).

Uchylił orzeczenia: - o przepadku korzyści majątkowych, zawarte w punktach 3, 4, 11 i 12; - o karach łącznych pozbawienia wolności, zawarte w punktach 6 i 10 oraz o zaliczeniu na poczet kar pozbawienia wolności okresów tymczasowego aresztowania oskarżonych, zawarte w punktach 7 i 13 zaskarżonego wyroku, (punkt 3 wyroku sądu odwoławczego).

Zmienił też punkt 9 zaskarżonego wyroku w ten sposób, że wyeliminował
z opisu czynu przypisanego P. D. stwierdzenie „czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu” i przyjmując, iż oskarżony dopuścił się czynu
w warunkach opisanych w przepisie art. 8 § 1 k.k.s. uznał, iż wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 12 k.k. oraz art. 65 § 1 k.k. i przestępstwa skarbowego z art. 76 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. i art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. i za to na podstawie art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawie art. 76 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2 k.k.s.
i art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przyjmując, iż jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 100 złotych, uznając jednocześnie, że na podstawie art. 8 § 2 k.k.s wykonaniu podlegają kara pozbawienia wolności oraz kara grzywny wymierzone za przestępstwo skarbowe, (punkt 4 wyroku sądu odwoławczego).

W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny zaskarżony wyrok Sądu I instancji utrzymał w mocy, (punkt 5 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 39 § 1 i 2 k.k.s. połączył orzeczone wobec oskarżonego G. J. kary pozbawienia wolności i wymierzył mu nową karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, (punkt 6 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 13 czerwca 2008 roku godz. 6,55 do dnia 13 czerwca 2010 roku, uznając tym samym karę łączną pozbawienia wolności za wykonaną w całości, (punkt 7 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu G. J. na poczet orzeczonej kary grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 czerwca 2010 roku do dnia 23 września 2010 roku, przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności jest równy dwóm dziennym stawkom grzywny, uznając tym samym, że grzywna została wykonana
w całości w wymiarze 200 stawek dziennych, (punkt 8 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 39 § 1 i 3 k.k.s połączył orzeczone wobec oskarżonego P. D.kary pozbawienia wolności i wymierzył mu nową karę łączną
1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, (punkt 9 wyroku sądu odwoławczego).

Na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu P. D. na poczet orzeczonej nowej kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 2 października 2008 roku godz. 12.10 do dnia 1 października 2009 roku, (punkt 10 wyroku sądu odwoławczego).

Ponadto zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. D. i adw. Ł. K. po 885,60 zł tytułu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżonemu G. J. i P. D.w postępowaniu odwoławczym, (punkt 11 wyroku sądu odwoławczego).

Uwzględniając aktualną sytuację rodzinną i finansową oskarżonych G. J. i P. D., na mocy art. 624 § 1 k.p.k., Sąd Apelacyjny zwolnił ich od wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym i opłat za obie instancje. Natomiast kosztami postępowania w zakresie odnoszącym się do oskarżonych R. J. i P. Ż., na mocy art. 632 pkt 2 k.p.k., obciążył Skarb Państwa.

SSO del. Karina Maksym SSA Wojciech Kopczyński SSA Iwona Hyła